Fantazma e ateizmit në një shoqëri “post-ateiste”

Fatos TARIFA

All thinking men are atheists./ Ernest Hemingway

Për të shmangur çdo lloj keqkuptimi, edhe pse e di se, në një shoqëri “post-ateiste”, si Shqipëria, kjo është e pamundur, e them qysh në fillim, se ateizmi nuk ka asgjë të përbashkët me komunizmin. Ateizmi është shekuj më i vjetër sesa lindja e ideve të para komuniste dhe ateistë kanë qenë shumë shkencëtarë dhe mendimtarë të shquar antikomunistë.

Rreth një vit më parë postova në anglisht, në një prej rrjeteve socialë, këto fjalë: “God is nothing without the men and women who created the idea of god”.

Reagimi që shkaktuan këto fjalë, të cilat shprehin bindjen time më të thellë si ateist, ishte i habitshëm, edhe pse jo i papritur. Po atë ditë, një lumë mesazhesh, njëri më i ashpër se tjetri, mbrritën në adresen time, duke më detyruar të marr kohë për t’iu përgjigjur një pjese të atyre që më shkruan.

Komunikimin me ta e gjykoj të dobishëm, sidomos për të rinjtë e sotëm shqiptarë, ndaj edhe vendosa ta bëj publikisht të njohur përmes faqeve të kësaj gazete.

Po atë ditë, një farë Jodie J., reagoi nga Shtetet e Bashkuara ndaj mesazhit tim me këto fjalë: “Fatos, Ai, Zoti i Vetëm i Vërtetë i Israelit, nuk mund të shpiket. Ai po vjen që të sundojë sërish dhe emri i tij është Jusus Chrisht, The Messiah”. Mesazhit të tij iu përgjigja me këto fjalë: “E Vërteta nuk mund të shpiket, Jodie; e vërteta vetëm mund të zbulohet, hap pas hapi, përmes forcës së Arsyes Njerëzore dhe zbulimeve të Shkencës”.

Pas tij, një tjetër amerikan, i quajtur Craig Anger, reagoi ndaj mesazhit tim të parë me këto fjalë: “Fatos, ti ke humbur rrugën e Zotit. Hapi sytë e tu shpirtërorë. Ai Po vjen!”. Përgjigjja ime për të ishte kjo: “Unë i mbaj kurdoherë hapur Sytë e Arsyes, Craig. Në mungesë të Arsyes, ata që ti i quan “sy shpirtërorë” janë tërësisht të verbër dhe nuk shohim gjë tjetër veçse një realitet iluzor, të rremë”.

“Kryqëzatës” së Jodie J. dhe Craig Anger iu bashkua, një zonjë, e quajtur Loren Parker, edhe kjo nga Shtetet e Bashkuara, e cila reagoi ndaj mesazhit tim të parë me këto fjalë: “Fatos, nëse ata nga ne që besojmë, jemi gabim, kjo është OK, por nëse gabim je ti dhe jo ne, të mëshiroftë Zoti ty dhe sytë e arsyes tënde” ?.

Kësaj zonje iu përgjigja me këto fjalë: “Duhet ta keni kuptuar, zonjë, se unë nuk kam nevojë për mëshirën e askujt që nuk ekziston realisht. Dhe nuk i trembem asgjëje, as vdekjes, së cilës askush s’mund t’i shpëtojë dhe nga e cila asnjë zot nuk mund të shpëtojë asnjë besimtar sado të devotshëm, por të vdekshëm. Por, zonjë e nderuar, edhe unë jam një besimtar. Unë besoj te shokët e mi, te njerëz realë. Një shok i vërtetë është për mua zoti im. Kurdoherë që kam nevojë për një këshillë ose për mbështetje, janë shokët të cilëve u drejtohem, jo një zot i paqenë”.

Nuk mbaroi me kaq. Një farë Len Entrabartolo iu bashkua debatit duke reaguar ndaj mesazhit tim të parë me këto fjalë: “Unë lutem për shpirtin tënd, Fatos, duke shpresuar që një ditë ti do mundesh ta shohësh Dritën”. Përgjigja që ky njeri mori nga unë ishte kjo: “Gjej dikë tjetër, të ngjashëm me ty, për të cilin të lutesh, Len. Mua nuk më duhen dhe nuk i dëgjoj lutjet e tua dhe të askujt tjetër. Jeta ime është e mbushur me dritë. Me Dritë Tokësore. Unë nuk shoh, nuk besoj dhe as kam nevojë për ndonjë dritë hyjnore. Të verbërit, ndoshta, dhe njerëzit trushpëlarë, nuk janë në gjendje të shohin se e vetmja dritë në jetët tona është drita e Natyrës; asgjë mbi të dhe asgjë nën të.

Sulmet ndaj ateizmit tim të deklaruar vijuan edhe më tej, po atë ditë dhe të nesërmen e saj. Një fare Gregory Hill iu bashkua kryqtarëve duke më dërguar këtë mesazh: “Edhe vetë Satani e di se ka një Zot dhe Satani e di që shumë shkencëtarë, njëlloj si ty, e injorojnë këtë fakt. Uroj që Zoti ta mëshirojë shpirtin tënd. Lutjet e mia për ty ia kam nisur ndërkohë”. Përgjigja ime për të ishte e shkurtër: “Më vjen keq që të zhgënjej, Greg, por duhet ta kesh kuptuar tashmë se unë nuk besoj në ekzistencën e një Satani, as të ëngjëjve, as të një zoti. Unë besoj vetëm te njerëzit dhe te ligjet e Natyrës”.

