INTERVISTA / Kërp apo kanabis? Konspiracioni kriminal për një bimë endemike shqiptare

Profesor Genti Guxho është i vetmi në Shqipëri që ka bërë analizat e kanabisit që mbillet në Lazarat, kërcellin e të cilave e ka ende në laboratorin e tij pranë Universitetit Politeknik. Ai nuk do të japë rezultatet konkrete, pasi e sheh të udhës që këtë informacion duhet ta marrë nga të tjera organe. Në fakt gjatë gjithë këtyre viteve, sipas Gentit, policia ka vepruar në terr. Në asnjë raport të sajin nuk thuhet se sa është vlera e THC-së që ka bima që ata kanë kapur. E përpos këtyre dyshimeve, nëpërmjet rrëfimit të tij kemi mësuar më shumë për kanabisin ose kërpin dhe vlerat e rralla që ai ka, në kurim, në veshje…

Profesor Genti, ju jeni inxhinier tekstil me profesion, çfarë lidhje keni me kanabisin?

Nuk kam unë me kanabisin, por ka kanabisi me mua (qesh). Unë jam inxhinier tekstili vetë, drejtoj këtë departament në Universitetin e Tiranës, i cili është për tekstilin, modën në përgjithësi. Fusha ime studimore kanë qenë fibrat. Kërpi është fibra më e vjetër e kultivuar në Shqipëri. Për shekuj me radhë, kjo bimë është e shumanshme është kultivuar për prodhimin e veshjeve, letrës, valëve detare, litarëve, rrjetave të peshkimit, ilaçeve dhe lëndës djegëse, në shumicën e vendeve të botës. Deri në momentin kur nafta u bë një burim lënde djegëse, shumica e llambave përdornin vaj të prodhuara nga farat e kërpit. Duke përjashtuar rastet kur kërpi përdoret në mënyrë abuzive nga disa segmente të shoqërisë, është fakt që kultivimi për qëllime industriale është jashtëzakonisht i dobishëm. Të gjitha këto më kanë lidhur me këtë lëndë aq shumë të përfolur sot.

Nga kërkimet që keni bërë deri më tani, mund të na thoni cili ka qenë vendi i Shqipërisë për këtë bimë?

Për shekuj me radhë në Shqipëri është mbjellë, (është kultivuar) ose është rritur në mënyrë të egër bima e kërpit. Legjenda urbane se çajin e kërpit, nënat shqiptare e përdornin për t’i trullosur foshnjat dhe për t’i vënë në gjumë, është tërësisht e pavërtetë edhe në manualet e lashtë mjekësorë kinezë është përmendur vlera e çajit të kërpit për lehtësimin e dhimbjeve të barkut. Po kështu, studimet e sotme për farat e kërpit kanë treguar vlerat e jashtëzakonshme ushqimore të tyre, me përbërës që mund të gjenden vetëm në qumështin e nënës.

E kemi përdorur ndonjëherë kërpin ne për vlera industriale?

Po, sigurisht. Përpjekjet e para për të ngritur një ndërmarrje industriale të përpunimit të kërpit në Shqipëri datojnë në vitin 1946. Në Rrogozhinë, në vitin 1946, me ndihmën “vëllazërore” të Jugosllavisë komuniste, u ngrit fabrika e parë e përpunimit të kërpit në vendin tonë. Dhe të mendosh se Shqipëria sundohej në atë kohë nga komunistët, shumë konservator ndaj çdo lloj opiumi material dhe ideologjik! Sot, një përpjekje eksperimentale e nisur në fillim të viteve 2000 për kultivimin e kërpit industrial, për prodhimin e qilimave dhe për eksport drejt SHBA, në Veri të Shqipërisë është sulmuar disa herë pa ndonjë arsye të qartë dhe në kundërshtim me legjislacionin shqiptar, nga administrata lokale dhe Policia e Shtetit.

Po nga ana tjetër bima për të cilën ju po flisni nuk është e lejuar në Shqipëri?

Epo ky është absurditeti. Mua nuk do më pëlqente që shteti im të ndalojë diçka më të butë dhe të lejojë diçka më të fortë. Historia shqiptare, qëndron në dy teori, me atë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe atë të Evropës. Nuk ka të dhëna të sakta për përmbajtjen e THC së kërpit të mbjellë në Shqipëri dhe nuk është e qartë në asnjë nga raportet policore se sa është në fakt përmbajtja THC në “kanabisin” e mbjellë në mënyrë ilegale, në disa zona të Shqipërisë.

Kemi ne raste kur shteti ka gabuar në përcaktimin e bimës, në të ndaluar dhe të pandaluar?

Po kemi, është rasti skandaloz i Shkrelit në Malësinë e Madhe, në të cilin qeveria shqiptare u detyrua të paguante një dëm prej 120.000 dollarësh amerikanë, është një shembull i keqkuptimeve të mëdha për këtë bimë. Kthimi i kërpit industrial, do të bënte të mundur prodhimin e një lënde të parë tradicionale për tekstilin dhe farmaceutikën në vendin tonë. Në Shkrelin e Malësisë së Madhe janë bërë disa aksione të policisë, janë shkulur dhe janë dënuar më shumë njerëz se sa në Lazarat. Në mars të 2012 janë dënuar 57 veta. Gjoba që gjykata i ka dhënë shtetit shqiptar sepse ka shkulur kanabis kot më kot në Shkrel. E ka humbur njëherë gjyqin shteti shqiptarë me malësinë e Shkrelit.

