Mirditori fisnik Pjetër Gjoni

Sevo Tarifa

Pjetër Gjoni është mirditor, nga zona e Kashnjetit. E kam njohur kur ishte kryetar i pushtetit të qytetit Laç. Kishte dalë nga spitali dhe i shkonin në shtëpi bashkëqytetarë duke e uruar sipas zakonit  “Të shkuara”! Po ç’ndodhi një ditë që ndodhesha edhe unë aty si dhe te gjerët? Një qytetar, kur u largua “harroi” dhe la mbi karrige ku ishte ulur, gjoja” se i ra dhe s’e pa”, një pako, brenda në të cilën ishte një copë e mirë stofi për kostum! Sa e pa Pjetri, e kuptoi dhe e thirri me zë të lartë, e kritikoi dhe i ktheu “dhuratën”.

Pse e bëri këtë ky qytetar? Aspak nga bujaria, por për interes të tij. Ishte i pastrehuar dhe donte që kryetar Pjetri t’i jepte banesë jashtë rregullave ligjore. Pjetrit nuk i erdhi mirë nga ky veprim, aspak i dëshiruar dhe me zërin e tij të ulët, të butë e të urtë, e këshilloi.  Ky qëndrim i tij i ndershëm më pëlqeu. Pashë një zyrtar drejtues të pakomprometuar.

Kështu, i pakorruptuar dhe i nderuar qëndroi ai derisa doli në pension dhe kjo e karakterizon edhe sot, që dergjet i sëmurë në shtrat, në shtëpi, nën mbikëqyrjen e mjekëve e kujdesin e vëllait të tij, Kolës. Pse e bëri këtë Pjetri? Nga sa e kam njohur unë edhe më pas, dy janë “sekretet”: e para, se ishte dhe mbeti i ndershëm, tamam siç i kërkohet një kuadri në postin që mban dhe, e dyta, se ky kuadër i ka duart me kallo, ia di vlerën çdo lloj pune. Dhe kallot në duar janë si një postblok për të mos kaluar korrupsioni.

E njoh tash 40 vjet këtë mirditor. Është 74 vjeç. Por vështirë t’ia gjesh vjeçët pa e pyetur. Nga pamja e jashtme, ai duket më i ri se ç’është, edhe pse ka vite që shëndeti nuk i ecën. Kur e heq kasketën, ende i duken ca flokë të  zinj, akoma nuk është  i borëruar tërësisht.

E shikon në fytyrë, ka pak rrudha. Sytë e tij janë kafe në jeshile. Dy vetulla të zeza qëndrojnë mbi ta si gjysmë rrethi. Faqet i skuqojnë. Mbipeshë nuk ka. Vishet thjeshtë. Sot është me një pardesy të lehtë me jakë pellushi. Me këmishë të bardhë. Mbi të një pulover. Me kollare të kuqe. E shoqëron një buzëqeshje e lehtë. Shumicën e dhëmbëve i ka të tij. Ecën me hapa të zakonshëm.

Pa qenë nevoja të hyjmë në faktorët e ndryshëm të jashtëm e të botës së brendshme, që nga gjenet, trashëgimia, mirëmbajtja, korrektesa e të tjera, mjafton përgjigjja  e pyetjes: Pse te ky njeri  ende nuk  ka trokitur pleqëria, edhe pse ka kohë i sëmurë? Sepse Pjetri ka punuar qysh i ri, ka mësuar duke punuar, ka vënë në lëvizje trupin dhe trurin.

Diturinë e ka vlerësuar si thesar të jetës dhe punën si çelës të saj. E ka kuptuar prej kohësh se “E mira e njerëzve është jeta, por e mira e jetës është puna”.  Të bisedosh me të, ai të kujton edhe fjalë të urta për punën: “Dita pa punë të lodh më shumë se nata pa gjumë”. “Edhe toka më pjellore po të mos punohet, prodhon ferrat më të egra”. Dhe përfundon me fjalët e Gëtes: “Jeta pa punë është pleqëri e parakohshme”.

***

Njerëzit nga është Pjetri dallohen për atdhetarizëm, trimëri, zgjuarsi, bujari, burrëri, për besë. Me pushkë nën jastëkun e kokës. Pjetrin babai e ka lënë jetim 10 vjeç, por ka pasur një xhaxha të mirënjohur edhe për ndjenjën e punës. Është ky xhaxha, i cili i pari e ka mësuar e frymëzuar nipin me dashuri për punën. Është shpirti i punës i kultivuar nga  xhaxhai që e bëri Pjetrin mendojë e të largohet nga fshatlindja për punë ende pa mbushur moshën 13 vjeçare! Punëtor me shpatulla të njoma. Në punë e sipër u pa vullneti i tij , dashuria për të punuar e mësuar.

