Nano dhe historia që nuk po i vete as mbrapa as para

Duket se brenda vetes, ish lideri i Partisë Socialiste Fatos Nano, sa herë që shfaqet në prononcime mediatike, ka një kompleks të bezdisshëm e thuajse grotesk, të cilin nuk e sundon dot. Një kompleks që ndoshta buron nga vet natyra e tij, apo nga deliri se historia po i vjen a do t’i vijë mbrapa. Është ky kompleks që e detyron ta largojë shikimin nga shkëlqimi i hotel Rognerit dhe ta hedhë tutje udhëve plotë baltë të katundeve, atje ku mendon se janë socialistët e tij të thjeshtë, apo “të ndershëm”, siç ka pasion t’i quajë ai. I larguar prej këtyre socialistëve deri në arrati, i pa komunikuar me ta deri në harresë, i pa parë me ta deri në humbje, duket se ka bindjen e plotë se sa herë që do të jetë në ekrane televizive, ata do të jenë gjithë sy e vesh në pritje të tij. Se ku e gjen ai këtë bindje një zot e di, por fakti është se kjo mënyrë komunikimi e konceptuar si një dashuri që vazhdon pa fund edhe pas mungesave kaq të gjata, logjikisht tingëllon krejt e pa arsyeshme, por edhe si gjetje artistike është më shumë se mediokre. Edhe robi i shtëpisë kur të kthen kurrizin bëhet thuajse i huaj dhe lidhjet me të vdesin pak nga pak. Nëse Fatos Nano do të tregojë se ka edhe lidhje që nuk vdesin kurrë, kjo është çështje e tij, por fakti është se vet ai (s)beson kaq shumë tek kjo lidhje.

Meqenëse në dashuri përherë ka dy palë Fatos Nano nuk mund të fajësohet nëse (s)beson vërtet kështu, por fjala është se me këtë (mos)besim ai fyen thellësisht palën tjetër të dyshes së dashurisë. Fyen ata, socialistët “e ndershëm”. Ndërsa i lejon vetes lirinë që të iki kur të dojë në dashuri të reja, (natyrisht politike), ndërsa ai i lejon vetes të drejtën të hidhet degë më degë, konceptimi tij për socialistët “e ndershëm”, është thellësisht fyes. Ndërsa ai vet ecën në kohë dhe hapësirë, por as më shumë dhe as më pak në imazhin e gjykimit të tij, këta socialist nuk janë gjë tjetër veçse një grumbull njerëzish të ulur në një lëmë katundi që nga fillimi viteve nëntëdhjetë, që nuk lëvizin as në kohë e as në hapësirë, në pritje stoike të Godosë, (Nanos).

Ai ikën kur do vet, vjen po kur do vet, i hedh një sy politikës, ngre lart moralin e socialistëve “të ndershëm” që mendon se e shikojnë me adhurim dhe mall atje tej në katunde ku i la nga takimi fundit, i parafundit, ai para, para të fundit, apo edhe me tej, në thellësi të viteve nëntëdhjetë. Kur ia do puna bënë edhe thirrje për mobilizim, i fton këta pritës të pa epur, të bëjnë gati “shkopinjtë” për beteja të reja. Nuk dihet si ndodh, por në momentet e fundit si t’i kujtohej diçka, ai ikën. Ikën duke ndodhur tamam si në historinë e shkopinjve që tregohet andej nga zona e origjinës së tij, ku gjithë natën përgatiten shkopinjtë, ndërsa në mëngjes ata harrohen, por ky krahasim ka një ndryshim fare të vogël. Ndryshimi është në faktin se këta shkopinj, ish lideri i socialistëve “të ndershëm”, nuk i harron, por ai në ikje ua lë thjesht nëpër këmbë socialistëve “të ndershëm”. Kjo tingëllon si paradoks, ashtu siç është edhe thellësisht paradoksale dashuria e shprehur thuajse komikisht ndaj atyre që rrinë duke pritur pafundësisht prijësin e tyre. Ajo është një dashuri që ka një trajektore krejt të çuditshme. Nëse dashurit e tjera ndihen mirë kur partnerët janë afër, dashuria e Nanos ndaj socialistëve “të  ndershëm” ka shenja gjallërimi kur njeri prej partnerëve, pra Nano, zhduket, ndërsa thuajse ajo vdesë fare kur këta dy partnerë janë pranë njeri tjetrit.

