“I have a dream”, a e bëri realitet Martin Luther King ëndrrën e jetës së tij?

Një udhëheqës vizionar

Martin Luther King kombinoi mendimin radikal, intelektin politik dhe madhështinë oratorike. Fjalimi i tij “I Have A Dream” përshkroi një vizion të barazisë racore në Amerikë që frymëzoi miliona njerëz. Pavarësisht provokimeve, ai qëndroi besnik ndaj mosbindjes.

King pati sukses të madh në ndihmën për t’i dhënë fund shtypjes dhe diskriminimit ndaj afrikano-amerikanëve. Megjithatë, hendeku ekonomik mes Amerikës së zezë dhe asaj të bardhë ishte i pranishëm. Ky artikull ju bën të kuptoni nëse ëndrra e tij u realizua.

15 janar 1929

Lindur në një familje me ndikim

Lindur në Atlanta, Gjeorgji, Martin Luther King ishte djali i një ministri Baptist, Martin i Parë ,dhe i një mësuese, Alberta Williams King.

King u rrit në rrethin afarist afrikano-amerikan të Sweet Auburn. Ai fillimisht u pagëzua me emrin Michael si babai i tij, por pas pjesëmarrjes në një konferencë fetare në Berlin në vitin 1934, babai i tij ndryshoi të dy emrat e tyre në Martin në nder të teologut gjerman dhe reformatorit Martin Luther. Që në moshë të hershme, King u frymëzua nga qëndrimi kundër i babait të tij ndaj ndarjes racore dhe diskriminimit. Megjithëse ai u rrit në një sistem që e trajtoi si inferior, nëna e tij e mësoi se ishte “aq i mirë sa çdokush”.

1943

Viktimë e diskriminimit racial

King u përball për herë të parë me diskriminimin, në moshën gjashtë vjeçare, kur ai dhe një shok i tij i bardhë u dërguan në shkolla të ndryshme.

Kur ishte 14 vjeç, King e detyruan të ngrihej nga sedilja e autobusit  në mënyrë që të ulej pasagjeri i bardhë në një udhëtim për në shtëpi, në Georgia. Ai sapo kishte fituar një konkurs oratorie, me një fjalim mbi të drejtat e barabarta. Kjo skenë poshtëruese e nxiti atë të përballonte padrejtësitë e ndasive. Megjithëse Amerika e hoqi skllavërinë në vitin 1865, pati një pabarazi të gjerë ekonomike dhe sociale – në vitin 1940 jetëgjatësia ishte 64 për të bardhët dhe 53 për njerëzit me ngjyrë. Një izolim i tillë u zbatua në shkolla, restorante dhe në shumë vende të tjera.

1948

Emërimi si ministër

Në moshën 15 vjeçare King vendosi të ndiqte gjurmët e të atit dhe gjyshit të tij për t’u edukuar në Morehouse College, e cila po pranonte studentë të rinj.

Aty King zbuloi shkrimet e Henry David Thoreau dhe u mrekullua nga idetë e tij të rezistencës paqësore. I frymëzuar nga babai i tij dhe presidenti i kolegjit Benjamin Mays – një ministër baptist dhe një mbrojtës me ndikim i barazisë racore – King u emërua në shërbim në vitin 1948. Pas diplomimit, ai vazhdoi trajnimin e tij në seminarin teologjik Crozer në Pensilvani dhe mori doktoratën e tij nga universiteti i Bostonit në degën e teologjisë më 1955.

18 qershor 1953

Martohet me Koretën

King u takua me gruan e tij të ardhshme, Coretta Scott, një këngëtare e re e talentuar, gjatë kohës së studimeve në Boston.

Babai i tij donte që ai të martohej me një vajzë nga një familje më me ndikim, por King u marros nga bukuria dhe përkushtimi i Koretas për të bërë fushatë për drejtësi sociale. Ata u martuan në vitin 1953. King u bë pastor i kishës baptiste Avenue Dexter në Montgomeri, Alabama. Coretta hoqi dorë nga ambicia e saj për t’u bërë këngëtare klasike dhe u përkushtua në rolin e saj si bashkëshortja e një predikuesi. Gjatë 10 viteve të ardhshme çifti bëri katër fëmijë, Yolanda Denise King, Martin Luther King III, Dexter Scott King dhe Bernice Albertine King.

