Hije skandali mbi ministrin Beqaj

Shqiptarët patjetër duhet ta kenë pritur me kënaqësi lajmin që dha ministri i Shëndetësisë Ilir Beqaj më 22 tetor të vitit të kaluar para komisionit parlamentar të linjës, kur njoftoi se flota e mekanizuar e urgjencës mjekësore do shtohej me 20 autoambulanca dhe një helikopter. Kjo, pavarësisht se përvoja e njësive të lëvizshme ambulatore pranë plazheve, ishte ende e freskët verën që lamë pas; dhe aspak pozitive.

Mbytjet tragjike në Qerret të Kavajës, në Shëngjin e gjetiu, mbase nuk e çojnë krejt fajin tek ambulancat e plazhit, por fakti është që ato ngjarje nuk u shmangën dot. Sa për helikopterin, edhe më e nevojshme bëhej kjo shtesë meqë në operacionin anti-hashash të Dukagjinit, sapo ishte sakatuar një i tillë, që nuk ngrihej dot më nga ngastra e misrit ku ra, dhe u desh ta zbresin nga malësia me… barrelë.

Një tender vërtet i shpejtë!

Ministri në fakt nuk doli nga llafi. Dhe u tregua më i shpejtë se një ambulancë. As njëzet ditë më pas, më datë 10 nëntor 2014 hapet tenderi i helikopterit me ofertat përkatëse, për një vlerë në lekë prej 558,3 milionë lekësh të reja, ose gati 4 milionë euro. Njoftimi ndërkaq ishte dhënë edhe në mediat prestigjioze ndërkombëtare, si ky i botuar në Financial Times të Londrës. Më pas, në mediat sociale doli një lajm i drojtur sipas të cilit helikopteri erdhi, dhe kaq. Por dardha, ashtu si dhe helikopteri, e ka bishtin prapa.

Në këtë tender jo pak të majmë, rezulton se kanë marrë pjesë të paktën tre kompani, të tria me emër në këtë fushë kaq të specializuar: AgustaWestland, Bell TEXTRON dhe Airbus Helicopter e filialit spanjoll Espana S.A.

Për sqarim, e para është një kompani anglo-italiane me themele të forta në sektor, pronë e konglomeratit mëmë Finmeccanica; e dyta është kompani e famshme amerikane, kontraktore e rregullt e Pentagonit, dhe e treta është evropiane e globale, por në thelb bashkëpunim franko-gjerman me seli në Marsejë, që më parë quhej Eurocopter. Duhet nënvizuar se të tria kompanitë janë maksimalisht të njohura në sektor dhe prodhimet e tyre respektohen botërisht.

Por le të kthehemi në tenderin shqiptar. Ai u fitua nga Airbus e madje mjeti tashmë mesa duket ka mbërritur në Tiranë.

Por ka më shumë se një problem. Jo vetëm se dy pjesëmarrësit e tjerë pothuajse menjëherë u ankuan pranë ambasadave përkatëse, Agusta në atë italiane dhe Bell në atë amerikane, për parregullsi dhe organizim të pandershëm të tenderit, por edhe sepse helikopteri 4 milion eurosh duket se ka ca gjëra mangut.

Si qëndron puna?

Ministria e Shëndetësisë akuzohet se e ka paracaktuar fituesin e tenderit, dhe ka përcaktuar parametra të atilla që mund t’i përshtateshin vetëm mjetit të piketuar apo të rënë dakord që më parë. E thënë shkurt, tenderi duket një maskim “ligjor” për një blerje të drejtpërdrejtë dhe të paracaktuar.

Një helikopter akull i ri nuk vjen dot për 30 ditë; ndërkohë që detaji “i pafajshëm” se mjeti mund të jetë edhe “paksa” i përdorur me deri 50 orë fluturimi (!), duket se e vë gishtin direkt mbi mjetin që duhet blerë. Kritere të tilla kaq specifike në një tender të hapur mbajnë erë më të rëndë se tualetet e spitaleve.

Këtu mund të shtonim se përderisa z.Beqaj e solli punën kështu, fare mirë mund të kishte shtuar specifika tejet konkrete, që Bell dhe Agusta të mblidhnin mendjen dhe të mos merrnin pjesë fare. Fjala që bie, në përcaktimet teknike të tenderit të kërkohej që “mjeti të kishte një kolltuk paksa të shqepur të co-pilotit” apo “një shishe arançatë gjysmë të zbrazur në krahun e pilotit kryesor”.

Meqë jemi tek specifikimet teknike (të paraqitura këto në anglisht në faksimilet këtu), ato i kanë të gjitha detajet e mundshme mbi kapacitetet fluturuese, fuqinë, konsumin e karburantit etj. Por mungojnë ato për të cilat duket se është nisur ky tender: Pajisjet mjekësore.

Përmendet vetëm fakti që duhet të ketë kapacitete për dy barrela, dhe që helikopteri duhet të ketë dy çikrikë me litarë shpëtimi. Sistem oksigjeni për pacientin, fiksim të shtratit, aparatura shtesë etj, nuk përmenden. Rezulton, pra, se ky mjet do shërbejë vetëm për transport nga vendi i marrjes së pacientit deri në spital, sepse në ajër këtij pacienti hipotetik duket se thjesht mund t’i fashojnë ndonjë plagë, apo t’i tregojnë barsoleta për ta qetësuar.

