Falenderim publik për prof. Ksenofon Krisafi

Enver Kushi

Prof. Ksenofon Krisafi, e njoha nga afër disa vite më parë. Për të më kishte folur shpesh miku im i paharruar, Moikom Zeqo. Sa herë binte fjala për intelektualët shqiptarë të pasviteve ’90, në rradhë të parë për vlerat morale dhe karakterin e paepur të tyre për të mos u pajtuar me dukuritë negative, prapësitë e klasës politike shqiptare të të gjitha krahëve dhe ngjyrave, Moikomi, mes të shumtëve, një pjesë prej të cilëve unë i njihja, veçonte prof. Ksenofon Krisafin.

Në Sarandë e njoha nga afër profesorin e nderuar, ato dy a tre ditë që qëndruam në atë qytet, në shoqërinë e prof. Pëllumb Xhufit, prof. Anila Omarit, Hajredin Isufit, ku gjatë mbrëmjeve të zhurmëshme, uleshim në lokalet buzë detit Jon. Ishte kënaqësi të ishe pranë tyre, të dëgjoje biseda me tema nga më të ndryshmet, që nga ato të së shkuarës e deri në ditët tona. Në këto biseda unë flisja më pak, por dëgjoja dhe ngopesha me nivelin e lartë të të gjithë të pranishmëve.

Me profesor Krisafin, pasi u kthyem në Tiranë, vazhduam herë pas here të komunikojmë me sms, ose telefonata. Me të jam takuar në veprimtari të ndryshme shkencore, që janë organizuar në Akademinë e Shkencave, ose gjetkë, ku vazhdimisht më kanë lënë mbresa të thella referimet e tij shkencore. Vitin e shkuar në një vjetorin e ndarjes nga jeta të mikut tonë të përbashkët, Moikom Zeqo, fjalët e prof. Krisafit dhe vlerësimet e tij për Moikomin kanë qënë sa të ndjera, aq edhe bindëse dhe shkencore. Është e tepërt të them, ose të shkruaj për respektin e veçantë që kam për të, në radhë të parë si njeri, por edhe si diplomat dhe një nga njohësit më të mirë të së drejtës ndërkombëtare. Veprat e tij janë tregues i këtij niveli të lartë shkencor të profesorit të nderuar.

E bëra gjithë këtë parashtresë për të dalë diku tjetër. Në kohën tonë për fat të keq, gjithmonë e më shumë po zbehet komunikimi njerëzor mes njerëzve. Në kohën tonë botohen ose shkruhen libra, publikohen shkrime në shtypin e përditshëm. Rrallë gjen që dikush, pasi i lexon ato, të të telefonojë, ose të dërgojë ndonjë sms për të të uruar. Nuk e di përse ndodh kjo. E megjithatë, ka intelektualë, apo njerëz të shkencës e kulturës, që koha jonë e vrazhdë nuk ka prekur anën e tyre njerëzore. I tillë është edhe prof. Krisafi.

Ditën e premte, më 8 prill të këtij viti, e përditëshmja “Dita”, botoi një shkrimin tim të titulluar “Liria në Budapest dhe dy letra të Moikomit”. Të them të drejtën u mata gjatë, nëse do e çoja për botim këtë shkrim, sepse tek e fundit është një ngjarje e dhimbshme, që i përket jetës sime dhe vetëm jetës sime. Megjithatë bëra mirë që e çova, sepse mendoj se kemi nevojë të bëjmë publike edhe anët njerëzore tonat, në këtë kohë gri e të mbushur me politikë.

Prof. Ksenofon Krisafi është i pari që më dërgoi një sms shumë shumë vlerësuese për shkrimin. Isha në shtëpi dhe ora kishte kaluar nga 14 e 30 min. kur më erdhi sms-ja. E lexova menjëherë. Pastaj dola në ballkon për të parë qiellin gri të Tiranës dhe rrapet që sivjet me vonesë, me shumë vonesë kanë nisur t’i nxjerrin gjethet e vogla. U ktheva prapë në kuzhinë dhe e rilexova sms e prof. Ksenofon Krisafit. Po e bëj publike këtë sms të prof. të nderuar për arsyet që thashë lart: “I dashur Enver. Sa mbarova së lexuari shkrimin e sotëm në gazetën “Dita”. Menjëherë më erdhën në mend librat e tu të mrekullueshëm, që më ke dhënë e që i kam lexuar me shumë kënaqësi. Po të shkruaj, sepse nga ky shkrim, parathënie e librit, mësova një aspekt tjetër të jerës tënde që nuk e dija, sëmundjen e gruas tëndë, Lirisë, kujdesin tënd shembullor për t’i qënë pranë në vuajtjet e saj. Mësova më mirë edhe pse në fytyrën tënde, ku nuk mungon kurrë buzëqeshja, është gati si e stampuar një mirësi e veçantë, thellësisht njerëzore, që flet shumë për karakterin tënd. Prandaj mesa duket, ishit aq shumë miq me mikun tonë të përbashkët, të paharruarin Moikom, një nga vlerat unikale të vendit tonë. Unë ka një muaj e ca që jam i sëmurë nga herpes zoosteri, “zjarri i natës”. Kur të shërohem e të dal nga shtëpia, ulemi për një kafe. Me shumë respekt, Ksenofoni”.

Kaq është teksti që më dërgoi profesori, të cilit nuk i kam marrë leje për publikimin, por jam i bindur, se do të më mirëkuptojë. Në përgjigjen time, krahas urimit, për shërim sa më të shpejtë, vlerësova sinqeritetin dhe fjalët e ngrohta të tij, që më kishin emocionuar. Më pas i shkrova, se në kulmin e moshës jeta më përballi me një sfidë të madhe, sepse Liria u paralizua dhe se unë duhej t’i qëndroja pranë, shumë pranë, për ta lehtësuar. Pastaj i shkrova për Moikomin dhe familjen e tij që më qëndruan pranë etj. etj.

Në mbyllje të këtij shkrimi, edhe një herë publikisht falenderoj prof. Ksenofon Krisafi, anën e tij njerëzore, për të cilën kemi nevojë të gjithë, në kohërat tona të trazuara.