Ku gabon Ksenofon Krisafi në kufirin detar me Greqinë

Më datën 16 maj 2015, në gazetën “Dita” publikova metodologjinë, rrugën që duhet ndjekur në përcaktimin e vijës së shelfit kontinental, midis Shqipërisë e Greqisë.

Nga opinionistët, krijova mendimin se propozimet e bëra u pritën mirë, por pati edhe vërejtje, duke më thënë se je i vonuar. Kjo është e vërtetë. Këtë e theksoja dhe vetë, por si thotë populli, “më mirë vonë se kurrë”.

Në fakt, nga mediat kam pritur të publikohej vija e shelfit kontinental Shqipëri-Greqi, të miratuar nga komisioni qeveritar; vijën e shelfit kontinental, të paraqitur para Gjykatës Kushtetuese, nga grupi opozitar (Myslim Pashaj e Ksenofon Krisafi); metodologjinë e ndjekur nga secili grup në përcaktimin e vijës së kufirit detar, për të përcaktuar arsyet që çojnë në rezultate të ndryshme. Megjithëse kanë kaluar gjashtë vjet, asnjë transparencë, asnjë publikim se ku ndryshojnë metoda nga metoda; se ku ndryshojnë koordinatat e një pike me tjetrën; si është matur dhe ku nuk përputhen në metodologji, që shteti Grek ka përfituar 340 km katrorë.

Nxitjen për këtë shkrim e mora nga debati i organizuar në Top-Channel, ditën e mërkurë, më dt.20 maj 2015, me temën “Greqia dhe ujërat detare”.

Në këtë debat, profesor Ksenofon Krisafi deklaroi konceptin e tij për metodën që duhet përdorur në përcaktimin e vijës kufitare detare, nga piramida III/79, (në kepin e Stillos), deri në ujërat territoriale, në kanalin e Korfuzit.

Z.Ksenofon Krisafi, duke iu referuar Protokollit të Firences dt.27 janar 1925, mbronte tezën se: “Vija kufitare e detit midis Shqipërisë dhe Greqisë, fillon nga piramida III/79, duke hequr një vijë perpendikulare, nga pika e piramidës III/79.”

Këtë mendim e kisha ndeshur edhe në shkrimin e tij: “Në mbrojtje të interesave të Shqipërisë dhe të shtetasve të vet”, faqe 105. Për të qenë më i qartë, po i referohem shkrimit: “Kjo vijë kufiri, e sanksionuar në Aneksin III të Protokollit të Firences të 27 janarit 1925, ishte e qartë dhe përshkruhej si më poshtë: “Në zgjatimin e vet detar në gjirin e Ftelias kufiri drejtohet (se dirige-vazhdon) nëpërmjet një vije normale (perpendikulare-shënim i autorit) me drejtimin e përgjithshëm të bregdetit deri në limitin e ujërave territoriale, duke ia lënë Shqipërisë ishullin e vogël të Tongos”.

Fillimisht mendova se ishte një lapsus. Kur e dëgjova në debat, konkludova se e ka bindje. Duke qenë me titullin profesor, si dhe specialist i së drejtës ndërkombëtare, dhe se fjala e tij peshon shumë në krijimin e njohurive e bindjeve te të tjerët, vendosa ta sqaroj problemin sipas njohurive të mia. E theksoj këtë, pasi përfaqësuesi i Ministrisë se Jashtme (në mos gabohem) z.Qirko, në atë debat deklaroi qartë se: “Për këto çështje që kanë të bëjnë me Kodin Ndërkombëtar Detar, ne nuk i kuptojmë dhe shumë gjëra i kemi mësuar nga profesor Ksenofoni”. Për të mos krijuar mendime të gabuara tek të tjerët, po mundohem të argumentoj se ku qëndron gabimi i profesor Ksenofon Krisafit, në përcaktimin e kufirit detar, në gjirin e Ftelias.

