“I fola për rrugaçët që erdhën para Ambasadës dhe heqjen e ligjit të luftës. Papulias më tha që…” Vitet ’80, kujtimet e ambasadorit shqiptar në Athinë

Nga Xhevdet Shehu

Botuar në DITA

Në shkurt të këtij viti kemi njoftuar botimin e korpusit me katër vëllime të ish-ambasadorit të Shqipërisë në Athinë në vitet 1980, Ksenofon Nushi. Është një periudhë shumë interesante në historinë e marrëdhënieve midis dy vendeve.

Në vijim po botojmë takimet e ambasadorit tonë me ish-zëvendësministrin e jashtëm grek të asaj kohe, Karolos Papulias, i cili më vonë do të bëhej ministër i Jashtëm dhe pas disa vitesh edhe President i Greqisë.

Po kështu me interes është dhe takimi i parë i ambasadorit tonë me Heroin e rezistencës greke gjatë Luftës së Dytë Botërore, Manolis Glezos (foto kryesore):

E enjte, 7 Tetor 1982

Në orën 12:00 më priti në Ministrinë e Punëve të Jashtme zëvendësministri, Papulias. Përpara se të shkoja në zyrën e tij, doli Mazaraqi dhe erdhi e më përshëndeti. Papulias u tregua i sjellshëm dhe më foli për kontributin e përbashkët që kanë dhënë të dy popujt tanë në luftën kundër armikut fashist.
Po me të njëjtat ndjenja iu përgjigja edhe unë.

Unë i fola për marrëdhëniet e mira që kemi arritur dhe për dëshirën tonë që ato të zhvillohen edhe më shumë në të gjitha fushat. Tha edhe Papulias disa fjalë dhe pastaj vazhdoi, se “do të takohemi përsëri për të diskutuar konkretisht”. Më pyeti për dërgimin e grupit diversionist në vendin tonë dhe se cilët ishin ata që e dërguan atë. Po të mos e bënte këtë pyetje, nuk do t’i kisha folur mbi ngjarjet e djeshme. Përgjigjen time e lidha pikërisht me ngjarjet e djeshme.

Papuliasi dëgjoi me vëmendje, nuk më ndërpreu dhe kur mbarova tha: “Më vjen mirë që ju jeni për zhvillimin e mëtejshëm të marrëdhënieve…”.

RADIOGRAM MINISTRISË SË JASHTME URGJENT

Sot në drekë më priti zëvendësministri i Punëve të Jashtme, Papulias. Ishte i pranishëm edhe drejtori politik, Mazaraqi. Bisedën Papuliasi e filloi duke shprehur kënaqësinë që takohemi dhe për më tepër që ai vetë është nga zona e Epirit. Kujtoi se kishte luftuar bashkë me partizanët shqiptarë në luftën e madhe kundër fashizmit.

Edhe unë iu përgjigja me të njëjtat fjalë, duke shprehur kënaqësinë për takimin dhe luftën tonë të përbashkët kundër fashizmit dhe vazhdova t’i flas për politikën tonë të fqinjësisë së mirë, të kënaqësisë që kemi për arritjet në shkëmbimet tregtare me Greqinë dhe për dëshirën tonë që këto të zhvillohen edhe më tej. I përmenda se kemi vite që kemi paraqitur disa projektmarrëveshje, siç është ajo për kufirin, për të cilën kanë filluar edhe bisedimet si dhe ato për bashkëpunimin në lidhjet rrugore, për Radio-Televizionin, Agjencitë e Lajmeve, për marrëdhëniet në fushën e kulturës etj.

Pasi më dëgjoi, Papulias vazhdoi duke thënë se edhe qeveria greke dëshiron të ketë marrëdhënie sa më të mira me Shqipërinë, pasi midis dy vendeve nuk ka probleme parimore, por ka disa probleme të varura dhe se për këto, ai vetë ka menduar, se në një takim tjetër do të diskutojmë si për propozimet tona ashtu edhe për ato të tyre. Edhe unë u shpreha dakord.

Më pas Papulias më pyeti për lajmin që u dha për asgjësimin e bandës së diversantëve të hedhur nga deti. Iu përgjigja, duke i thënë aq sa thuhet në komunikatën e Ministrisë tonë të Brendshme. Pyeti se kush e ka organizuar këtë bandë. Iu përgjigja reaksioni ndërkombëtar, i cili kërkon të krijojë vështirësi për pushtetin popullor në Shqipëri.

