Falimentimi i Argjentinës, ja çfarë ndodh me ekonominë botërore

Një sërë vendesh dhe organizatash ndërkombëtare, që nga G77 (që mbledh 132 vende në zhvillim) deri tek Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) kanë paralajmëruar për pasojat e mundshme që mund të ketë falimentimi i Argjentinës për ristrukturimet e ardhshme të borxhit. Të enjten, më shumë se 100 ekonomistë amerikanë, mes tyre edhe laureati i Nobel Robert Solow, i dërguan një letër Kongresit duke i kërkuar atij që të ndërhyjë për të parandaluar dëme të panevojshme në sistemin financiar ndërkombëtar, në interesat ekonomike të SHBA-së, Argjentinës dhe 15 viteve të politikës dypartiake për ristrukturimin e borxhit.

Falimentimi pati një impakt në bursë që u mbyll me vlera minimale në SHBA (rënie me 1.5%) dhe në Evropë (në Gjermani 1.9%, Francë 1.5% dhe 0.6% në Mbretërinë e Bashkuar).  Argjentina duhet të arrinte një marrëveshjeje me dy fonde amerikane, të cilave u ka borxh  1,5 miliardë dollarë. Paratë ishin marrë që prej falimentimit të shtetit në vitin 2002. Ata kërkojnë pagesën e plotë, por Argjentina deklaroi dje se nuk është në gjendje të paguaj duke shpallur falimentimin. Frika është se, vendimi i gjykatësit amerikan Thomas Griesa në favor të ashtuquajturave “holdouts”, ose “fondet e kapitaleve të rrezikshme” është një precedent që pengon negociatat kur një vend hyn në krizë dhe nuk mund të paguajë borxhin. Vendimi i gjyqtarit u fokusua në interpretimin e doktrinës Pari Passu (me hap të barabartë, nga latinishtja), sipas të cilës duhet të paguhet e gjithë shuma që shtetet detyrohen ndaj palës që nuk pranon të hyjë në ristrukturim, për të mos diskriminuar kreditorët e tjerë.

Sipas ish-ministrit të Financave të Kolumbisë dhe profesor në Universitetin Kolumbia në SHBA, José Antonio Ocampo, ky interpretim është një pengesë serioze për të ardhmen ligjore dhe ekonomike. “Ky interpretim i Pari Passu, të cilin e konsideroj absurd, çekuilibron krejtësisht marrëdhëniet mes kreditorëve dhe debitorëve në negociatat e ristrukturimit të borxhit”, tha Ocampo për BBC. Ndërkohë, rasti i Argjentinës mund të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në një 100 miliardë dollarë borxh të lëshuar në dy dekadat e fundit, të cilat ishin ristrukturuar pa klauzolën e veprimit kolektiv. “Vendet në zhvillim që morën këtë borxh mund të përballen me të njëjtën situatë si Argjentina”, tha House. Ndikimi ekonomik i këtij labirinti ligjor, i cili u ndje në bursa është “zero” në tregun e bonove sovrane. Tregjet e kapitalit sot kanë një likuiditet të madh dhe kërkojnë nga vendet e varfra dhe në zhvillim një kthim të borxhit më të lartë se ajo e ofruar nga normat e ulëta të interesit në vendet e zhvilluara. Sipas Sarah-Jayne Clifton, drejtor i “Jubilee Debt Campaign”, e cila nxit çështjet afatgjata të zgjidhjes së borxhit, këto kredi mund të çojnë në një përsëritje të krizave të kaluara. “Ka një bum kredish për vendet që nuk mund t’i përballojnë.

Kjo mund të çojë në një përsëritje të krizës së borxheve të viteve ’80, si në Amerikën Latine ashtu edhe në Afrikë dhe Azi”, tha ai. “Duke qenë se nuk ka një proces ndërkombëtar për ristrukturimin e borxhit ndërkombëtar të shteteve për të shmangur situata të tilla si, ajo që vjen nga vendimi i gjyqtarit Griesa, do të shkaktohen probleme”.  Në mesin e atyre që preken nga falimentimi i Argjentinës mund të jetë Nju Jorku që së bashku me Londrën dominojnë tregun e borxhit sovran. “Londra dhe Nju Jork janë qendra të mëdha financiare, mes të tjerave, sepse sistemet e tyre gjyqësore janë mjaft fleksibile”, tha Ocampo. Por dështimi i Argjentinës është e kundërta e fleksibilitetit. Unë mendoj se për këtë arsye Londra mund të bëhet më konkurruese se Nju Jorku në tregun e lëshimit të borxhit sovran”. Vendimi i gjyqtarit Griesa për Argjentinën kaloi në të gjitha shkallët e gjykatave të SHBA-së, duke përfshirë edhe Gjykatën e Lartë. Sipas Brett House, legjislatura e SHBA-së duhet të ndërhyjë për të ruajtur Nju Jorkun si një qendër financiare. “Ky vendim i Gjykatës së Lartë vë në pikëpyetje legjislacionin e Nju Jorkut mbi borxhin sovran. Nëse Amerika dëshiron të ruaj dominimin e Nju Jorkut, kongresmenët duhet të nxjerrin ligje për qartësuar qëllimin e “Pari Passus”, tha ai. / O. Jaupi