Kur të terrorizon media

Vitet 2000, nën leadershipin intelektual të presidentit George W. Bush, do të mbahen mend edhe si vite të ripërkufizimit drastik të terrorizmit si dukuri, aq sa këtij koncepti specifik dhe të dobishëm ia plaçkitën kuptimin dhe filluan ta përdorin për të cilësuar çdo akt dhune me burim prej atyre që nuk na duan.

Nëse kjo përkoi me përqafimin e terrorizmit si monedhë shkëmbimi globale, në marrëdhëniet ndërkombëtare, këtë do ta diskutojmë gjetiu.

Gjithsesi, ripërkufizimi praktik i terrorizmit dhe i figurës së terroristit nuk ka çuar gjë në zhdukjen e terrorizmit të mirëfilltë, pavarësisht se prej kujt vjen dhe për ç’arsye.

Përkundrazi, karakteristika kryesore e terrorizmit sot duket të jetë mos-shpallja e agjencisë; ose fakti që autorët e terrorit zakonisht nuk dalin që ta marrin haptazi përsipër gjestin e tyre – ndryshe nga, bie fjala, e njëjta dukuri gjatë viteve 1970-1980.

Gjithsesi, terrorizmi është edhe produkt i mass mediave, në kuptimin që ka nevojë për këto, që të funksionojë frytshëm; sepse një krim sado i shëmtuar nuk mund të terrorizojë, në qoftë se nuk njoftohet masivisht dhe përcillet dora-dorës nga mediat.

Është gjithashtu risi e periudhës së tanishme, që mediat e kanë kuptuar se nuk ka nevojë që të ndodhë një akt terrorizmi, për të shfrytëzuar efektet e tij të shumta, disa prej të cilave të mirëpritura: mjafton që një akt kriminal çfarëdo ta etiketosh si terrorist.

Për shembull, hidhet në erë me tritol makina e një sipërmarrësi. Akt terrorist? Mundet, edhe pse akti drejtohet para së gjithash ndaj sipërmarrësit vetë, nuk e ka efektin masiv të terrorizmit të mirëfilltë, i cili gjithnjë shënjestron të pafajshëm.

Një akt i ngjashëm, për shembull vrasja e një shqiptari në Itali, quhet, përkundrazi, “larje hesapesh” ose “atentat mafioz”.

Kjo do të thotë se për ta kthyer tritolin tonë në instrument terrori, duhet edhe bashkëpunimi i mediave, të cilave thjesht u kërkohet të shqiptojnë dhe të shumëzojnë termin fatal.

Të mos harrojmë se fjala terrorizëm jo vetëm nxit prodhimin e hormoneve të frikës te masa e lexuesve, por edhe ndihmon për mobilizimin e fondeve të luftës kundër terrorizmit dhe u jep një arsye të majme ekzistence institucioneve anti-terrorizëm, të cilat terrorin e kanë mjet jetese. Nëse dje ishte terrorizmi që përftonte anti-terrorizëm, sot mund të ndodhë edhe që anti-terrorizmi, në kërkim të buxheteve dhe të suportit politik dhe moral, të ketë nevojë për pak terrorizëm. Të marrim hedhjen në erë, sërish me tritol, të një shtylle të tensionit të lartë. Akt kriminal? Patjetër. Sabotim? Gjithashtu. Protestë e dhunshme ndaj autoritetit lokal ose qendror? Patjetër. Terrorizëm? U fol shumë këtë javë për rekrutimin e të rinjve shqiptarë, në xhamitë e Tiranës, për t’i dërguar të luftojnë në Siri; dhe jo rrallë kjo veprimtari u shoqërua me terrorizmin. Dihet që gjetiu në botë xhamitë kanë shërbyer edhe si qendra rekrutimi për terroristë – para së gjithash, duke kultivuar fanatizmin fetar dhe vetëmohimin. Këtë edhe e kemi parë shpesh në filma me ekran të gjerë dhe në produkte për televizionin.

Megjithatë, arsyeja ta do që një terrorist mund të rekrutohet njëlloj edhe në një bankë, sikurse mund të rekrutohet në një shtrat hoteli ose në një stol parku.

E megjithatë, nuk më rezulton gjëkundi që shqiptarët që shkojnë të luftojnë në Siri, për çfarë u duket atyre kauzë e denjë, që të kenë kryer akte terrorizmi, ndaj sirianëve, shqiptarëve të tjerë, ose Perëndimit.

Mund të mos na pëlqejë çfarë po ndodh, por vënia e një etikete shkeleshko nuk është se ndihmon njeri.

“Celula terroriste në Tiranë dërgoi 50 xhihadistë në Siri,” thuhej në një lajm të Shqiptarja.com, të para disa ditëve. Nga teksti i lajmit, kuptohet se këta të rekrutuar shkonin të luftonin përkrah opozitës në Siri – çfarë nuk mjafton për etiketimin si “terrorist”.

Edhe media të tjera flisnin për një “celulë terroriste” në Tiranë; edhe pse, me sa arrij të kuptoj unë, pjesëmarrja përkrah opozitës siriane në luftën civile të atjeshme nuk mjafton, për të formuluar akuzën e terrorizmit. Ndoshta duhej shpjeguar dhe kushedi provuar, për shembull, se këta të rinj rekrutohen aktivisht prej Frontit Al-Nusra, të shpallur si organizatë terroriste nga OKB-ja dhe ShBA, mes të tjerash; por këtë s’e kam parë të thuhet gjëkundi, përveçse në ca komunikata të dyshimta të një agjencie iraniane lajmesh.

