Hipi kalit mbarë, zoti Lu…

Ambasadori i Shteteve të Bashkuara, zoti Donald Lu, që prej disa kohësh ka bërë temën e tij të dashur atë që lidhet me dekriminalizimin e politikës në vendin tonë, e për të shkuar më tej, reformën në drejtësi, e cila kërkon ndryshime të ndjeshme kushtetuese. Jo për herë të parë, por kurrë ndonjëherë kaq fort, një ambasador i Shteteve të Bashkuara është i përfshirë në një temë, e cila aktualisht është patatja e nxehtë e jetës sonë politike. Për dekriminalizimin e jetës së vendit tonë, sidomos të jetës sonë politike, janë bërë tashmë, haptas beteja politike të ashpra, herë me tone kërcënuese të lehta e herë, kjo më shpesh, shumë të ashpra; janë bërë kërcënime krejt hapur për një përmbysje të jetës së vendit, për një mosbindje qytetare të shumëfishuar, deri në një kërcënim mafioz, si ajo e shefit juridik të opozitës, për heqje zvarrë të shefit të qeverisë.

Pasionet janë ndezur prej kohësh, ata nuk janë një mollë sherri e zakonshme, nga ato që jemi mësuar të ndjekim më shpesh se çdo të enjte; janë shumë më tepër, pasi, ndoshta për herë të parë, mjaft nga njerëzit e politikës po ndjejnë se mund të fillojë ndonjë furtunë politike, administrative, e më keq akoma, juridike, ndaj jetës dhe pasurisë së tyre. Kush ka hipur majë plehut, si kanë hipur mjaft nga gjelat tanë politikë, e kanë të vështirë të rrëzohen, e aq më keq, ky pleh i bollshëm financiar, është llogorja nga e cila as që kanë ndër mend të luajnë.

Zoti Donald Lu, një shqipfolës pasionant, ndoshta e di se pas kësaj rezistence ka mjaft të pathëna dhe se ligji për dekriminalizimin, e njëkohësisht me të, reforma në drejtësi, nuk janë kafshata që përtypen lehtësisht nga politika jonë tipike shqiptare, ndaj, për të bërë të qartë qëndrimin e shtetit që përfaqëson, ai po i kthehet e rikthehet kësaj teme, me pasionin e njeriut që në fund do të jetë jo thjesht pjesë e një beteje, por në rradhët e para të saj. Në këtë vend ka pasur edhe ambasadorë të tjerë pasionantë, që nga ato që bënin thirrje për të mbetur të gjithë socialistët pa punë, si zoti Rajerson në fillimet e pluralizmit; ka pasur të tjerë që ishin thellësisht kundër mafias politike në Shqipëri, si zonja Mariza Lino, por që mbetën në tabanin deklarativ; ka pasur diplomatë që e vazhduan në Shqipëri mbrapsht karrierën e tyre, si paaradhësi i zotit Donald Lu, që menjëherë pas vrasjeve të 21 janarit gjeti tek pala vrasëse burra shteti; ka pasur edhe ambasadorë të strukturave të tjera që, më shumë se pas diplomacisë, ishin të lidhur me kokoshkat e kukurecët.

Zoti Donald Lu nuk është i kësaj natyre. Ai po kërkon fuqishëm të mos jetë thjesht violina e parë në zërat kundër kriminalizimit e pro reformës në drejtësi; ai po shndërrohet në dirigjentin e saj, e ndoshta më saktë, ai po bëhet kalorësi i parë i kësaj beteje.

Mesazhet që ka përcjellë në fjalët e tij, kudo ku e ka parë të arsyeshme, kanë qenë të qarta, jo të papritura, dhe disa nga më të rëndësishmet kanë lidhje me dy nga më themeloret; që shteti i tij është i përfshirë në përpilimin e draftit të reformës në drejtësi dhe prej saj pret të bëhet edhe dekriminalizimi i vendit, dhe se, drafti nuk është vepër e politikës, aq më tepër e politikës qeverisëse, por punë e ekspertëve.