1955-1956

Udhëheq bojkotin e autobusit në Montgomery

Në dhjetor të vitit 1955 Rosa Parks u arrestua në Montgomery sepse refuzoi të lëshonte vendin e saj në autobus në mënyrë që të ulej një njeri i bardhë.

King u zgjodh për të udhëhequr një bojkot afrikano-amerikan të autobusit që përfundimisht zgjati 381 ditë. Aksioni rezultoi i suksesshëm dhe në vitin 1956, Gjykata Supreme e SHBA vendosi që politika e ndarjes racore në autobusin e Montgomery ishte jo kushtetuese. Lajmi i kësaj përhapjeje të të drejtave civile u përhap dhe King bë një emër i njohur në Amerikë. Gjatë bojkotit, Bayard Rustin, një aktivist i shquar i të drejtave civile, e mbështeti King dhe e ndihmoi të angazhohej për parimin e mos-dhunës së Gandit si një mënyrë për t’i rezistuar autoriteteve.

1957-1963

Lufta për të gjetur drejtimin

King punoi me aktivistë të tjerë të të drejtave civile për të themeluar Konferencën Jugore të Udhëheqjes së Krishterë (SCLC).

King dhe SCLC shpresonin të ndërtonin suksesin e Montgomery duke zgjeruar bojkotin e autobusëve në të gjithë jugun. Por planet e tij ishin të pashpresa. Në disa vende, popullsia afrikano-amerikane ishte shumë e vogël për të bërë një bojkot të mirëfilltë. Në të tjerat, të bardhët shpejt morën masa për të parandaluar një lëvizje proteste në zhvillim. Diku tjetër, të bardhët u lejuan që shërbimet e tyre të autobusëve të falimentonin dhe të dështonin, në vend që të ndaloheshin.

1959

Udhëtimi drejt Indisë për të takuar të afërmit e Gandit

Duke kërkuar frymëzim jashtë vendit King udhëtoi për në Indi për të mësuar më shumë rreth lëvizjes paqësore të protestës së Gandit.

Në një turne pesë javor në Indi, ai u takua me familjen e Gandit dhe kryeministrin Nehru. Ai u godit nga paralelet midis trajtimit të anëtarëve të Kastës së Paprekshme dhe trajtimit të afrikano-amerikanëve në SHBA. King u kthye në shtëpi i vendosur për të përsëritur protestën paqësore në ndryshimet sociale. Megjithatë, protestat e tij në Albany, Georgia, më 1961-1962, ishin të pasuksesshme. Policia nuk u përball me marshuesit por vetëm u përpoq të shpërndante protestën.

12 Prill 1963

Burgosja gjatë fushatës së Birminganit

Në vitin 1963 King drejtoi në Birmingham, Alabama, një nga qytetet më të ndara të Amerikës, duke organizuar një program masiv të bojkoteve, marshimeve dhe uljeve.

Si rezultat King u burgos. Ndërsa ishte i burgosur, ai shkroi Letrën nga burgu i Birmingamit, një mbrojtje e veprimeve të drejtpërdrejta pa dhunë. Në dallim nga Albany, autoritetet e qytetit përdorën dhunën për të thyer protestat, vendosjen e tubave të zjarrit me presion të lartë dhe qenve të policisë kundër demonstruesve. Pamjet televizive të ngjarjeve kanë fituar mbështetje të gjerë publike për shkakun e Mbretit. Tani një ikonë e lëvizjes së të drejtave civile, Mbreti u ftua në Shtëpinë e Bardhë ku Presidenti Kennedy miratoi çështjen e tij.

28 gusht 1963

“I have a dream”

King mbajti fjalimin e tij të famshëm “Unë kam një ëndërr” në mars në Uashington për Punë dhe Liri.

Një turmë e madhe prej 200,000 njerëz u mblodhën në Memorial Lincoln dhe miliona të tjerë ndoqën nga televizioni si King paraqiti vizionin e tij për një ditë kur liria dhe barazia do të bëheshin realitet në Amerikë. Fjalët e King ranë në vesh të të gjithë botës, duke u bërë simbolikë e luftës për të drejtat civile dhe janë ende të cituara gjerësisht sot. Mbreti gjithashtu foli për hendekun ekonomik mes të njerëzve të bardhë dhe atyre me ngjyrë dhe varfërinë që shumë afrikano-amerikanë hasën në SHBA.

15 shtator 1963

Katër nxënëse me ngjyrë u vranë në Birmingam

Më pak se një muaj pasi King mbajti një fjalim ëndrrash, supremacistët e bardhë bombarduan një kishë në Birmingham duke vrarë katër vajza të reja.

