Majko: Pushtetin do e marrim si sfidë

“ Të dielën, shqiptarët do të votojnë për të zgjedhur klasën e re politike, majtas. Mentaliteti që ka dominuar pas komunizmit e ka kryer funksionin e tij, duke i hapur rrugë ekonomisë së tregut”. Pandeli Majko është një prej të liderëve të rinj të socialistëve shqiptarë, kandidat në qarkun e Tiranës. Në një intervistë për Affaritaliani.it, ai shpjegon: “Kriza shqiptare historikisht fillon dhe mbaron me vjedhjen e votës. Ky është turpi ynë. Nuk arrijmë të numërojmë fletët e votimit si një vend normal”. Ai shton se “E vërteta është se Shqipëria i ngjan atij vëllait të vogël, i cili kur ka nevojë i kërkon ndihmë vëllait të madh”. Më tej, ai shprehet se shpreson që emigrantëve shqiptarë që jetojnë të Europë t’u lejohet pjesëmarrja në votim në atdheun e tyre, për  “shkundur politikën shqiptare”.

Zoti Majko, si do të votojnë shqiptarët?

Të dielën, shqiptarët do të votojnë për të zgjedhur klasën e re politike. Mentaliteti që ka dominuar pas komunizmit e ka kryer funksionin e tij, duke i hapur rrugë ekonomisë së tregut, e bazuar mbi iniciativën e lirë të individit. Pavarësisht se aktualisht vendi qeveriset – me dorë të fortë – nga politikani më i moshuar i Europës Lindore, një ish-komunist, zgjedhjet në Shqipëri do të fitohen nga e majta. Por kjo nuk do të thotë se problemet do të marrin fund, përkundrazi. Ne nuk do ta marrim qeverisjen e vendit si një meritë, por si një sfidë. Njerëzit kërkojnë shpresë dhe ndryshim. Dhe ne duhet të jemi në lartësinë e duhur. Nuk ka rrugë tjetër.
Gjatë këtyre viteve, Shqipëria është qeverisur nga Berisha. Tashmë janë e shkuar pozicionet e kundërta, që shpesh degjeneronin edhe në manifestime të dhunshme mes të majtës dhe të djathtës.  A do të dalë në pension brezi i vjetër i Berishës dhe Nanos, të cilët kanë përgjegjësinë e lënies së Shqipërisë jashtë Europës?

Në Shqipëri – nuk jemi një rast i izoluar – ekziston një partitokraci mediokër që karakterizohet nga mungesa e ideve. Ajo konsumon kohën e saj duke u ushqyer me një konflikt të pavlerë. Kriza shqiptare, historikisht, fillon dhe mbaron me vjedhjen e votave. Ky është turpi ynë! Nuk arrijmë të numërojmë votat si një vend normal. Duke bërë shaka me kolegët e së djathtës, kam sugjeruar dhënien në “koncesion” të sistemit të numërimit të votave në Shqipëri. Nga mënyra e të bërit politikë që kemi mësuar nga italianët, model shumë ndikues në Shqipëri, kemi marrë më shumë gjërat negative sesa vlerat. Por unë nuk jam pesimist.

Le të kthehemi për një moment në vitet kur ju keni qenë kryeministër. Më shumë se dhjetë vjet pas luftës së vitit 1999, si e shikoni eksperiencën tuaj?

Sinqerisht nuk di ta gjykoj veten. Vlerësimi i vendimeve që kam marrë në të shkuarën do të kushtëzohej ende nga debati i sotëm. Megjithatë, nuk ndiej keqardhje për asgjë, fundja nuk jam dhe aq i vjetër!

Në atë vit, për muaj me radhë, Shqipëria u bë qendra e botës. Krerët e shteteve më të rëndësishme si Klinton, Bler, Shrëder e Dalema, mbërritën në Tiranë për t’u takuar me ju. Perëndimi po e shihte këtë pjesë të Ballkanit si një vend të vogël, por të rëndësishëm, strategjik. Pse Shqipëria nuk arriti ta përdorte këtë rast për të dalë nga vështirësitë dhe për të ecur me hapa të shpejtë zhvillimi?

Kjo do të donte një përgjigje shumë të gjatë. Dua të them se ruaj disa “sekrete” të atyre muajve, që për momentin dua t’i mbaj për vete. Ajo që mund t’u them është fakti se që atëherë kam një raport të ri me kohën: si me të tashmen, edhe me të ardhmen. Edhe nëse mund të duket si kompliment, duhet të them se nuk do të isha ai që jam pa shkollën e politikës italiane, të cilën e kam ndjekur dhe e ndjek me shumë vëmendje.

Gjatë atyre viteve, marrëdhëniet me Italinë kanë qenë të vështira. Diplomacia e vjetër italiane qe përplasur me Fatos Nanon, të cilin e konsideronte prepotent, pavarësisht mbështetjes që i jepte Dalema. Si e gjykoni tani rolin e Italisë në atë kohë?

Ka një keqkuptim të vjetër në marrëdhëniet mes Italisë dhe Shqipërisë, që ka të bëjë me mënyrën e ndryshme të konceptimit të miqësisë. Për ne, miqësia ka vlerë madhore, jemi miq deri në fund, gjithçka ose asgjë. Ne i kërkojmë mikut një marrëdhënie ekskluzive. Kjo natyrisht nuk mund të ndodhë mes dy vendesh, dy popujsh. Por edhe nëse zemërohemi gjithashtu provojmë një dashuri si ajo e adoleshentëve për Italinë, një dashuri që e mbartim që nga koha e Luftës së Parë Botërore. E vërteta është se Shqipëria i ngjan atij vëllait të vogël, që kur ka nevojë i kërkon ndihmë vëllait të madh dhe sapo arrin të dalë nga situata ia mbath me të katra. Nuk kanë munguar madje as mosmarrëveshjet… Të dy palët e dimë se duhemi, por shprehja e dashurisë do të ishte shenjë dobësie. Historia mes Italisë dhe Shqipërisë është e pashpjegueshme sepse në të ka më shumë dashuri se biznes dhe protokoll. Rregulli kryesor i kësaj marrëdhënieje është “Nuk ka rregulla”….dhe mua më pëlqen kështu siç është.