Megjithatë, edhe sikur ai të na e thojë këtë dhjetra herë, njerëzit duan të dëgjojnë atë që duan të dëgjojnë. Opozita e dëgjon si ia ka qejfi, qeveria e dëgjon e hesht.

Duke qenë kalorësi i parë i dekriminalizimit të jetës politike në vendin tonë, mendimi im është se do të ishte shumë më i efektshëm nëse kalit, pra betejës, do i hipte së mbari deri në fund, që do të thotë të bëjë betejën konkrete, jo pas së përgjithshmes.

Në fjalët e tij të fundit, zoti Lu, si shembull të njerëzve që duan që jeta shqiptare të jetë e kriminalizuar solli edhe emrat e Arben Frrokut e të Emiliano Shullazit. Nuk e kam njohur asnjërin prej tyre, kam dëgjuar për ta si gjithë të tjerët, dhe doja të thoja se, sikur i gjithë kriminalizimi të përmblidhej në këta dy emra, apo, këta të ishin emrat më përfaqësues, atëherë, më ndjeni, por beteja qenka e kotë, ose më saktë, qenka e humbur që tani.

Arben Frroku është një i dënuar me burgim të përjetshëm, që ndodhet në arrati. Është një shembull që nuk kishim pse e prisnim nga foltorja e një amabasadori të rëndësishëm, më të rëndësishmit në vendin tonë, dhe më të drejtëpërdrejtët në jetën tonë politike. Një i dënuar me burgim të përjetshëm, dihet se kush është. Si Frroku, ka edhe të tjerë, por që nuk përbëjnë lajm, sepse vrasësit, edhe kur vrasin një komisar policie, nuk përbëjnë lajm. Lajm është se kush ia nxorri në pritë komisarin, kush festoi me vrasësin këtë ngjarje, cilët ishin “mëkatarët” e pas skenës vrastare. Ikja e Arben Frrokut, pak çaste para se të shpallej vendimi, nuk është një lajm i kërkuar. Sepse shumë vetë janë sot të ikur në drejtim të paditur. Lajm përbën se kush e lajmëroi Frrokun se do të dënohej pas pak me burgim të përjetshëm, pra kush e nxorri të fshehtën dhe i dha mundësinë e arratisjes. Lajm do të ishte nëse Këshilli i Lartë i Drejtësisë do të gjykonte kolegët e tyre që në gjyqin e parë e nxorrën të pafajshëm Frrokun dhe e lanë të lirë. Sepse, si të parët, që nxorrën komisarin në pritë, si të dytët që bënë hjeksin e lajmërimit, janë paguar, janë bashkëfajtorë me krimin, e këtë do e përsërisin edhe herë të tjera, sepse nuk janë dënuar.

Shullazi është një emër i përfolur, dhe, sikur gjysma e tyre të ishin të sakta, e duhet të jenë, do të duhej të ishte pas hekurave. Por jeta politike nuk vuan nga Shullazi, por nga “shullazizimi” i jetës politike, dhe përmendja e emrit të një njeriu që herë njihej si prishës e vandal me takimet e socialistëve dhe progresistëve dhe tash akuzohet si njeriu i tyre, nuk përbën lajm. Sepse Shullazi njihet si emër dhe mendoj se ambasadori ka kohën e tij të flasë përtej kësaj kategorie, me të cilin merren përditë në parlament, si të ishte ai qendra e këtij vendi. Ne kemi, zoti ambasador, vagabondë të rrugëve dhe vagabondë politikë që drejtojnë të parët. Ne kemi një kategori të njerëzve të politikës, para së cilëve Shullazi ndihet si adoloshent i jetës keqbërëse. Ne kemi në parlament njerëz që kanë udhëruar të vriten jo vetëm katër vetë në bulevardin e kryeqytetit, por familje e fise të tëra në veriun e Shqipërisë, vetëm se kanë qenë kundërshtarë të tij. Ne kemi njerëz që kanë udhëruar të hidhen helme luftarakë mbi popullsinë që protestonte dhe kanë ndarë vendin në një luftë të mundshme, veri – jug. Ju takoni njerëz, të cilët, paturpësisht, janë akuzuar për vjedhje qindra milionë eurosh, dhe e kanë mbyllur çështjen me proçedurë jurudike, duke krijuar një precedent të rrezikshëm në jetën tonë politike.