Është fjala për 4 milionë euro. Nuk janë pak edhe për një vend të kamur, e jo më për Shqipërinë. Tenderi në fjalë, në fund të fundit e solli një helikopter, mund të thotë dikush, se dikur edhe nuk të vinte fare. Ndoshta, por nëse kjo qeveri dhe aq më tepër shëndetësia, ka vendosur ta zbresë sërish stekën tek qeveria që lamë pas, thjesht duke sofistikuar korrupsionin nëpërmjet paracaktimit të kritereve specifike, është fare kollaj ta bëjë.

Shkurt, nëse në një tender të këtij kalibri, njëri nga pjesëmarrësit humbës e di jo vetëm cila ofertë ka fituar, por edhe ku ndodhet malli dhe çfarë numri serie ka, çdo emër mund t’i vësh, por tender i ndershëm jo. Përfaqësuesi i AgustaWestland, Maurizio Faucitano, psh, e dinte. Dhe ambasadat përkatëse kanë marrë indicie paraprake që më pas kanë rezultuar të sakta.

Ndoshta një marrëveshje fluturake si kjo, pikërisht për të mos ushqyer gojët e këqija nuk figuron as në sitin e prokurimeve publike, as në faqen e ministrisë. Le të shpresojmë që në mos pacientët, të paktën të fluturojë me këtë mjet ministri, për të mbikëqyrur nga lart provimet e mjekëve se mos bëjnë kopje.

****

Si u kamuflua një blerje e paracaktuar si tender

Nga Maurizio Faucitano

Përmes këtij emaili, në emër të kompanisë AgustaWestland dua të shpreh shqetësimet tona lidhur me një tender të Ministrisë së Shëndetësisë për blerjen e një helikopteri. Ju lutem, gjeni më poshtë të dhënat mbi procedurën e tenderit dhe mendimet tona.

-Fondi i përcaktuar, është rreth 4 mln euro

-Helikopteri duhet të ketë një peshë maksimale të ngritjes në fluturim jo më shumë se 3175 kg.

-Helikopteri i ofruar duhet të jetë i ri, ose me jo më shumë se 50 orë fluturimi.

-Koha e dërgimit të helikopterit nuk duhet t’i kalojë 30 ditët nga data e firmosjes së kontratës.

-Oferta, dorëzuar në datën 10-11-2014.

Specifikimi teknik kërkon një Helikopter Utilitar me kapacitet për instalimin në bord deri në dy barrela. Nuk kërkohet Asnjë Aparaturë/Mjet mjekësor. Kësisoj, mjeti i kërkuar NUK është në gjendje të kryejë Misione të Urgjencës Mjekësore. Mungesa totale e mjeteve/pajisjeve mjekësore, në fund të fundit rezulton në mungesë kapaciteti për stabilizimin e pacientit në bord gjatë fluturimit (psh, nuk kërkohet sistemi i oksigjenit (!!!), që është një Detyrim për Shërbimin e Helikopterit të Urgjencës Mjekësore). Kjo nënkupton që ata po blejnë një helikopter standard, totalisht të Papërshtatshëm për kryerjen e detyrave të SHEM, Shërbimit Mjekësor të Emergjencës. Është thjesht një helikopter i zakonshëm që mjafton të ketë vend në bord për dy barrela, rrjedhimisht me detyra vetëm të Evakuimit Mjekësor, të ngjashëm me mjetet që flota ajrore shqiptare ka ndërkaq në dispozicion.

Kërkesa për dërgimin e helikopterit brenda 30 ditësh pas firmosjes së kontratës, e bën të pamundur ofertën e një helikopteri të ri. Kërkesa që, në rast se nuk është një mjet akull i ri, helikopteri të ketë një total orësh fluturimi jo më tepër se 50 orë, e bën të pamundur ofrimin e një helikopteri të përdorur (pra të dorës së dytë).

Sinqerisht, ne e kuptojmë që organizatorët po bëjnë njëfarë blerjeje të drejtpërdrejtë, “të kamufluar” si tender publik, për të marrë një helikopter që fillimisht ishte destinuar për një blerës tjetër. Helikopteri që ata po blejnë, ndodhet aktualisht në Spanjë, dhe është i modelit EC135 e madje dihet mirë dhe numri serial i tij!!! Ky NUK duket si një tender i ndershëm.

Ambasadori italian është informuar për shqetësimet tona. Ju lutem, informohuni se edhe prodhuesi amerikan i helikopterëve, Bell TEXTRON, ka të njëjtat shqetësime si tonat, dhe ata i kanë shprehur zhgënjimet e veta gjithashtu, përmes ambasadës amerikane.

Për më tepër, ministritë e Shëndetësisë në të gjitha vendet e zhvilluara NUK blejnë helikopterë për Shërbimin e Urgjencës Mjekësore, por blejnë shërbimin e gatshëm nga Operatorë Komercialë të Çertifikuar Civilë, (si psh, ALIDAUNIA në pronësi të z.Roberto Pucillo). Helikopteri që po blen ministria shqiptare e Shëndetësisë nuk do të operohet nga një Operator i Çertifikuar Civil (si edhe për flotën aktuale të helikopterëve të kësaj ministrie). Rrjedhimisht, një ditë pas dorëzimit të mjetit, vlera e helikopterit do të humbasë tërësisht (!!!) e madje ekziston rreziku që EASA, Agjencia Europiane e Sigurisë Ajrore mund t’ju detyrojë ta mbani flotën në tokë, kjo sepse një mjet ajror që nuk operohet nga një operator i certifikuar civil, e humbet menjëherë privilegjin e Vlerës Ajrore, kjo në përputhje me rregullat e Autoritetit Europian të Aviacionit Civil.

Jemi në dispozicionin tuaj për çdo saktësim shtesë, me respekt,

Maurizio Faucitano