Po ku shkoi ky djalosh mirditor? Nga e filloi punën? As i shkonte ndër mend të largohej nga Atdheu ne ndonjë vend te huaj për të kërkuar punë, si] ndodh sot, por e gjeti punën në vendin e vet, duke treguar kështu atdhetarizmin e tij: në fillim shkoi vullnetar dhe punoi në Hidrocentralin “Lenin”, në Lanabregas të Tiranës dhe në Hidrocentralin e Matit. Porosia e xhaxhait ishte: “Shko vullnetar në veprat që po ndërtohen, puno dhe sillu mirë me shokë. Atje do të gjesh njerëz të mirë, të zgjuar, punëtorë, nga Jugu e nga Veriu, mos na turpëro shtëpinë. Mëso dhe puno!”. Dhe Pjetri i vogël kështu bëri.    I shkroi me gërma të mëdha në mendjen e tij të njomë këto këshilla të xhaxhait dhe njerëzve të tij. E dëgjoi xhaxhain si baba. E mbajti fjalën. Është malësor me besë.

Që në këtë moshë i vuri vetes qëllimin: të mësoj duke punuar. Iu përvesh punës në ndërtimin e veprave dhe me vullnet të pathyer mbaroi shkollën e mesme ekonomike, Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Tiranës, Shkollën e Lartë 3-vjeçare të Partisë, kursin njëvjeçar të filozofisë-të gjitha këto me rezultate shumë të mira. Puna e kaliti Pjetrin. Punoi 44 vjet, nga të cilat dhjetë vjet drejtpërdrejtë në prodhim. Kaloi nga aksioni në aksion: nga Hidrocentrali “Lenin” ku punoi tre muaj, në atë të Matit 6 muaj; këndej në Hidrocentralin e Bistricës 7 vjet! Në Azotikun e Fierit 15 muaj. Në Rubik 2 vjet, nën tokë, në Kombinatin Kimik të Laçit etj. Punë dhe shkollë, shkollë dhe punë!

Djersa e derdhur në këto vepra të socializmit, kallot që iu bënë në duar, ishin dekoratat më të mira. Pjetri  është dekoruar  tetë herë: Gjoksi i tij u zbukurua me 3 Urdhra Pune të Klasit të Parë, të Dytë e të Tretë dhe me 5 Medalje Pune . Emri “Pjetër Gjoni” është shkruar dhe është vendosur, në radhë i treti, në Pllakën e Bronxtë në grykën e tunelit të Hidrocentralit të Bistricës. Kujtim i rrallë, krenari e madhe, dhuratë e çmuar, emri i një djali verior gjendet i gdhendur në një vepër në Jug të vendit! Kalojnë njerëz dhe lexojnë emrin e njw mirditori, njeri me shpirt atdhetar, punëtor duarartë, nxënës e student mendjezjarrtë! E lexonte dhe vetë Pjetri dhe ndjente kënaqësi. E kujton dhe sot e  krenohet, përtërihet…

Pjetër Gjoni vjen nga prodhimi. Por ai nuk ka punuar vetëm fizikisht. Ka qenë dhe punëtor i mendjes. Është aktivizuar në probleme shtetërore dhe shoqërore. Gjithnjë i zgjedhur demokratikisht nga masa e popullit dhe punëtorët. Është nderuar duke u zgjedhur për 20 vjet deputet në Kuvendin Popullor, 30 vjet anëtar i Këshillit të Përgjithshëm të Bashkimeve Profesionale të Shqipërisë, 22 vjet anëtar i Byrosë së Komitetit  të Partisë të Krujës. Njeri aktiv, aktivist i palodhur, m,e ide e mendime tyë treja, i rrethuar nga moshatarë të rinj en të vjetër, nxënës, pastaj drejtues.

Një kuadër i njohur dhe i punës në ndihmë tyë bazës. Në mes të njerëzve, shok dhe përgjegjës i tyre. Ka qenë 20 vjet kryetar i Presidiumit të Bashkimeve Profesionale të rrethit Krujë, 7 vjet kryetar i Komitetit Ekzekut të qytetit të Laçit, 2 vjet drejtor i Mesatorizmit të Kromit në Laç. Për 29 vjet ka merituar dhe ka mbajtur me nder titullin e lartë të komunistit të ndershëm. Gjatë gjithë kohës nuk ka asnjë masë ndëshkimore as në rrugë shtetërore, as në linjën e organizatave shoqërore.

