Kalamajtë në Parlament, një marrëzi shqiptare!

ABUZIMI ME TË RINJTË NË POLITIKË

Në këtë prag fushate zgjedhore, e cila, ndonëse pa përfillur datën zyrtare të nisjes së saj, në të vërtetë ka filluar, politikanë rangjesh dhe partish të ndryshme, janë dëgjuar të thonë se, në zgjedhjet parlamentare të ardhshme do t’u jepet përparësi të rinjve. Me fjalë të tjera, sipas tyre, do të jetë brezi i ri, që, sipas konceptit të njohur, përbën moshën nga tetëmbëdhjetë deri në tridhjetë vjeç, ai që do të dominojë kandidaturat për deputetë në Kuvendin e Shqipërisë.
Mendoj se një nismë e tillë është tejet e gabuar.
Një proverb francez thotë: “Sikur plaku të mundte dhe sikur i riu të dinte”. Mendoj se është një sentencë popullore mjaft e goditur dhe, si çdo thënie e popullit, edhe kjo është pasojë e verifikimeve të shumta në praktikë. Por le të rrekemi ta shtjellojmë këtë thënie të mençur. Siç është e njohur, të moshuarve, vitet mbi supe dhe jeta e gjatë që kanë kaluar, u kanë dhënë shumë dhunti, i kanë bërë më të pjekur, më të mençur, më rracionalë, më largpamës, të aftë të marrin vendimet më të mira në kohën dhe në vendin e duhur duke qenë larg pasioneve dhe perceptimeve të çastit, por ama u mungon fuqia fizike. Ndërkohë që të rinjtë e kanë fuqinë fizike, por u mungojnë dijet.
Nisur që këtej, është historikisht e njohur se, janë pikërisht të moshuarit që kanë qenë përbërësit kryesorë të kuvendeve të organizuara gjithmonë nëpër krahinat shqiptare për të gjykuar për problemet që shqetësonin krahinën, por edhe kombin në përgjithësi dhe për të marrë vendime të pjekura, në përputhje me situatën që kalonte vendi. Më duket e tepërt të përmend të gjitha kuvendet që njihen nga të gjithë dhe që kanë shënuar sinoret, ose etapat historike të Shqipërisë. Natyrisht neve, pasardhësve, për shkaqe të njohura, nuk na kanë mbetur dokumente pamore të atyre kuvendeve, gjithsesi, bazuar në këngët dhe gojëdhënat popullore, në paraqitjen që u kanë bërë atyre njerëzit e artit, ne shohim burra me mustaqe dhe flokë të thinjura, gjë që tregon se ata kanë qenë të një moshe të respektuar. Mendoj se pikërisht pse kanë qenë në moshat e
mëdha, prandaj edhe vendimet e tyre kanë mbetur si fakte historike që kanë lënë gjurmë në zhvillimet e historisë së vendit tonë.
Mirëpo në kundërshtim me të vërtetat e provuara nga historia, çuditërisht, sot, në shekullin e 21-të, u dashka që rolin e respektuar dhe shumë të vyer të kuvendorit t’ua kalojmë të rinjve, me mendimin se “pleqtë”, pra ata burra dhe gra që i kanë kaluar pesëdhjetë vitet e jetës, tashmë janë “jashtë mode”, u mungon “sensi i masës”, nuk e kanë “vrullin dhe energjinë rinore” për të përballuar sfidat e të qenit deputetë.
Unë i vlerësoj shumë të rinjtë, pikërisht për energjinë, për vrullin, për shkathtësinë etj. Por të gjitha këto dhunti, me të cilat është i blatuar brezi i ri, kanë vlerë kur kërkohet një punë ose veprimtari që kërkon vrull, energji, forcë etj. Kjo nuk është e njëjtë me kërkesat që ka sot populli-zgjedhës ndaj atyre njerëzve që duhet ta përfaqësojnë në Kuvendin e Shqipërisë. Në Kuvend nuk shkohet për të ngjitur malet e thepisur, apo për të marrë pjesë në vrapimet sportive, atje shkohet për të zgjidhur hallet e popullit, për të bërë ligje, për të marrë nisma dhe për të çuar përpara reforma, të cilat mund t’i bëjnë njerëzit që kanë një përvojë të gjatë jetësore dhe, pse jo, arsimore dhe akademike, që kanë treguar me vepra se mund të marrën pjesë në ndërtimin e shtetit nëpërmjet nismave ligjore. Siç ka treguar historia, në politikë nuk ka Moxartë.
Ecet pikërisht në këtë hulli të gabuar dhe paradoksale kur caktohen kryepleq nëpër lagje dhe fshatra, ose anëtarë të këshillave bashkiakë, të rinj që kanë mangësi të mëdha në përvojën e drejtimit të njerëzve, prandaj edhe nuk ndjehet fare roli i tyre. Populli nuk i ka quajtur kot “kryepleq”. I ka emërtuar kështu sepse kanë qenë (dhe të tillë duhet të jenë) ndër të moshuarit më të përshtatshëm për të qarë dhe zgjidhur hallet e njerëzve. Por çfarë mund të presësh nga një çunak që i “kanë varur një këmborë” dhe ai duhet “ta tundë”, ndonëse nuk ia mban dot qafa?
Si mund të zëvendëdojë një djalë, ose vajzë e re njëzetvjeçare, një akademik si Pëllumbi, Angjeli, Zeqo, Malaj, Civici, Milo, Gjinushi etj., ose me përvojë të tillë jetësore dhe politike si Ruçi, Dokle, Shehi, Ngjela, Mima etj., ose gra me përvojë të gjatë në politikë dhe me pjekuri të lavdërueshme arsyetimi si Leskaj, Dade, Bregu, Topalli, Doda, Hafizi, Nikolla, Kodheli etj.? Kjo është e pamundur, gjë që e vërteton e gjithë praktika botërore e përzgjedhjes së deputetëve në parlamentet përkatëse. Mjafton të hedhësh një sy në sallat e parlamenteve serioze të botës dhe menjëherë vëren se mosha mesatare e deputetëve atje është ndoshta edhe mbi pesëdhjetë vjeç. Kjo është normale. Nuk është normale të vijë t’u japë (lexo t’u shesë) mend një djalosh, apo një çupërlinë burrave dhe grave me një barrë përvojë si parlamentare edhe jetësore mbi supe.
Ndokush, për të kundërshtuar, mund të marrë si shembull të të moshuarve Sali Berishën. Ky individ është vërtet në kushtet e moshës dhe të përvojës që duhej të ndihmonte shoqërinë shqiptare të ecte në rrugë të mbarë. Fakti që ai, jo vetëm është larg të qenit në elitën e njerëzve të mençur të kombit, por është edhe pengesa e ecjes përpara të politikës sonë, nuk ka të bëjë fare me moshën, por me botëkuptimin, me konstruktin mendor dhe me karakterin e mbrapshtë të tij. Gjithashtu ndokush mund të sjellë shembuj, me emra konkretë, se si ndonjë