Kjo që thamë nuk është një gjetje, por një realitet i pakundërshtueshëm i marrëdhënieve të krijuara mes Nanos dhe socialistëve. Dhe nëse do të kërkonim të gjenim disa dritë hije të kësaj lidhje, pa hezitim do të thoshim se në këtë marrëdhënie, lidhje e ndarje mes tij dhe socialistëve “të ndershëm”, në të gjitha rastet, Nano ka pjesën e mëkatit, ka pjesën e fajit, pa asnjë diskutim. Në historinë e gjatë në raport me socialistët, absolutisht në asnjë rast prishja e marrëdhënieve mes tyre, nuk ka ardhur nga askush tjetër, por vetëm prej tij. Kur është dashur që ai të marrë dashuri prej socialistëve “të ndershëm”, e ka pasur këtë dashuri me shumicë, ndërsa kur është dashur të kthejë sadopak dashuri ndaj tyre, kjo nuk ka ndodhur dhe për këtë mjafton të marrim disa argumente fare të thjeshtë.

Së pari, Fatos Nano bëri një burg krejtësisht të pa drejtë politik jo për faj të socialistëve, por për meritë të tyre, të dashurisë së tyre dhe jo të Fatos Nanos, i burgosuri socialist u kthye në simbol. Ishte periudha kur mungesa e tij i bashkonte socialistët. Ishte mungesa e tij që sillte frymë pozitiviste, por edhe kjo frymë pozitiviste edhe pse e lidhur me emrin e tij, ishte meritë vetëm e socialistëve “ të ndershëm” dhe askujt tjetër, pra as e tij.

Së dyti, me ardhjen konkretisht në krye të socialistëve pas vitit 1997,  në gjirin socialist lulëzuan të gjitha veset, intrigat, skuthëllëqet dhe e gjithë kjo frymë negativiste ishte e lidhur vetëm me emrin e Fatos Nanos dhe aspak të socialistëve “të ndershëm”. Ishte periudha kur dashuria u kthye në ves, ishte periudha kur në delir e sipër, hipur mbi supet e socialistëve “të’ ndershëm”, Fatos Nano do të deklaronte sa pas tij do të vinte historia.  Ishte periudha kur në kushtet e bashkëjetesës dashuria do të vdiste.

Së treti, në mesin e vitit 2005 Fatos Nano iku dhe pas kësaj duket se u fashitën veset, intrigat, skuthëllëqet. Ka njerëz që e mendojnë ikjen si një veprim pozitiv të tij, po ka shumë të tjerë, të cilët i njohin më nga afër historitë e dashurisë politike të Nano që thonë se nëse ka gjë pozitive në këtë mes, nuk është ikja e Nanos, por mungesa e tij. Ikja dhe mungesa nuk janë e njëjta gjë.

Së katërti, edhe pas kësaj ikje, ndodh shpesh që ai shfaqet dhe shfaqet pikërisht atëherë kur nuk duhet të shfaqet. Shfaqet si për të thënë se ende historia vazhdon e shkon pas tij, por në fakt qëllimi i shfaqjes së tij është shumë më meskin. Ai vjen, bënë thirrje sërish për të përgatitur “shkopinjtë” dhe pastaj ikën duka ua lënë shkopinjtë nëpër këmbë socialistëve të tij “të ndershëm”.

Nisur dhe vetëm nga këto fakte, nga ky rebus i marrëdhënieve të Fatos Nanos me socialistët “e ndershëm”, mund të themi se edhe vet historia, të cilën ai do të donte t’i shkonte mbrapa, e ka të vështirë që të gjejë udhën për të ecur pas Fatos Nanos. Dhe në fund, nëse do të duhej që një socialist “i ndershëm” të jepte një këshillë, ndërsa ndjekë daljet e rralla mediatike të Fatos Nanos, kjo këshillë do të ishte:Fatos Nano, të duam shumë, të lutemi mos u shfaq më!