Pas tij, një farë Cleber F. iu referua historisë së Biblës si fjala e pagabueshme e Zotit dhe si e vërteta absolute, duke u shprehur se edhe shkencëtarë të mëdhenj, si Blaise Pascal dhe Albert Einstein besonin te Zoti. Përgjigja ime ndaj tij ishte disi më e gjatë:

“Besimi tënd në pagabueshmërinë e Biblës është prova më e mirë e gjykimeve dhe besimeve të tua të gabuara. Në fakt, epistemologjikisht, të gjitha besimet janë të gabuara. Unë, sigurisht, nuk mund ta mohoj se ka pasur edhe shkencëtarë që kanë qenë besimtarë dhe kanë besuar në ekzistencën e zotit. Blaise Pascalka qenë njëri prej tyre. Mund të ketë edhe sot të tillë. Por ata kanë qenë gjithmonë, siç janë edhe sot, një pakicë, jo shumica. Shumica e shkencëtarëve dhe e njerëzve më të shquar që ka prodhur raca njerëzore kanë qenë dhe janë ateistë.

Nga fjalët tuaj unë kuptoj se ju nuk keni asnjë haber se çfarë mendonte dhe çfarë ka thënë realisht Albert Einstein. Ky gjeni i njerëzimit është keqinterpretuar dhe keqcituar shpesh herë. Ai nuk ka menduar kurrë dhe kurrë s’ka thënë se ekziston diçka tjetër përtej botës natyrore, fizike, një inteligjencë krijuese mbinatyrore përtej universitet që ne vëzhgojmë. Kurrë. Në asnjë rast. Ndonjëherë Einstein e ka përmendur fjalën “zot” dhe ai s’ka qenë i vetmi shkencëtar ateist që e ka bërë këtë. Kjo ka bërë që shumë kreacionistë dhe njerëz besimtarë të mendojnë në mënyrë tërësisht të gabuar se ai besonte në ekzistencën e një zoti të mbinatyrshëm.

Nëse lexoni Autobiographical Notes të Einstein-it, do të ndeshni pohimin e tij se, qysh në fëmijëri, “përmes leximit të librave popullarizuaes të shkencës”, ai shumë shpejt kuptoi dhe u bind se “një pjesë e mirë e historive të Biblës nuk mund të jenë të vërteta”. Vetë Eisntein ka pohuar se e kundërshtonte idenë mbi ekzistencën e parajsës dhe të ferrit. Ai deklaronte se “ideja e një Zoti të personalizuar është një koncept antropologjik, të cilin unë nuk mund ta marr seriozisht”. Eistenin shkrunte: “Ideja e një Zoti të personalizuar është krejt e huaj për mua dhe, madje, tepër naive”.

Zoti i Enstein-it ishte një zot i filozofisë, jo i fesë. Kur është pyetur nëse besonte te një zot, Enstein ka dhënë këtë përgjigje: “Unë besoj te zoti i Spinozës, i cili shfaqet në harmoninë e gjithçkaje që ekziston (për Spinozën Zoti dhe Natyra ishin e njëjra gjë—shënimi im), por jo në një zot që merret me fatin dhe bëmat e njerëzimit”.

Einstein nuk ka qenë i vetmi njeri gjenial që e ka mohuar ekzistencën e zotit, të atij zoti siç e përfytyroni ju, dhe tek i cili besoni ju, zotëri. Edhe gjenij të tjerë—mes tyre, Charles Darwin, Karl Marx dhe Sigmund Freud, nëse përmend vetëm disa—kanë qenë ateistë. Njëlloj si ata, ekzistencën e atij zoti tek i cili besoni ju, por jo unë, e kanë mohuar edhe shumë mendimtarë dhe shkencëtarë të tjerë të mëdhenj—Francis Bacon, Pierre Simon Laplace, enciklopedistët francezë, David Ricardo, John Stuart Mill, Arthur Schopenhauer, Friedrich Nietzsche, Henrik Ibsen, Wilhelm Reich, Christian dhe Niels Bohr, George Santayana, Frederick dhe Pierre Curie, Nikolai Lobachevsky, Ivan Pavlov, Bertrand Russell, Claude Levi-Strauss, George Bernard Shaw, Robert Oppenheimer, Erich Fromm, James Watson, Jean-Paul Sartre, Jacques Lacan, Stephen Hawking dhe shumë e shumë të tjerë. Lista e tyre, më besoni, është shumë e gjatë. Absolutisht shumica e shkencëtarëve dhe e njerëzve më të shquar që ka nxjerë njerëzimi, sidomos në periudhën e modernitetit, kanë qenë e janë ateistë.

Me këto fjalë, e mbyll komunikimin me ju dhe me këdo që, njëlloj si ju, i lutet “zotit” që ta shpëtojë shpirtin tim, pasi e konsideroj një shpërdorim kolosal të kohës sime. Kohën që kam dëshiroj të përdor për çështje që kanë të bëjnë me jetën reale timen, të familjes sime dhe të shoqërisë në të cilën jetoj, jo me qenie të paqena dhe me fabula, të cilat, fatkqeqësisht, kanë ushqyer mendjet e miliona njerëzve në çdo kohë dhe vazhdojnë të ushqejnë edhe sot, siç kuptoj se është edhe rasti juaj dhe atyre që reaguan me kaq nervozizëm ndaj pohimit tim të parë se “zoti është një ide e krijuar nga njerëzit”. Po, njerëzit e kanë krijuar idenë e zotit, dhe jo zoti njerëzit.

Më lejoni, ju lutem, pa dashur t’ju fyej, t’ju siguroj, se tek unë dhe për mua, si individ, Zoti nuk ekziston dhe as është i domosdoshëm për ekzistencën, për sigurinë dhe për mirëqenien time.