riosh ka arritur në majat e politikës, si tek ne edhe në botë. Është e vërtetë, ka pasur raste. Vetëm se po të vërehet me kujdes, rastet kur njerëz me moshë relativisht të re kanë pasur detyra të larta në politikë kanë ndodhur kur ka pasur përmbysje sistemesh. Siç e përmendëm edhe më sipër, guximin për t’u ngritur kundër sistemeve dhe për t’i përmbysur ato, e kanë në radhë të parë të rinjtë (e tillë qe rinia që mbushi çetat dhe batalionet patizane gjatë Luftës Nacionalçlirimtare, ose rinia studentore që luajti rol kyç në shembjen e sistemit diktatorial), të cilët me enrgjinë që u jep mosha, ashtu natyrshëm, kanë dalë në krye të turmave duke i udhëhequr ato dhe pastaj, po natyrshëm, kanë drejtuar edhe në kushtet e reja, kryesisht në fillimet e periudhave pas përmbysjeve. Ndërsa në kushtet kur sistemet konsolidohen, roli i të rinjve në drejtimin e politikës vjen duke u zvogëluar, në radhë të parë sepse detyrat e situatës së re janë më të ndërlikuara, duan më shumë pjekuri dhe largpamësi për t’i kryer, gjë që nuk mund ta kenë moshat e reja.
Por, si shpjegohet, pse krerët e partive tek ne i kanë kaq për zemër moshat e reja dhe duan t’i përfshijnë ato në politikë, duke i çuar deri në sallën më të lartë të ligjvënësit, në Kuvendin e Shqipërisë?
Mendoj se dëshira për të joshur të rinjtë drejt Kuvendit të Shqipërisë ka prapavijë mashtruese. Drejtuesit e partive e kanë më të lehtë të vënë “në rresht” të rinjtë, sesa deputetët e moshuar. Në radhë të parë sepse të rinjtë (të rejat) e kanë të vështirë të mendojnë me kokën e vet dhe, do ta shikojnë kreun e partisë së tyre si njeriun më të ditur në botë, i cili i nxori ata nga anonimati në dritën e të qenit ligjvënësa të një Kuvendi ku luhen fatet e mbijetesës së popullit. Duke qenë kështu, të rinjtë (të rejat) janë lehtësisht të manovrueshëm dhe të kthyeshëm në drejtimin që i duhet kryetarit. Pra kryetari i partisë krijon rreth vetes një “çetë” e cila e mbron atë nga kundërshtarët e mundshëm, “të bezdisshëm”, gjatë rrugëtimit të tij prej kryetari partie, pasi ata, vetëm me një shenjë të kryetarit, janë gati të ngrenë, ose të ulin, kartonat në Kuvend.
Për t’i dhënë fund kësaj praktike të dëmshme, për të mirën dhe të ardhmen e Atdheut, do të ishte e udhës që të përcaktohej me ligj mosha minimale e lejueshme për t’u futur në listën e kandidatëve për deputetë, moshë, që për mendimin tim, nuk duhet të jetë poshtë dyzet vjetëve.
GURI SHYTI
Ky shkrim është botuar në gazetën Dita 7. 4.2017