Kishte një protestë të madhe publike dhe King u shkatërrua nga ky akt dhune. Në funeral ai drejtoi më shumë se 8,000 vajtues. Ai e dinte se kishte ende shumë punë për t’u bërë nëse donte që ëndrra e tij të realizohej. Verën pasuese, Kongresi miratoi Aktin e të Drejtave Civile të vitit 1964, duke i dhënë fund ndarjes në mjediset publike dhe strehim.

1965

Fushatat për të drejtën e votës në Selma

King, në moshën 35 vjeçare, fitoi çmimin Nobel për paqe në vitin 1964. Ai ishte fituesi më i ri në moshë që historia kishte parë. Fushata e tij e ardhshme ishte për të drejtat e votimit në Selma, Alabama.

Praktikat diskriminuese, nga analiza e shkrim-leximit deri te shtrëngimi fizik, nënkuptonin që vetëm 2% e afrikano-amerikanëve ishin regjistruar për të votuar në Selma. Pas një përplasje me trupat shtetërore në urën Edmund Pettus, aktivistë nga e gjithë vendi morën pjesë në një marshim pesë-ditor nga Selma në Montgomery. Në ngjarjet që i bëjnë jehonë Marshit të Kripës së Gandit, Mbreti udhëhoqi një grup prej 2.000 marshuesve që u rritën në një turmë prej 30.000 personash.

Po atë gusht, Akti i të Drejtave të Votimit hoqi shumë nga barrierat që i kishin çliruar afrikano-amerikanët.

1967

Humbja në Çikago

King e ktheu vëmendjen ndaj të varfërve urbanë në veri të Amerikës. Në vitin 1966 ai dhe familja e tij u zhvendosën në geto të zezë të Çikagos në Perëndim.

King luftoi për të ndryshuar pabarazinë ekstreme sociale dhe ekonomike në Çikago. Pavarësisht nga fama e tij – fakti që ishte i huaj në e ndihmonte në përforcimin e protestave në emër të kauzës së tij. Ndërsa autoritetet e qytetit fillimisht ranë dakord për të promovuar strehimin e drejtë, ata nuk e mbajtën premtimin e tyre. King filloi të gjejë mesazhin e tij të jo-dhunës të margjinalizuar, popullariteti i tij u zbeh. Brenda lëvizjes për të drejtat civile pati një rritje të mbështetjes për metodat militante të opozitës dhe ideja e ‘fuqisë së zezë’ po fitonte tërheqje.

4 prill 1967

Flet kundër Luftës së Vietnamit

Pavarësisht dështimit në Çikago, King vazhdoi të zgjeronte shqetësimet e tij për të përfshirë politikën ekonomike dhe sociale të SH.B.A.-së, madje edhe në çështjet e jashtme.

Ai bëri të kundërshtimin Përtej Vietnamit: Koha për të thyer heshtjen në Nju Jork. Shumë e konsideronin atë ende si të guximshëm. Ai përshkroi një pikëpamje shumë të ndryshme të Amerikës nga ajo që evokohej në “Unë kam një ëndërr”. Ai foli kundër një vendi që i shpërfillte të varfrit duke shpenzuar para për luftë dhe një konsum të tepruar material. King u zotua për të luftuar për të shtypurit e të gjitha racave. Në vitin 1968 ai nxiti fushatën e Popullit të Varfër duke punuar për t’i dhënë fund pabarazisë ekonomike.

4 prill 1968

Martin Luther King u vra

King ishte në Memphis për një marshim që mbështeste punëtorët hendikepikë të goditur kur u qëllua për vdekje në ballkonin e tij nga supremacisti i bardhë, James Earl Ray.

Trazirat shpërthyen në të gjithë vendin dhe Presidenti Lyndon B Johnson bëri thirrje për një ditë zie kombëtare. Ndonëse King nuk e pa të realizuar ëndrrën e tij për paqe dhe barazi sociale në Amerikë, ai mbahet mend si një njeri i cili qëndroi i patundur ndaj besimeve të tij fetare, parimeve të tij të protestave paqësore dhe vizionit të tij të lirisë dhe barazisë. Ai mbetet i vetmi afrikano-amerikan me një festë kombëtare amerikane të përkushtuar emrit të tij. Figura e tij përmban një peshë të madhe morale edhe në ditët e sotme./tv klan

l.h/ dita