Më pas bisedën e kalova në provokacionet që u bënë dje para përfaqësisë tonë nga elementë armiq, të cilët janë kundër miqësisë midis dy vendeve dhe popujve tanë fqinjë, duke i përmendur se dje pasdreke u mblodhën disa dhjetëra vagabondë, aventurierë dhe rrugaçë para ambasadës tonë, midis të cilëve gjendeshin edhe tre priftërinj me Sebastianosin në krye si dhe katër të arratisur nga Shqipëria, të cilët e kishin fytyrën të mbuluar me maskë.

Ata hodhën parulla dhe thanë poshtërsia kundër vendit tim dhe udhëheqësve të mi. Ata ngritën zërin për të drejtat e minoritetit grek në Shqipëri. Mund t’ju them, vazhdova, se minoritarët në Shqipëri gëzojnë të gjitha të drejtat, pasi ato u janë garantuar nga Kushtetuta e vendit tim. Shoku Enver Hoxha, kur vizitoi minoritetin grek në vitin 1978, bëri një deklaratë shumë të rëndësishme, të cilën ia përmenda. I thashë se këtë deklaratë ia përmenda edhe presidentit Karamanlis gjatë paraqitjes së letrave kredenciale.

Ndërhyri Mazaraqis dhe tha “Kështu është”. Në minoritet, vazhdova, ka shkolla në gjuhën greke në të gjitha fshatrat si dhe ka një shkollë pedagogjike në Gjirokastër, në të cilën përgatiten mësuesit për shkollat fillore. Në Greqi kemi disa studentë dhe gati gjysma e tyre janë minoritarë. Këto nuk bëhen se i kërkoni ju grekët, por këto i bën Partia jonë e Punës, se komunistët shqiptarë janë internacionalistë.

Ambasadorët tuaj e kanë vizituar vazhdimisht minoritetin. Po ashtu atë e kanë vizituar edhe personalitetet e larta greke, që kanë ardhur për vizitë në Shqipëri. Edhe ansamblet artistike greke kanë dhënë shfaqje në minoritet. Që të gjithë i kanë parë me sytë e tyre ato që ju them. Ata që këtu në Greqi flasin për një të ashtuquajtur Vorio Epir, ta dinë mirë se ky nuk ekziston dhe se në Shqipëri nuk ka asnjë pëllëmbë tokë të huaj.

Populli shqiptar nuk është trembur asnjëherë nga perandoritë, as nga superfuqitë, SHBA dhe Bashkimi Sovjetik, apo fuqitë e tjera imperialiste dhe nuk mund të trembet as nga dhespotët dhe miqtë e tyre. Midis dy vendeve tona vazhdon të jetë në fuqi ligji i gjendjes së luftës. Ne mendojmë, se ky ligj duhet të hiqet nga ana juaj.

Vazhdova t’i them Papuliasit, se megjithë këtë, qeveria shqiptare dëshiron që midis dy vendeve tona të zhvillohen marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë dhe që këto marrëdhënie të zhvillohen edhe më tej, sidomos aty ku kemi interes reciprok.

Kur i fola për demonstratën përpara përfaqësisë tonë, i fola me qetësi. Nga ana e tij Papulias u përgjigj: “Edhe qeveria greke është për marrëdhënie të mira midis të dy vendeve tona dhe më pëlqen që edhe ju e theksuat këtu në mbyllje të bisedës tuaj. Ligjin e luftës ne do ta heqim. Ne jemi të kënaqur nga trajtimi që i bëhet minoritetit grek në Shqipëri. Ky minoritet do të jetë në të ardhmen një urë, që do të forcojë akoma më shumë miqësinë midis të dy vendeve. Siç ju thashë po ngarkoj Mazaraqisin të përgatisë dosjen me projektmarrëveshje të paraqitura nga të dy palët dhe do t’ju lajmëroj se kur do të bisedojmë përsëri”.

Për provokacionet para përfaqësisë tonë nuk tha asnjë fjalë. Biseda u zhvillua normale.

E hënë, 28 Nëntor 1983

Sot kemi pritjen. Mendja më shkon tek 28 Nëntori i vitit 1941. Kisha vetëm dy muaj që kisha ardhur nga Franca. Gogua na njofton të gjithëve se në orën 10:00 do të zhvillohej një demonstratë në rrugën e Durrësit, nga ku më pas pjesëmarrësit do të drejtoheshin për nga bashkia.

Shkova edhe unë dhe si për herë të parë që e kisha u gjenda në radhën e dytë. Erdhën italianët dhe filluan të na godasin. Demonstruesit u kundërpërgjigjën duke i goditur me grushte. Erdhi një ushtar italian dhe tek unë. I dhashë një grusht dhe e godita me disa shkelma të mira, pastaj ika duke kapërcyer mbi kangjellat dhe u futa në barangën e vunjotësit Nidhe Koço. Nga aty kalova në kafe Kursal dhe më pas shkova në barangën tonë buzë Lanës, ku banonim pas kthimit nga Franca.

