Hyjnesha në fron është një statujë e vogël, figurinë terrakote e gjetur në vendin e mullirit e njohur si Tjerrtorja pranë Prishtinës, Kosovë, në vitin 1956. Figura e gjelbër e terrakotës është një mostër e ruajtur mirë e kulturës së vogël neolitike (18.5 cm e lartë), e katër mijëvjeçarëve para Krishtit në kulturën e Turdës në Kosovë e njohur edhe si kultura e Vinçës ose kultura Turda-Vinça)
Figurina në fjalë përfaqëson një hyjni femër, duke reflektuar kultin e idhullit të madh të nënës e që ruhet në Muzeun e Prishtinës. Muzeu i Kosovës ka përshtatur imazhin e “Perëndeshës në Fron” si logon e institucionit të veçantë. Për më tepër, pasi ajo është një nga artefaktet më të çmuara arkeologjike të Kosovës, është adoptuar edhe si simbol i Prishtinës.
v.l/ Dita
Meqë qenka artefakt i një kulture që qendrën e paska në rrjedhën e Danubit, afër Beogradit, në Vinça, atëherë përse Prishtina duhej të zgjidhte pikërisht këtë figurinë si një logo prezantimi? Pastaj, nëse mund të arsyetohet, ose së paku, të tolerohet, emërtimi “hyjneshë”, si mund të akceptohet koncepti tjetër “në fron” që nënkupton një rend hierarkik zotash i cili shfaqet vetëm tek hyjnitë e mëvonshme greke të Olimpit? Stoli ku qëndron ky idhull nuk i ngjan aspak një froni. Me sa di unë, kultura neolitike karakterizohet nga idhuj femra, simbole të pjellorisë, që flasin kundër rendit patriarkal që karakterizon zotat e mëvonshëm të kohës së bronzit. E tëra më duket një zgjidhje mediokre e pa shije.
Ky artifact eshte zgjedhur per simbot te kryeqytetit te Kosoves sepse emri i vjeter i saj eshte Dardania. Ky objekt antike eshte gjetur ne Dardani (ne regjionin e sotem te Danubit, Beogradit, ne kufirin verior te Dardanise). ANdaj, kjo zgjedhje eshte plotesishte e drejte.
Ne vetvete kjo figurine artefakte sjell imazhin e nje alieni (femer) e ulur. Veshja e saj perbehet nga nje tute spaziale tipike e kozmonauteve te sotem… Ne ju vini re, do te vezhgoni edhe koken e saj me sy te medhenj qe nuk jane gje tjeter veçse maskera e helmetes se kozmonautes se ardhur me mison hapesinor ushedi nga ku dhe kush e di ne perberje te kujt grupi vizitatoresh “kozmike”… Statueta na jep qartazi me stilizim nje figure me trajta njerezore por pa qene me te vertete e tille
Nese kjo stautete artefakte do te jete pasqyroje me te vertete nje qenie njerezore dhe do te perbente nje veper arti te mirefillte, atehere do te duhet te pranojme qe njerezit e asaj epoke te larget do te ishne ne gjendje te realizojne nje skulpture me nje konceptim irrealist e konceptim estetik tejet modern te qenies njerezore femerore.. Une besoj qe te jete tejet e veshtire nje gje e tille dhe kjo per disa arsye evidente. Nese keqyrim mire del se edhe veshja e figurines e tradheton artistin..,., sepse nga te hulumtuarit e statuetes na rezulton qe njerezit e epokes do te duhet te vishnin – sipas statuetes – veshje tekstili te bera me profesionalitet pra me qepje te nivelit te larte,,, Ju lutem vini re linjat e dizajnit te veshjes qe mban figura…: linjat e trupit. qepja me dizajn standart te larte, simetr e larte… e nje llojte si veshjet e sotme,,, Si ehste e mundur nje veshje e tile para 4000 para Krishtit..??.. Teknologji qepjeje qysh atehere..??.. ose autori e ka pare veshur ne ndonje qenie te ardhur prej nje Bote tjeter ose autori ka zoteruar nje fantazi te jashtezonshme per kohen.. Keshtuqe ketu del pyetja a eshte e mundur qe njerezit e asaj epoke te kene poseduar teknike ose tezgjahe per te rrahur leshin e per te thurur nje veshje kaq te sofistikuar te pakte keshtu na e demostron vete statuetanje konceptim… Eshte edhe diçka tjeter me rendesi qe riverteton tezen alien: dizajni i veshjes eshte tejet i perpikte gje qe deshmon se autori artistikisht si talent si (person astist) do te mund te ishte ne gjendje te gdhendte qartazi trajtat njerezore te figueres qe mbeten jo aq njerezore dhe qe bine ne kontrast te plote me pershkrimin e sakte te veshjes deri ne detaje te imta… Atehere bejme pyetjen..: E se autori na ka dashur te misheroje ne art permes gdhendjes diçka jo njrezore jo te zakonshme q ka pare, takuar ose qe i kane thene te tjere njerez qe kane pare te zbriste e te shituste ne Toke??….
Para 4000 vjet para lindjes se krishtit kjo statue paska egzistue.
Pra si eshte e mundur aq shume te keni informata nga kjo epok qe 100% nuk ka shenime te sakta nga ajo kohe.
Pra historia e saje eshte shkrue shume e shume vjet pase asaj periudhe pa kurfar dokument te lene nga ajo periudhe.
Historia shkruhet nga historianet qe atyre si ju pelqen atyre vetem te kene fame.
Jemi ne shekullin 21 , gjerat shiqohen shume ndryshe sepse jemi ne kohen kur femijet jane me te menqur ku me ta edhe ne.
Prandaj qdo pershkrim i asaj periudhe eshte e pasakt .
E qka eshte me rendesi te ceki nga periudhat e lashta qe te gjithe mbreterit dhe mbretreshat qe kane mbretrue ne ate kohe nuk meritojne qe te permenden sepse kane bere shume te kqija popullit te asaj kohe .
Per mua kane qene zullumqar vetem e vetem ti realizojne endrrat e tyre qe ishin utopike per ate kohe.
hyjnesha ne fron ishte nje sttuje e vongel figurine terrakote e gjetur ne vendin e mullirit e njohur si tjerrtoja prane prishtines kosove ne vitin 1956 figura e gjelber e terrakotes ishte nje moster e rujatur mire e kultures se vogel neolitike 18.5 cm e larte e kater mirjevjeqareve para
Ky artifact eshte zgjedhur per simbot te kryeqytetit te Kosoves sepse emri i vjeter i saj eshte Dardania. Ky objekt antike eshte gjetur ne Dardani (ne regjionin e sotem te Danubit, Beogradit, ne kufirin verior te Dardanise). Andaj, kjo zgjedhje eshte plotesishte e drejte ne aspektin shkencor.