Po e rishkruaj protokollin e Firences të dt.27 janar 1925, duke ia hequr kllapat që përdor autori, në mënyrë që vendimi të dalë më i qartë. Kjo vijë kufiri ishte e qartë dhe përshkruhej si më poshtë: “Në zgjatimin e vet detar në gjirin e Ftelias kufiri drejtohet nëpërmjet një vije normale me drejtimin e përgjithshëm të bregdetit deri në limitin e ujërave territoriale, duke ia lënë Shqipërisë ishullin e vogël të Tongos”.

Po paraqes argumentet e mia, për sa më sipër:

– Së pari, fjalën “NORMALE” e barazon me fjalën “PERPENDIKULARE”.

Po i referohem “Fjalorit të Gjuhës Shqipe”, germës “N”, faqe 1269, ku thuhet:

NORMALE/E~JA f.sh.~E,~ET.1. Diçka që është ose që bëhet në përputhje me zhvillimin e rregullt e të zakonshëm të gjërave. Temperatura nën normalen. Shmanget nga normalja (si në rastin tënd-shënimi im). 2. mat. Drejtëz pingule.

Pra, Fjalori i Gjuhës Shqipe, fjalës “normale” nuk i jep kuptimin e njëllojtë me fjalën që keni përdorur, “PERPENDIKULARE”.

– Së dyti, në klasën e tetë kam mësuar se, nga një pikë, nuk mund të heqësh një vijë perpendikulare. Nga një pikë, mund të heqësh vijë perpendikulare kur pika është pjesë përbërëse e një vije. Për dijeni, nga një pikë mund të heqësh vija pa mbarim, por JO perpendikulare.

Pra, nga piramida III/79, me (F=00 gradë; 00 min.; 00 sek. L=00 gradë 00 min. 00 sek), nuk mund të hiqet një vijë perpendikulare.

– Së treti, Komisioni i Firences,8 duke u bazuar në këtë normë të gjeometrisë, ka përdorur “fjalën” normale, ose që bëhet në përputhje me rregullat. Po të kishte mendimin tuaj z.Ksenofon, do ta theksonte “një vijë të drejtë XXX” gradë-min-sek., si e kanë përcaktuar vijën kufitare detare Shqipëri-Mali i Zi, në X gradë.

Në shkrimin e botuar në gazetën “Dita” dt.16.05.15 kam paraqitur vijën kufitare detare për ndarjen e gjirit të Ftelias, duke filluar nga piramida III/79.

Nuk kam dijeni se çfarë metode ka përdorur komisioni qeveritar; por dhe çfarë metode ka përdorur z.Pashaj. Një gjë di të them me përgjegjësi: Në qoftë se z.Pashaj ka përdorur metodën Tuaj, është gabim. Kam mendimin se, Ju, duke qenë specialist i së drejtës ndërkombëtare, nuk u lejohet të bëni gabime të tilla, pasi janë me pasoja të rënda.

Gjithashtu, mendoj se ne, më shumë duhet të bëjmë debat për këto probleme, për të krijuar një kulturë e dijeni juridike, si në njohjen teorike, por edhe në zbatimin praktik të tyre. Më shumë duhet të jemi transparentë, e më bashkëpunues. Të kuptojmë se nga bashkëpunimi nuk ka të humbur. Ne duhet të dialogojmë më shumë sy më sy me njëri-tjetrin dhe të kontribuojmë në zgjidhjen e problemeve.

Protokolli i Firences, për përcaktimin e vijës së kufirit detar në gjirin e Ftelias, rekomandon metodën normale, si rregull, që zbatojnë shtetet bregdetare kufitare, përbri njëra-tjetrës.

Kam mendimin se Marrëveshja Shqipëri-Greqi, për kufijtë detarë do bëhet, por ajo të mos përfundojë në gjyqin e Hagës. Prandaj prononcohem, duke dhënë disa mendime për të unifikuar metodën midis vetes. Një veprim i tillë do na çojë në rrugën e drejtë të zgjidhjes së problemit.