Homazh për një kinez të shquar, mik i Shqipërisë

Xhevdet Shehu

Nëpërmjet një njoftimi të shkurtër, ish diplomati ynë në Kinë, Iljaz Spahiu, njoftoi dje ndarjen nga jeta të një miku të shquar të Shqipërisë, Wang Hongqi, ish-korrespondent i agjencisë kineze të lajmeve në Tiranë për më shumë se 20 vjet.

Ja çfarë shkruante zoti Spahiu në njoftimin e tij nekrologjik për mikun kinez:

Më 22 shtator u nda nga jeta në moshën 78 vjeçare Wang Hongqi, për më shumë se 20 vjet korrespondent dhe shef i Degës së  Agjencisë Xinhua në Shqipëri, studiues, publicist dhe ekspert i njohur i marrëdhënieve shqiptaro-kineze, mik i dashur popullit shqiptar.

Wang Hongqi i përket brezit të pare të studentëve kinezë që studiuan gjuhën shqipe në Universitetin e Gjuhëve dhe qysh nga ajo kohë jeta dhe veprimtaria e tij ka qenë e lidhur ngushtë me Shqipërinë. Duke filluar nga viti 1969 deri në vitin 2006 kur doli në pension, Wang Hongqi ka shërbyer në periudha të ndryshme për më shumë se 20 vjet si korrespondent shef i Zyrës së Agjensisë Xinhua në Tiranë. Nëpërmjet raportimeve objektive  dhe reportazheve të shumtë ka informuar për ngjarjet më të rëndësishme dhe zhvillimet e reja në vendin tone, por edhe për historinë, kulturën e traditat e popullit shqiptar.

Wang Hongqi është autor i dy librave për Shqipërinë “Jeta ime në vendin e Shqiponjave” (2008) dhe “Shqiponja e rrokullisur – Rruga e Rilindjes së Shqipërisë”, në të  cilët përshkruan historinë rreth gjysmë shekullore të Shqipërisë dhe si dhe zbulon shumë fakte të panjohura në marrëdhëniet kino-shqiptare të asaj periudhe.

Si studiues i njohur i marrëdhënieve mes dy vendeve tona dhe çështjeve ballkanike, Ëang Hongqi është edhe autor i disa artikujve studimorë që hedhin dritë mbi historinë e marrëdhënieve mes Shqipërisë dhe Kinës (“Shqipëria,vendi i parë që i dha ndihmë Kinën për rikthimin ne OKB”), si dhe situatën politike e ekonomike në Rajonin e Ballkanit.

Vitin e kaluar, për nder të 70-të vjetorit të vendeosjes së marrëdhenieve diplomatike mes Shqipërisë dhe Kinës, Presidenti i Republikës Iliri Meta e vlerësoi Zotin Wang Hongqi me Titullin “Naim Frashëri” me motivacionin “Në shenjë vlerësimi për veprimtarinë e shumanshme në fushën e marrëdhënieve Shqipëri-Kinë; njohës i shquar i çështjes shqiptare përgjatë zhvillimit të saj, duke shërbyer si urë për komunikimin e vlerave të dy popujve tek njëri-tjetri. Publicist, përkthyes, autor librash me karakter shqyrtimi për ngjarje e personalitete të botës shqiptare”.

Ëang Hongqi deri në fund të jetës së tij mbeti një mik besnik i Shqipërisë dhe shqiptarëve, duke kontribuar për imazhin e Shqipërisë në Kinë dhe për forcimin e miqësisë tradicionale mes dy vendeve e dy popujve tanë.

***

Unë e kam njohur personalisht dhe kam pasur mik Vanin prej shumë vitesh. Lajmi për ikjen e tij më trishtoi pasi ishte humbja e një miku të shquar që ne kishim në Kinë. Takoheshim shpesh kur ai ishte me punë në Tiranë dhe diskutonim së bashku për çështje të historisë, politikës dhe marrëdhënieve mes dy vendeve tona. Fliste shumë mirë shqip. E kishte mësuar në Pekin dhe e kishte perfeksionuar në Tiranë.

Mund të konsiderohet, bashkë me përkthyesin e madh të letërsisë shqipe në gjuhën kineze, Çen En Bo, si një nga kontribuesit e rëndësishëm për ruajtjen e urave të miqësisë midis dy vendeve.