Nga ajo kohë kanë kaluar dyzet e dy 28 Nëntorë në luftë në Shqipëri dhe në përfaqësitë diplomatike. Kjo datë gjithnjë pas çlirimit është shoqëruar edhe me 29 Nëntorin, ditën e çlirimit një herë e përgjithmonë të Shqipërisë nga zgjedha e të huajve. Kjo është meritë e madhe e Partisë, e cila ka patur gjithnjë në krye shokun Enver Hoxha.

Pritja në ambasadë kaloi shumë mirë. Autoritete të larta nuk erdhën, me përjashtim të zëvendësministrit për Diasporën greke, Fotilios, nëna e të cilit është nga fshati Dhrovrjan i Sarandës. Erdhi Marko Vafiadhi, për të cilin, në librin “Me Stalinin”, shoku Enver ka shkruar se, gjatë luftës civile në Greqi, Vafiadhi ka qenë një nga luftëtarët më trima të Ushtrisë Demokratike.

Në pritje erdhi edhe heroi legjendar i popullit grek, Manolis Glezos, i cili, gjithashtu, shprehu admirimin dhe respektin për figurën e Enver Hoxhës. Ndërsa Andon Samaraqis, i cili vetëm dy ditë më parë është kthyer nga vizita që bëri në Shqipëri, më tha “është një nga udhëtimet më të bukura, që kam bërë në jetën time”.

Në darkë dhamë një pritje të veçantë për shqiptarët, që banojnë në Greqi. Pritja doli mirë, ndonëse në orën e fillimit të saj binte një shi shumë i madh. Erdhi një pjesë e mirë e patriotëve. Me kërkesën e të pranishmëve sot u vendos një praktikë e re, nga pritja iu dërgua një telegram urimi udhëheqjes shqiptare.

RADIOGRAM MINISTRISË SË JASHTME URGJENT

Sot në drekë dhamë pritjen. Pjesëmarrja ishte e gjerë. Personalitete nuk pati, me përjashtim të zëvendësministrit për Diasporën, Fotilis. Ky, pasi më uroi për festat, më tha se do t’ju thërras për së shpejti për të biseduar për disa çështje. Kur erdhi në pritje Micopullos, më pyeti në kishte ardhur më parë ministri i Financave, Potaqis, se ai ishte caktuar nga protokolli për të ardhur në këtë pritje. Ai nuk erdhi.

Erdhi edhe Marko Vafiadhis, të cilit para një muaji i kisha dërguar librin “Me Stalinin“ të shokut Enver, nëpërmjet Vaso Gjeorgjiut. Pikërisht ishte ky i fundit, që solli Markon në pritje, i cili pasi u prezantuam më tha: Kam respektin më të madh për popullin shqiptar dhe udhëheqësin e tij Enver Hoxha. Partia Komuniste Shqiptare dhe gjithë populli shqiptar kanë qenë gjithnjë pranë popullit grek dhe megjithëse populli shqiptar ishte në kondita ekonomike shumë të vështira, ai i dha një ndihmë të pakursyer popullit mik grek, kur ky luftonte për të drejtat e tij, ndihmë e cila ishte shumë më e madhe se ajo e vendeve të tjera. Ripërsëris respektin tonë për këtë ndihmë kaq të madhe, që na keni dhënë. E falënderova për fjalët që tha.

Gjithashtu, kishim ftuar edhe heroin e Greqisë, Manolis Glezos, i cili është edhe anëtar i shoqatës së miqësisë Greqi – Shqipëri. Pasi u prezantuam më pyeti për shëndetin e shokut Enver, dhe më tha: “Ju lutem, transmetojini shokut Enver Hoxha gjithë respektin tim dhe dëshiroj të jetë gjithnjë mirë e jetë të gjatë për të mirën e popullit shqiptar. Shokun Enver e kam takuar në Moskë në vitin 1957 dhe më ka dhënë një intervistë për gazetën “Avgji“.

E falënderova për fjalët e tij.
Në pritje kishin ardhur, gjithashtu, kryetari i partisë EDIK, Zigidis, ish-zëvendësministrat e qeverisë së Demokracisë së Re, Zaimis dhe Rendis, përfaqësues të bashkisë së Athinës, drejtori i protokollit të Ministrisë së Jashtme dhe disa funksionarë të tjerë të po kësaj ministrie. Në krahasim me vitin e kaluar, pjesëmarrja e personaliteteve zyrtare kishte rënie, ndërsa ajo e dashamirësve ishte në një nivel më të lartë.

—–

©Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016