Po kanabisi që mbillej në Lazarat, çfarë është?

Nuk mund të them, sepse këtë gjë duhet ta thotë policia. Këtë dua të di edhe unë a ka bërë ndonjëherë policia analiza për atë vend dhe drogën që mbillej aty. Në Lazarat ka patur kanabis sativa. Unë kam lexuar që janë shkulur kaq rrënjë, por asnjëherë që kanabisi ka këtë apo atë përqindje THC-je.

Ju thoni që policia nuk ka të dhëna?

Nuk ka të dhëna të sakta për përmbajtjen e THC së kërpit të mbjellë në Shqipëri dhe nuk është e qartë në asnjë nga raportet policore se sa është në fakt përmbajtja THC në “kanabisin” e mbjellë në mënyrë ilegale, në disa zona të Shqipërisë.

A duhet të kemi ne një laborator në polici për të matur nivelin e kanabisit?

Sigurisht që duhet të kemi, dhe kjo gjë duhet bërë para se të bëhet aksioni. Deri më sot, nuk kemi lexuar asnjë raport të certifikuar laboratorik, të përmbajtjes së THC për “kanabisin shqiptar”, nga raportet e policisë apo nga media, dhe të mendosh që sot ofrohen pajisje të thjeshta dhe të transportueshme për identifikimin e THC.

Si është krahasimi i vlerës së lejuar në Shqipëri me vendet evropiane?

Ndryshe nga vendet evropiane, që kanë një kufi 0.2 për qind të tetrahidrokanabinilit (THC), Shqipëria ka një kufi më të ulët. Kështu, kjo është një shkelje e hapur e rregullave evropiane dhe poshtë marrëveshjes për tregtinë e lirë, që Shqipëria ka nënshkruar gjatë viteve 2000, në të cilat e klasifikon kërpin (kanabisin) në bazë të kodeve evropiane. Ndërkohë që Evropa shkon drejt liberalizimit të kërpit, qeveria shqiptare bën rolin e “të devotshmit” edhe në legjislacion, duke i shtuar shanset vendit të vet të klasifikohet si kultivues dhe trafikues i bimëve “narkotike”. Aq sa kanë arritur ta klasifikojnë Shqipërinë në një vend me Marokun, Afganistanin dhe vende të tjera udhëheqëse në botë për narko-trafikun.

Ju keni bërë dhe një libër, çfarë doni të thoni ju me këtë libër?

Qeveria shqiptare duhet ta lejojë kanabisin sepse nuk është aq e rrezikshme sa alkooli dhe duhani. Është kosto më e ulët për taksa paguesit shqiptarë. Ato aksionet e policisë kanë kosto, as ata vetë nuk e dinë se sa është kjo kosto.

Ju e sugjeroni mbjelljen e kanabisit?

Për arsye industriale patjetër. E kanë mbjellë Shtetet e Bashkuara dhe e quajnë si një nga themelet e kombit të ri që po lind. Kanabisi ka vlera të tjera, pa fund.

Ju keni dalë në terren për këtë libër?

Po, sigurisht.

E keni konsumuar ndonjëherë?

Nuk e kam konsumuar, dhe fatmirësisht nuk vuaj nga ato sëmundje.

Të krijon vartësi?

Jo, është e vërtetuar që nuk krijon vartësi. Nuk është drogë.

Shqipëria është një vend komod për rritjen e kanabisit?

Është, ka reshje, ka temperaturë të mirë, tokë. Do ujë shumë.

I keni bërë provat në laborator, drogës së Lazaratit?

Po dhe në këto momente që po flasim kam disa pjesë kërcelli nga ato bimë.

I ka parametrat e lejuar?

Po nuk jam unë ai që duhet të them këtë. Kur ta thotë policia, do e them edhe unë. Është çështje shumë serioze kjo. Unë nuk dal për të bërë luftë. Unë ia kam çuar me kënaqësi ish- drejtorit të Policisë së Shtetit këtë libër që ai të kuptojë më shumë për këtë bimë në Shqipëri dhe të mendohet para se të ndërmarrë ato aksione që ndoshta i kushtojnë më shumë shtetit.

Ju ka thënë gjë?

Jam i bindur që nuk e ka lexuar.

Po çfarë mesazhi doni t’i jepni?

Dua t’i transmetoj zërin e një qytetari të thjeshtë. Deri sa ti nuk më ke provuar mua që jam fajtor, unë jam i pastër, nuk ka ligj në botë që ta tejkaloj këtë punë. Kur bëhen marrëveshjet e tregtisë, bëhen për import eksport. Ti lejon të hyjë me 0.2 për qind përmbajtje THC dhe nuk lejon të mbillet me këtë përqindje, kjo mund të duket paksa…