Për herë të fundit Ëang Hongqi ishte në Tiranë para pesë vjetësh me një ekip studentësh dhe gazetarësh nga Pekini. Gjatë asaj vizite i mundësova të takohej dhe të realizonte intervista me ish-kryetarin e Kuvendit të Shqipërisë, Servet Pëllumbin, si dhe me publicistin e njohur, Ymer Minxhozi. Duke njohur sa kulturën dhe profesionalizmin e tij, aq dhe ndjesinë e veçantë për miqësinë shqiptaro-kineze, bëra me të një bisedë ekskluzive për gazetën DITA. Në atë bisedë, ndër të tjera, Vani më tha:

“Kam qenë për herë të parë në Shqipëri në vitin 1969 si përkthyes i një delegacioni zyrtar qeveritar kinez. Pastaj kam ardhur si gazetar i agjencisë së lajmeve HSINHUA dhe me ndonjë ndërprerje, kam shërbyer për 22 vjet në Shqipëri. Prandaj dhe pretendoj se e njoh shumë mirë Shqipërinë dhe shqiptarët”.

Ndonëse ishtë tërhequr nga gazetaria aktive, ai vazhdonte të bashkëpunonte intensivisht me Qendrën e Hsinhua-së për Studimin e Çështjeve Ndërkombëtare si dhe me Institutin e Kërkimeve për zhvillimin shoqëror Euro-Aziatik.

Në kafe-librari Agolli në qendër të Tiranës ku u bë biseda ime me të, Vani më tha:

“Më merr malli për Shqipërinë. Këtu kam kaluar vitet më të bukura të jetës sime si gazetar. Kam shumë kujtime. Ju mund të mos e besoni por çdo ditë pas daljes në pension jetoj me përshtypjet nga Shqipëria. Kam shkruar dy libra me kujtime nga Shqipëria. Unë ndihem i lumtur që në Shqipëri kam shumë miq dhe… asnjë armik”.

E pyeta për përshtypjet e tij mbi ata që kanë drejtuar Shqipërinë gjatë kohës që ai ka raportuar nga Tirana:

“Ramiz Alia për mendimin tim ka qenë një burrë i mençur. E donte Kinën dhe popullin kinez. Me të mund të bisedoje si me një shok. Unë e kam intervistuar shumë herë atë, më ka dhuruar edhe disa libra të tij. Kam përshtypjen se shumica e shqiptarëve e çmojnë atë si figurë politike, pas Enver Hoxhës, sidomos për rolin që luajti në periudhën e kalimit të Shqipërisë nga socializmi në demokraci. Kam ndjekur gjyqin që u zhvillua kundër tij në gjysmën e parë të viteve ’90. Më është dukur një gjyq i montuar…”

Ëang tha për Sali Berishën se pret ende që ai të realizojë premtimin për gjuhën kineze:

“E kam intervistuar edhe zotin Berisha kur ishte President. Ai ka qenë edhe në Kinë dhe në intervistat që i kam marrë ka vlerësuar fort përparimet e Kinës nën udhëheqjen e Partisë Komuniste Kineze. Ne, kinezët, u gëzuam shumë kur zoti Berisha premtoi para dy vjetësh se do ta bënte gjuhën kineze gjuhë të dytë në Shqipëri. Është i vetmi që e ka bërë këtë premtim…”

Ai kishte përjetuar edhe kulmin e miqësisë së ngushtë shqiptaro-kineze në vitet ’60-‘70, edhe ndërprerjen e këtyre marrëdhënieve nga gjysma e dytë e viteve ‘70, edhe rivendosjen e tyre.

“Prishjen e marrëdhënieve e kam përjetuar me shumë dhimbje. Ishte një miqësi e sinqertë dhe kam vënë re se kjo ndjenjë miqësie ka lënë gjurmë që duken edhe sot e kësaj dite. Në kohën e revolucionit kulturor-proletar filmat shqiptar ishin të vetmit që lejoheshin të shfaqeshin në kinema apo TV…Unë i di përmendësh të gjithë ata filma… Ata që janë mbi 50 vjeç në Kinë kanë një interesim të veçantë për Shqipërinë dhe vazhdimisht më pyesin: Si venë punët në Shqipëri?”, më tha Vani para pesë vjetësh.