Le të ndalemi tani te të rinjtë socialistë shqiptarë. Për vite me radhë keni qenë të ndarë. A jeni bashkuar sot? A do t’i rezistojë ky bashkim provës së qeverisjes? 

Nëse ecim sipas kritereve italiane, na presin ditë të vështira. Shpresoj që në çdo rast do të gjejmë një zgjidhje. Duhet të them edhe se në politikën shqiptare prej kohësh prevalon principi i stabilitetit. Jo gjithmonë ajo që duket është ajo që realisht ndodh në Shqipëri.

Jeni të gjithë mbështetës të bindur të anëtarësimit në BE. Duke parë krizën e tmerrshme që ka mbërthyer Europën, vërtet mendoni si për t’u emancipuar, Shqipëria duhet të hyjë në Europë?

Shqiptarët nuk duan t’ia dinë për “krizën” europiane. Ajo që duan më shumë është “hapësira” dhe “mundësitë”. Jemi një komb që pranon pa vështirësi diferencat fetare dhe kemi bashkëjetuar nga pak me të gjitha perandoritë. Nuk shohim aparencën, por ngulim këmbë te rezultati. Për të qenë të sinqertë, kriza për të rinjtë shqiptarë është një mundësi, jo një dëshpërim si për të rinjtë tuaj. Në këto dy dekadat e fundit, Europa ka pritur në krahët e saj një të tretën e popullsisë shqiptare, të cilët kanë emigruar. Më bën përshtypje se si Brukseli nuk bën asnjë presion apo nuk vendos asnjë objektiv për të ndihmuar emigrantët shqiptarë që t’u bëhet i mundur ushtrimi i së drejtës së votës në Shqipëri. Në Parlamentin e Britanisë së Madhe ka një iniciativë për këtë çështje. Vota e tyre do të ishte një revolucion social dhe politik në Shqipëri. Imagjinoni se çfarë impakti i madh për ne do të vinte nga pjesa më vitale dhe proeuropiane e popullit tonë, që përfaqësohet nga emigrantët shqiptarë që jetojnë në Itali, Greqi, gjermani, Britaninë e Madhe etj. Jam i sigurt se vota e tyre do të prodhonte një stimul cilësor në politikëbërje dhe mënyrën e drejtimit të vendit.

Si do ta sintetizonit programin tuaj qeverisës para një vëzhguesi të huaj? Cilat janë gjërat që sot bëjnë diferencën reale mes të djathtës dhe të majtës në Shqipëri?

Kam frikë se keqkuptohem. Në Shqipëri ka një ndryshim thelbësor, një çarje mes brezave. Jam i shqetësuar, nuk përpiqem ta fsheh. Politika shqiptare udhëton si një lokomotivë me karbon në krahasim me ndryshimin që vjen nga gjeneratat më të reja. Nuk është çështje e të majtës ose të djathtës. Është shumë më shumë, është ajo që tregon se kemi arritur në fund të kapitullit “Të imitojmë Perëndimin”. Duhet të krijojmë identitetin tonë.

Ju nuk keni hequr asnjëherë dorë nga “Shqipëria e Madhe”. Cilat janë raportet me fqinjët?

Nuk ekziston asnjë koncept politik i “Shqipërisë së Madhe”. Ajo çka po ndodh është se shqiptarët po rimarrin me racionalitet identitetin e tyre, që nuk është në shërbim të interesave të zgjerimit europian në Ballkan. Hapësira ku sot banojnë shqiptarët është e ndarë në vende të ndryshme. Kjo nuk është dramë. Përkundrazi, me pak mençuri dhe vullnet të mirë kjo mund të shndërrohet në forcë, që për në shqiptarët ka një vlerë të madhe.

Në Itali jetojnë një milion e gjysmë shqiptarë. Keni ndonjë gjë për t’u thënë? 

Jam krenar për ta. Nëse nuk do të isha marrë me politikë, do të isha edhe unë një prej tyre. Është drama e brezit tim dhe në historinë e italiane të emigracionit njihet mirë. Emigrantët shqiptarë kanë dhënë shumë për vendin e tyre të origjinës dhe nuk kanë marrë kurrë gjë. Një faleminderit për ta është pak.

Kombëtarja shqiptare e futbollit po lufton konkretisht për kualifikimi në Botërorin Brazil 2014. Garon me skuadra të njohura. Kolegu juaj, Rama, u tregua entuziast në Tuiter në lidhje me ndeshjen Shqipëri-Norvegji, e cila përfundoi 1-1. Ju e ndiqni futbollin? E imagjinoni një ndeshje botërore Itali-Shqipëri?

Ju italianët e përdorni futbollin si për të matur diçka të paprekshme. Epo mirë, po, ëndërroj (si të gjithë shqiptarët) t’ju mundim në futboll dhe të ulërijmë e thërrasim nga gëzimi ashtu siç dimë të bëjmë vetëm ne. Megjithatë, pas kësaj do ta pyesja veten në gjumë “Si mundëm t’ia bënim këtë pikërisht Italisë”? Më besoni, kjo nuk do të ndodhë vetëm në futboll./Perktheu: Gazmira Sokoli