Nga ana tjetër, të rinjtë që shkojnë vullnetarisht të marrin pjesë në një luftë me nuanca fetare, fanatike dhe xhihadiste, u ekspozohen rekrutuesve të terrorizmit; dhe kur kthehen në vendet e tyre mund të shërbejnë, dhe historikisht kanë shërbyer, si kontingjent i gatshëm për lëvizje radikale, të dhunshme dhe, natyrisht, edhe për akte terrori. Të gjitha këto janë punë e shërbimeve sekrete, të cilat paguhen që të parandalojnë shkallëzime të kësaj natyre.

Çfarë duhet të shqetësojë, është ajo që thoshte ish kreu i SHISH-it, Fatos Klosi, në një intervistë të paradokohshme: “ka plot shqiptarë që duan të shkojnë në luftë [në Siri],” çka do të thotë se problemi ka natyrë sociale dhe zgjidhja duhet t’i vijë me rrugë sociale, jo penale. Pse janë kaq të shumtë shqiptarët që tundohen prej formave radikale të Islamit? A ka një problem me të qenit të rinj haptazi myslimanë, në shoqëritë e sotme laike, në Shqipëri dhe në Kosovë?

Por edhe bash për këtë arsye etiketa e tanishme e terrorizmit është e parakohshme; sepse nuk ka terrorizëm në mungesë të një akti terrori, dhe sepse vetë etiketimi i ngutur ose bombastik e trivializon terrorizmin si dukuri, duke e normalizuar.

Dhe këtu e ftoj lexuesin të pyesë edhe një herë veten se kujt pikërisht i intereson normalizimi i terrorit. Cui bono?

Herën time të fundit në Shqipëri, kur gjendesha në stendën e shtëpisë botuese Dudaj në Panairin e Librit, për të nënshkruar ndonjë libër timin që qëllonte dhe shitej, më bëri përshtypje kryeministri Rama, ia behu te stenda si pa të keq, i pashoqëruar nga agjentë të shërbimeve sekrete, kamera, sekretarë dhe të tjerë portaborse.

Më bëri përshtypje, sepse jemi mësuar, në Perëndim, falë edhe filmit hollyëood-ian dhe CNN-it, që lëvizjet e leader-ëve t’i përfytyrojmë ndryshe; ose, për ta thënë më hapur, jemi mësuar që, sa herë që shohim një “të madh” të politikës në publik, të na shkojë mendja me tmerr te bomba ose te snajperi.

Dhe më erdhi mirë që në Shqipëri nuk e njohim ende, këtë lloj komunikimi të dhunshëm me autoritetin dhe politikën.

Salla e Pallatit të Kongreseve, ku mbahej Panairi, ishte e mbushur plot; lloj-lloj njerëzish dhe ngjyrash, të futur aty pa kurrfarë kontrolli (në NYC të kontrollojnë për bombë edhe kur futesh në një koncert). Vetëm dy ditë më parë, bulevardi i Tiranës kish qenë i bllokuar nga protesta kundër armëve kimike – pra kish pasur një farë rritjeje të tensionit politik.

Mirëpo terrorizmi, për fat, ende nuk ka mbërritur në anët tona. Vite më parë më kish qëlluar të përshëndetesha së largu edhe me Berishën – aso kohe President – në bulevardin Zog I, tek kthehej natën vonë, i vetëm me një roje nga pas, te shtëpia në rrugën e Fortuzit.

Gjëra të vogla, por që të prekin.

Prandaj edhe më tingëllon keq gjithë ky terrorizëm në titujt e mediave shqip; më duket i papërgjegjshëm, instrumental dhe – në fakt – terrorist në vetvete, sa kohë që mbjell terror në mendjet e lexuesit.

Gazetat dje hapeshin me një lajm, për një konflikt të armatosur diku në Turqi, ku ishin vrarë dhe lënduar disa oficerë të sigurimit turk, nga disa persona të etnisë shqiptare.

Terrorizëm, e kishin quajtur mediat turke këtë incident; dhe pas tyre, edhe mediat tona. Por dinamika e ngjarjes linte qartë të kuptohej se nuk ishte fjala për terrorizëm – por për një akt kriminal dhe të paplanifikuar, të disa personave të armatosur, për t’i shpëtuar arrestimit.

A ishin vallë terroristë këta persona? Kushedi edhe ishin, në kuptimin “profesional”; por fare mirë mund të qëllojë që një terrorist të kryejë edhe një akt kriminal, që nuk është akt terrori – p.sh. të vrasë policin që kërkon ta arrestojë. E përsërit: terrorizmi është realitet specifik në botën e sotme dhe kërkon vëmendje maksimale nga forcat e ruajtjes së rendit; por jo çdo akt i dhunshëm dhe kriminal duhet cilësuar dhe trajtuar si terrorizëm – sepse kjo nuk i shërben as publikut, as vetë luftës kundër terrorizmit.

*Shënim i redaksisë: Artikulli është marrë nga Blog-u “Peizazhe të Fjalës” me aprovimin e autorit.

Titulli i origjinalit është “Unë të terrorizoj”. Artikullin e origjinës mund ta gjeni në adresën: www.peizazhe.com/2014/03/21/une-te-terrorizoj/