Me cilin e ka Berisha

Erdhi dita dhe shkoi në vendin e tij edhe një ambasador tjetër i Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe, pa qenë përjashtim nga rregulli, edhe ai iku nën peshën e mërisë berishiane dhe i hidhëruar me të. Zoti Arvizu, njeriu që mendoi se do të sillte në Shqipërinë politike frymën e pajtimit dhe të një mendimi tolerant, në fakt po ikën krejt ndryshe: Duke zbrazur një pjesë të dufit që i ka mbetur në zemër, dhe sado që kjo është vetëm maja e ajsbergut e hidhërimit të tij, përsëri është shumë. Ai la pas vetes hijen e një njeriu të paqtë, përgjithësisht zemërbutë, por që në disa çaste të veçanta mund të hidhërohej shumë shpejt, jo për gjëra vetjake, por kur ajo që kishte menduar se ishte fjala e një burri politik, i dilte fjalë e një rrugaçi apo spurdhjaku.

Nuk ishte përjashtim nga rregulli sepse, deri tani, të gjithë ambasadorët e Shteteve të Bashkuara kanë ardhur me një mendje tjetër dhe janë larguar me një mendje krejt ndryshe, gjithnjë lidhur me profilin politik, personalitetin dhe veçoritë njerëzore të Berishës.

Por ndryshe nga të tjerët, (përjashtojmë Rajersonin, që u bë për disa kohë anëtar i kryesisë së PD-së dhe më pas i vuri munxët Berishës), gjithë të tjerët që kanë ardhur në këtë vend, fillimisht kanë qenë të matur, nuk janë ngutur në deklaratat e tyre për staturat politike që kanë gjetur dhe, megjithëse e kanë njohur përgjithësisht gjendjen dhe natyrën e njeriut me të cilin do të duhej të punonin, përsëri, pak kohë më pas, pa përjashtim, kanë vënë duart në kokë. Asnjëri prej tyre nuk e kishte menduar se në këtë vend, që frymonte drejt Perëndimit, do të gjenin një anadollak të kohës së vjetër, tek i cili mëria ishte e mpleksur me hakmarrjen, ku pushteti ishte më i vyer se shteti, dhe prej të cilit mund të prisje edhe gjëmën më të madhe.

Ata që erdhën para Arvizusë nuk u ngutën në deklarimet e tyre. U përpoqën të krijojnë një marrëdhënie normale me një njeri anormal, sidomos anormal në politikë, dinak dhe i fshehtë, në të cilin forca e karakterit e shtynte drejt së mbrapshtës dhe më pas, drejt mizores. Ata u përpoqën të bënin këtë sepse përfaqësonin një vend të madh, në të cilin, jo një herë, ishin përplasur hallet e popujve të vegjël, dhe nga i cili ishin pritur shumë më tepër. Më pas, të gjithë, pa asnjë përjashtim, edhe kur qenë ambasadore të forta, edhe kur qenë ambasadorë të butë, ikën të hidhëruar me Berishën, plot mllef njerëzor dhe të pabindur se në këtë trevë, ku zakonisht thuhej se mikpritja ishte një virtyt i lindur, do të gjenin një zbues të mirësisë dhe të përkrahjes.

Arvizu e filloi ndryshe. Ai e nisi duke bërë një skandal politik, i justifikueshëm për të, por jo për shqiptarët, ai e quajti “burrë shteti” një njeri që sapo kishte vrarë katër vetë dhe ende e fshihte krimin në bodrumet e qeverisë. Arvizu u tremb nga një kundër-demonstratë që deshi të provokojë Berisha, si vazhdim i ëndrrës së tij makabre për të ndezur luftën qytetare; ai nuk e dinte se ky njeri i mbrapshtë, që Zoti e solli për të keqen e Shqipërisë, po bënte blofin e madh, dhe me naivitetin e një njeriu që politikën e mendonte si rrugë pajtimi, kur i mbushi mendjen të mos bëhej një demonstrim paralel, e quajti ” burrë shteti”. Tani, më shumë se secili prej nesh, vetë zoti Arvizu e di krejt mirë se ky ishte hapi i tij i parë në vazhdën e gabimeve drejt së cilave mund ta shtynte Berisha, por gjeti kohën dhe u ndal. Tani, edhe ai si të tjerët, po largohet i zemëruar, i ndarë, plot një vit pa u parë dhe pa folur, edhe ai po merr me vete pas-emrin e renegatit, të të shiturit, megjithëse, nga të gjithë diplomatët ai mund të jetë njeriu më i sinqertë që ka ardhur në këtë vend.

Pse u zemërua Berisha me Arvizunë? Përse ai nam e mallkon një diplomat të vyer amerikan, edhe duke e ditur se pas tij qëndron jo një njeri privat, por një departament i tërë, pa lejen e të cilit ai nuk mund të bëjë deklarata të forta dhe as të “ndezë” një sherr politik?

