MITRA QË E POLLI ISHTE E NJËJTË ME ATË QË DOLI

Më 8 dhjetor, PD-ja, ka paralajmëruar se do të bëjë demonstrimin më të madh të saj. Asgjë për t‘u çuditur nga deklaratat e disa liderëve të saj. Që natën e humbjes së madhe, e vetmja alternativë që na ka ardhur nga shqupi politik, në zëra të ndryshëm, ka qenë vetëm një: fillimi i “revoltës popullore” dhe “përmbysja e qeverisë”.

Edhe kësaj here ata “do të përmbysin” qeverinë e zgjedhur në një shumicë dërmuese dhe të afirmuar edhe në qershorin e këtij viti. Ata që nuk duan të mësojnë, të paktën nga historia e shkurtër, kurrë nuk do të mësojnë.

8 Dhjetori, një ditë e shënuar dhe plot enigma, disa ende në zbulimin e misterit të tyre, disa të ditura nga të gjithë dhe disa të manipuluara thellësisht, është një pararendje e krijimit të partisë së parë opozitare, që, në ditën e themelimit të saj, më shumë kishte anëtarë të Partisë së Punës, që, dikush i konvertuar, dikush sinqerisht e shumica me urdhër, do të ishin në atë që quhej parti e tash është një detashment politik e policor, në të gjithë përmasat e saj.

Për shumë vetë shqup-i i sotëm dhe PD-ja e djeshme ishte një shpresë. Ishte ndoshta më shumë se kaq, ishte një besim. Të lodhur nga një shtet monist, të cilit po i kërcisnin kokallat dhe brinjët nga të gjitha anët, me një udhëheqje të lartë krejt të atrofizuar dhe me të rinj që nuk ia dilnin të thyenin betonin politik; të stërlodhur nga një ekonomi që kishte marrë tatëpjetën e saj prej disa vitesh; të mbushur me frymë nga ajo që flitej dhe të mbetur pa frymë nga ajo që shihnin, njerëzit menduan edhe një herë sa në jetën e tyre u kthye Mesia. Për më tepër në një shfaqje shumë vetëshe me pardesy të bardhë, të cilët, edhe pse rrokopujshëm, ende kishin me vete ndjenjën e besimit.

25 vite, herë opozitë e zhurmshme, e herë qeverisje e gjakshme, janë më shumë se sa duhet për të bërë autopsinë e saj, qoftë edhe të paautorizuar. Në 25 vite tabloja është thuajse e njëjtë me atë që u shfaq në pesë vitet e para. Nga marsi i vitit 1992 dhe deri në marsin e vitit 1997, e gjithë ngrehina e shpresës ra me zhurmë, duke marrë me vete, si ndodh rëndom në karakatina të tilla qeverisëse, edhe jetë njerëzish. Plagët e saj janë ende të hapura. Duke rënë karakatina e pushtetit ra edhe besimi i njerëzve tek shteti.

Vërtetë, cila filozofi politike e ka udhëhequr PD-në e djeshme dhe Shqup-in e sotëm? Vështirë të dihet. Askush nuk mund ta përcaktojë. E krijuar si një lëvizje studentore do të bëhej një parti e grushtit të hekurt të një njeriu dhe një bande rreth tij; e krijuar si shpresë do të bëhej fatalisht tradhëtuese; e krijuar si një forcë e djathtë do të bëhej ultra populiste dhe deri në marrëzi majtiste; e ngritur në krahë nga punëtorët, sidomos të minierave, do të bëhej salduese e koncensioneve makabër në jetën e minatorëve; e thirrur në skenë si një drejtësi ndaj padrejtësisë së të burgosurve politikë – do të bëhej përtallje e plagëve të tyre, sa që sot as me gishtat e njërës dorë nuk gjen një prej tyre në forumet e larta të saj; e dhunuar ditët e para nga forcat e pasqaruara të sigurimit të shtetit se çfarë fshihet pas fasadës, kanë si shef juridik një njeri, nëna e të cilit ka qenë sekretare e këshilltare e zëvendësministrit të Punëve të Brendshme deri në pragun e pluralizmit; ngulmuese se po mbron vlerat kombëtare dhe aspiron bashkimin, ngriti në sferat e larta të qeverisjes gjithëfarë udbashësh të cilët i rehabilitoi sa që sot nuk gjen asnjë prej tyre që të mos jetë “i pastër”.

PD-ja nuk ka pasur asnjëherë një qëndrim dhe filozofi politike që i takonin së djathtës apo së majtës..ajo ishte e mbetet një amalgamë shfrimi politik të një njeriu të çartur, që pasi çarti veten, vuri synim të çartte gjithë Shqipërinë. Dhe ia arriti, të paktën deri në një kohë të caktuar.