Në një vend thellësisht shqiptar, por jashtë Shqipërisë londineze, në Prekaz, Drenicë, kam dëgjuar një fjalë të mënçur, “fol, e mbushma mendjen”.

Nëse edhe më tej do të flitet me eufemizma, me na ishte e na është, jashtë konkretes, asaj që na djeg, njerëzit një ditë do të lodhen nga hartimet politike e legjislative. Nëse e gjithë jeta e kriminalizuar do të përmblidhej në dy emrat e cituar nga ju, zoti ambasador, ne do të ishim lule. Ata, përballë shumë të tjerëve, sado që janë nga turpërimet e këtij vendi, duken si ujqër të vegjël, kurse çakejtë po ulërijnë çdo ditë nëpër salla, brenda e jashtë parlamentit.

Zoti Lu, ju jeni një njeri i diplomacisë, dhe besoj se jeta juaj është e rregulluar mjaft këndshëm dhe, jam i bindur, krejtësisht ndershmërisht. Shikoni rreth e rrotull Tiranës vilat e stërmëdha, kështjellat moderne, të cilat nuk e keni as ju dhe as presidenti juaj. Në të vërtetë ato janë turpi ynë, turpi i njerëzve që mblidhen e flasin nëpër dhëmbë, kur mbi kurrizin e tyre luhen gjëra të tmerrshme e të turpshme. Për hir të këtyre njerëzve që nuk mund të flasin, thuajeni një fjalë, sepse këto “magjira” nuk janë bërë me urdhërin e peshkut, por me gjakun e të pafajshmëve. Dhe këto vila, natyrisht jo të gjitha, sepse ka edhe djersë të ndershme e mendje pjellore, kanë pronarët e tyre, disa nga të cilët i takoni edhe ju dhe ju flasin me pathos për dekriminalizimin, deformimin e drejtësisë, të drejtën e të ndershmen; ndërsa në mbrëmje zgërdhihen me ne dhe, nuk jam i gabuar, përdredhin buzët edhe me ju, sepse e ndjejnë se janë jashtë rrethit të ferrit.

Njerëzit e zakonshëm, mes tyre edhe unë, e duam vendin tonë, ashtu si mund ta dojë edhe zoti Lu, një vend të mrekullive. Ne e duam sa të kemi jetë, zoti Lu e do për këtë pjesë të jetës së tij. Dhe na bën nder që e do, që është pjesë, që kërkon të jetë aty ku edhe duhej të ndodheshin prej kohe sivëllezërit e tij.

Por është koha të hiqen dorashkat. Ju mund ta bëni këtë më mirë se gjithë të tjerët, pasi dua të besoj se informacionet i keni të bollshme dhe të qarta, sepse në shërbimin Tuaj janë mjaft struktura të tjera, sepse jeni më i besuar se gjithë të tjerët që janë futur në fushën e lojës jo për të fituar, por për t’u përleshur; sepse do të flisni në emrin e shtetit tuaj, dhe sepse, njëlloj e rëndësishme, sepse ju e doni vendin tonë.

Nëse e bëni këtë, do ju mbajmë mend, për të mirë, gjithë jetën. Nëse e leni në gjysmën e rrugës, do të emërtoheni edhe ju me një numër rendor, si për shembull, i dhjeti apo e pesëmbëdhjeti ambasador në vendin tonë. Dhe numrat nuk janë të rëndësishëm.

Memoria e një populli, kjo po, është shumë e rëndësishme. Keni rastin fatmadh të futeni dhe të mbeteni aty.