***

Në figurën politiko-morale të Pjetër Gjonit vihen re disa karakteristika pozitive. Familjarisht ka qenë i lidhur me Luftën Antifashiste Nacionalçlirimtare. Xhaxhai i tij është i pari kryetar i këshillit nacionalçlirimtar të fshatit. Vëllai i madh Mark Gjoni është nga komunistët e vjetër të Mirditës. Vëllai i dytë, Kolë Gjoni ka shërbyer oficer në organet e Ministrisë së Punëve të Brendshme. Të dy kanë qenë shembull në punët shoqërore.

Pjetri ka gëzuar simpatinë, mirënjohjen dhe autoritetin e njerëzve të thjeshtë. Kur ishte i shtruar në spital, i shkonin jo pak banorë nga Kruja e Laçi për ta parë. Dallohej Pjetri për urtësi dhe ngrohtësi në marrëdhënie me njerëzit. Ndër të tjera e kisha parë në pritje të popullit: ishte i vëmendshëm, i duruar, përpiqej të shpjegonte ligjet, pa u nxehur. Arroganca për të ishte e huaj. Rrallë gjeje në organet e pushtetit që të ishin korrekt  e të thjeshtë me njerëzit si Pjetri. Urdhërat i kishte në dorë, por ai në fakt mbështetej në metodën e bindjes, të mirëkuptimit. Ndaj kishte njerëz që thoshnin: “S’ka si Pjetri”!

Ishte një nga drejtuesit e pushtetit që merrte nisma në fushën e edukimit politik, moral e kulturor të qytetarëve dhe i hidhte këta në aksione për zbukurimin e qytetit të Laçit, duke tërhequr lektor e specialistë nga Tirana për biseda me kuadrot e rrethit dhe kolektivat e punëtorëve. Dhe metroja e punës së tij ishte rezultati i arritur. Dinte të priste mirë edhe miq të huaj që vizitonin Krujën e të përfitonte nga përvoja e tyre. Ndër të tjerë priti një mik tregtar italian, në takim me të cilin Pjetri zhvilloi një bisedë cilësore dhe të këndshme, e shoqëroi mikun për vizitë në rezervuarin e fazanëve të Laçit, edhe te “Shkëmbi i Vajes,” ku janë hedhur 90 vajza në përrua, 300 metra thellë, për të mos rënë në duar të pushtuesve osmanë. Miku italian, Mazili, çuditej me ç’dëgjonte e shikonte, me terrenin e bukur malor jo vetëm me këtë mikpritje shqiptare, por edhe me bukurinë natyrore, me pyllin gjithë pisha të larta e të dendura dhe i shprehte Pjetrit kënaqësinë e falënderimet e tij të përzemërta për vizitën, bisedën e bukur dhe të mirtat që pa.

Pjetri është një familjar shembullor. Si veten ka edhe bashkëshorten, Davën. Një grua e thjeshtë, nikoqire, mikpritëse. Me një vizitë në shtëpi e krijon menjëherë përshtypjen e mirë për të. Dy prindër që kanë lindur një vajzë dhe një djalë: vajza e tij, Violeta, një “lule mali”, që ka lindur një vajzë, Olin dhe një djalë, Erionin, dy fëmijë si “kanarina”. Djali i tij Tonini, një djalosh dinamik, i ndershëm dhe i urtë, punëtor dhe i drejtë si i ati dhe e ëma. Dava dhe Pjetri janë dhe dy herë gjyshër, që mbahen në gojë për njerëz të përzemërt e mikpritës. Kanë lënë gjurma e kujtime në rrethe ku kanë jetuar e punuar.

***

Duke i njohur drejtpërdrejtë në punë, në jetë, në familje, në Laç dhe sot në Tiranë ku banojnë familjarisht Pjetri dhe vëllai i tij Kola, ndjej kënaqësi të veçantë për miqësinë shumëvjeçare që kam me një familje model malësie, mirditore “Gjoni”, e cila rrezaton dritë, virtyte, shpirt njerëzor, përvojë, përparim. Me zemër u uroj sidomos shëndet Pjetrit, gjithë familjes “Gjoni”, gjithnjë fisnikëri brez pas brezi, kurdoherë ditë të mira, siç don të thotë dhe emri Mirditë”!