Letër kryeredaktorit pas botimit të pjesëve nga drafti i Reformës në Drejtësi

I nderuar z.Thano

Ju shkruaj lidhur me draftin e reformës në drejtësi, pjesë nga i cili keni botuar në numrin e fundit të Ditës. Më bëri përshtypje trajtimi i përgjithshëm e për rrjedhojë edhe i cekët i problemeve jetike për ecurinë e shoqërisë sonë nga grupi i ekspertëve që kanë punuar me këtë draft.

Më shumë reforma (të paktën kështu si është paraqitur) prek si të thuash anën e jashtme të institucioneve, ndryshimin e organizimit të tyre e aspak atë të funksionimit që lidhet drejtpërsëdrejti me dhënien e drejtësisë.

Flitet për “ekspertizë të lartë”, por gjykatat e paqit nuk janë risi në historinë e Shtetit tonë. Ato kanë funksionuar që në kohën e Zogut, të marra nga Franca etj. Çfarë ekspertize mund ta quash organizimin e KLD në një apo dy dhoma? A nuk do të ishte më mirë të mos kishte fare KLD, një organizëm ky thjesht parazitar e ngrënës fondesh e taksash publike? Si mund të mendohet Kryetari i shtetit, Presidenti i Republikës dhe kryetar i KLD që ka ngritur dorën për largimin e një gjyqtari nga detyra, vendimin e tij ta vërë në diskutim gjykata, qoftë dhe ajo e lartë?

Shihni ju lutem vendimet që ka dhënë kjo e fundit që janë mbi 90% në favor të të larguarve nga detyra. Përmendet se një numër i konsiderueshëm çështjesh do të gjykohen tashmë nga gjykata e apelit. Përmendet unifikimi i vendimeve te Gjykates së Lartë kur kjo i “unifikon” sot e i ndryshon duke i unifikuar përsëri nesër. Ka dhënë dikush llogari për gjithë këtë rrëmujë e padrejtësi që shkakton kjo gjykatë? Asnjë!

Nëse e perceptojmë sistemin e drejtësisë si një ngrehinë, mendja menjëherë të shkon se ndërtimi i saj duhet të fillojë nga themelet. Mirëpo s’është kështu. Ndërtimi i një sistemi institucional duhet të fillojë nga çatia. Të rregullohet puna njëherë në Gjykatën e Lartë sepse më poshtë ndreqet vetvetiu. Ç’i duhet popullit emërtimi Gjykatë e Lartë apo Gjykate Kasacioni? E provuam edhe Kasacionin në fillim të Demokracisë që i korruptuar e filloi e ashtu e mbaroi. Tani reformën duam ta arrijme vetëm nga emri.

Ç’qenka kjo “ekspertizë e lartë” këtu? Po flitet tutje tehu se po synohet të imitohen legjislacione të huaja si ai gjerman etj. kur legjislacioni ynë që në fillimet e tij është mbështetur kryesisht në atë francez e italian, që me përpunimet e përshtatjet qe ju bë nga juristë të mëdhenj të kohës krijoi nje tradite shume te vlefshme në fushën juridike.

Kur e përmend nevojen e futjes per zbatim të asaj pervoje të përgjigjen se i ka hikur koha. Po në Francë, Itali, Belgjikë etj pse nuk i ka ikur koha? Aq më tepër kur çdo ditë mburren se po afrojnë për zbatim legjislacionin europian e në praktikë zbatohen në mënyrën më të shëmtuar ligjet e kohës së socializmit.

Si mund të vendoset një ligj e të detyrohet qytetari që të hollat që përbëjnë çmimin e një kontrate të qarkullojnë nëpërmjet një banke? Rasti mund te jete që dikush i kalon pronën një tjetri si kompensim të një borxhi që i ka marre para shumë vjetësh. Pra nuk ka këtu asnjë lek në qarkullim.

Ose psh për arsye te ndryshme një veprim që në fakt kryhet me kundërshpërblim (dhënie lekësh) (kontratë shitje) palet e lidhin para noterit si dhurim ku nuk përmendet asnje lek e veprimi në kuptim të ligjit është mëse i rregullt. Pra ideja është qe veprimeve ngushtësisht private nuk mund t’u jepet një zgjidhje publike në një nivel kaq të lartë kur gjërat më të rëndomta synohen të ndreqen me anen e një akti kaq suprem siç është ligji.

Mendimi im është që të lihen menjane keto “ekspertiza te larta” e të angazhohen më shumë mediat duke vjele mendime poshtë ku edhe qytetarët e kanë pësuar nga ky sistem.