Shkaku është i njëjtë si me të gjithë të tjerët. Me zotin Arvizu mund të jetë më i ashpër, jo sepse ky i fundit bëri ndonjë gjë të veçantë, por sepse Berishës i duhej një shembull i një diplomati të lartë amerikan, me të cilin nuk i kishte prishur urat. I duhej një përjashtim nga rregulli, por edhe ky përjashtim nuk erdhi. Historia u përsërit.

Ka disa arsye të përbashkëta, mendoj unë, përse diplomatët amerikanë ikin kështu nga vendi ynë: Pikërisht kur bëhen të dashur për njerëzit më shumë se në ditët e para të karrierës së tyre në Shqipëri, dhe kur durimi i tyre ndaj Berishës ka mbërritur në pikën e vlimit.

Berisha, qoftë si njeri, qoftë si politikan, nuk është një burrë i fjalës, e sidomos nuk është një burrë i fjalës së mbajtur. Ajo, me të cilën mburret më shumë,kodi i nderit, ajo i mungon edhe më shumë. Në të gjithë historinë politike të pluralizmit politik, asnjëherë nuk ka pasur dhe jam i bindur se nuk do të ketë, një figurë politike, tek i cili, të jetë pleksur kaq fort e kaq gjatë, mashtrimi me të vërtetën, dhe ku kjo e fundit është e ngrirë prej kohe. Diplomacia botërore, sidomos perëndimore, është përgjithësisht ajo e fjalës së mbajtur, e krijimit të një raporti politik njerëzor, të qëndrueshëm dhe jo konjuktural. Berisha asnjëherë nuk është përpjekur të ecë drejt këtyre vlerave, por ka gjetur një rrugë të dytë, e cila, shpesh herë është e mbushur me enigma mafioze. Rrugën drejt depërtimit në mendimin politik amerikan, ai nuk përpjekur të gjejë përmes diplomatëve të saj në këtë vend, që janë syri e veshi i saj, mendimi politik e diplomatik; por përmes shërbimeve klientore, të paguara në shuma të mëdha, jo të xhepit të tij, të cilat, atë që prishte Berisha në këtë vend, përpiqeshin ta mbushnin në vendin tjetër. Krijimi i një dyzimi të tillë krijon të parën e parë serioze mes departamentit të Shtetit dhe një njeriu bukëshkalë.

Berisha, megjithëse i thërret kodit të nderit dhe të familjes, e ka shndërruar familjen e tij politike në modelin më të shëmtuar të mosndjekjes. Më pas edhe familjen e tij biologjike. Për të ruajtur atë, ai ka bërë gjithçka që ka mundur, duke kaluar deri në fshehjen e vrasjeve të ndodhura, aferave të rënda të krimit ekonomik , duke u bërë brenda familjes “një katërshe” që kishte zaptuar shtetin. Një diplomat perëndimor, që jeton me djersën e tij, megjithëse me paga të larta, nuk e ndjek dot mënyrën e jetesës berishiane, ku enigma e krimit shndërrohet në vila dhe pasuri të pazakonta. Ai gjen mes “kodit të nderit” të reklamuar dhe të vërtetës, burimin e krimit dhe, kur e bën të ditur atë në eprorët e tij, gjendet para mallkimit.

Berisha gjithnjë e ka matur diplomatët e huaj me atë masë që mat edhe ndjekësit e tij: Po më shërbeve, je burrë i mirë, në të kundërtën, thefsh qafën. Ditët e para të ardhjes së zotit Arvizu në Shqipëri ai mund të quhej si zv.kryeministër i parë i shtetit tonë; i përditshëm, i kudondodhur, i lakmuar nga stafi pëdëist. Tani, ai ka një vit që nuk ka folur me njeriun që e mori në mbrojtje, kur duhej dënuar. Stafi i Berishës nuk flet me të; njeriu hije, Basha, e mashtron duke mos i thënë ditën atë që i thotë natën; nëpër rrugë nxitën një fillesë revolte antiamerikane, zonja e parlamentit shkoi edhe më tej, duke i paraqitur vrasës ata, sepse tashmë nuk ishin “të tyret”, dhe, gjithçka shkoi si zakonisht, ata u shpallën armiq.

Zoti Arvizu po ikën. Jam i bindur se nëse do të përsëriteshin ngjarjet e katër viteve më parë, ai, Arvizu, i mbushur mend tashmë, nuk do të kishte thënë “burrë shteti” për një vrasës, por do të kishte thënë atë të vërtetë qe edhe sot e thotë në gjysmën e saj.

Zoti Arvizu, ju ishit një mik i madh i vendit tonë, figura e një diplomati të paqtë. Nëse ndonjë ditë do të keni mundësi të takoheni me staturat e larta drejtuese të diplomacisë amerikane, thuajuni ju lutem edhe këtë: Ju, përmes një ambasadori, na e sollët në pushtet një njeri të mbrapshtë. Është koha të shlyeni një pjesë të gabimit tuaj: Të na e hiqni. E di se nuk mund ta bëni dot, por të paktën thuajani vetes dhe lironi shpirtin. Dhe të jeni i bindur se edhe pasardhësi juaj do të ikë, kështu si ju, i mallkuar nga një njeri që zoti e solli si mallkim për vendin tonë.