Brenda PD-së, duke përjashtuar ditët e para, kur të gjithë po rendin drejt saj, shumë për të shlyer ose fshehur mëkatet, por kur ende idealistët brenda saj besonin se do të ishte gjithçka e përkohshme, asnjëherë, në asnjë rast, gjërat nuk kanë dalë jashtë Njëshit. Edhe kur në lojë kanë synuar të futen figura të njohura të saj, që nga Ceka e deri tek Selami, ata janë zbuar brutalisht, janë shpallur tradhtarë, janë anatemuar, u janë përmendur vrasjet e krimet që kanë bërë. Nuk ka shpëtuar prej tyre as Azem Hajdari, i cili në gjysmën e jetës së tij politike ishte hero e në gjysmën tjetër ishte tradhtar, spiun , hajdut e vrasës.

Megjithatë, për lehtësi shkrimi, e gjithë amalgama e PD-së mund të përmblidhet në katër rryma, të cilat, edhe ata në vete, nuk kanë pasur asnjë vizion politik të përbashkët. Nëse mund të ndalesh qetësisht, në tribunë politike të saj kanë qenë e vazhdojnë të jenë katër dukuri: të egrit; të pangopurit, levantinët dhe idealistët, dhe këto të fundit tashmë janë vetëm një rrëkezë që po shuhet jashtëzakonisht shpejt.

TË EGRIT – janë ata që kanë vendosur në çdo rast brenda PD-së. Në çdo moment, në çdo ditë të saj. Nuk mund të jesh njeriu i suksesit brenda PD-së, nëse nuk je një politikan i rrymës së egër, deri në skaj. Të jesh i moderuar, flakesh jashtë; të jesh i arsyeshëm je tradhtar; të jesh bashkëbisedues je judë e politikës; të dëshirosh detantën je i shitur.

Figurat kryesore të saj kanë qenë pikërisht më të ashprit, ata që me vullnet të plotë, pa e ditur përse as vetë, janë vënë në vijën e parë, duke e konsideruar njeriun përballë si armik që duhet mundur. Shefi i tyre, Berisha, më tipiku i egërsisë politike, ndoshta çdo javë ka në mendësinë e tij: mundjen. “Ashtu si munda prindërit tuej, ashtu kam me ju mujt edhe ju”. “Si rrëzova prindërit tuej, ashtu kam me ju a ba edhe ju”. Shefi i sotëm i opozitës, më tipiku i levantinëve të politikës shqiptare, e di se duhet të jetë edhe ai ashpër, mizor, që të mbijetojë. Ai bën thirrje “do e tërheqim zvarrë Edi Ramën”. Edhe gratë e politikës, ato që e dinë se duhet bërë lart sa më shpejt, kanë të njëjtin ton, të njëjtën egërsi. “Kape prej zhelesh”, “nxirre mor jashtë atë vagabond”.

PD-ja është prirur gjithnjë drejt afirmimit të kësaj kategorie të njerëzve të politikës. Në 25 vite, të gjithë ata që kanë qenë në drejtimin sipëror, janë shquar, nëse shkon në këtë rast fjala “shquar”, pikërisht për agresivitetin jo vetëm politik, por edhe njerëzor.

Ata janë edhe sot. Shikoni kupolën drejtuese: asnjëri prej tyre nuk është njeri i mendjes, të gjithë janë nga ata që dikur i quanin, të hurit e të litarit. Nuk mund të dëgjosh ide, vizion apo përcaktim politik nga Paloka, veçse sharje, belbëzime rekrutësh, sharje rruge. Nuk mund të gjesh asnjë dramcë intelektuali dhe mendimi politik tek Muli, ish-ministri i brendshëm, që krijoi rreth vetes kupola, si ajo e njohur si “Çiftelia”. Do të jetë budallallëk të presësh se do të mësosh diçka nga Ristani, sekretari i përgjithshëm, i cili do të jetë habitur edhe vetë nga idea se ku të çon vjedhja e votave paturpësisht- në majën e një partie, që dikur e kishte burgosur. Një farë Strazimiri, mund të të sjellë ndër mend gjithfarë denoncuesish, por kurrë, në asnjë moment njeriun që flet me mend, dhe ky ka qenë zevendësministër i brendshëm.

Në lojën e të fortëve, forcërisht, duke e ditur se është rruga e vetme, duan të futen edhe politikanë të tjerë si Bumçi, por qurravitet politikisht, edhe Halimi, por e gjitha kthehet në një komedi politike, me të cilën, besoj se, edhe vetë Berisha qesh në prapaskenën e tij.

Loja e të fortëve nuk ka qenë vetëm në përcaktimin piramidor. Është shtrirë si një vijë paralele edhe në rrethet, sidomos ku ata e kanë quajtur veten si dominues të bastionit. Tashmë nuk është më sekret se në Shkodër, për shembull, drejtimi politik varej gjithnjë nga të fortët, nga ata që nuk ta bënin gjatë, dhe këtyre u bindej edhe udhëheqja partiake. Përmes tyre bëhej vendosja e njerëzve në poste, përcaktimi i nëpunësisë, vjedhja e votave, ndalohej në mesin e rrugës shefi i opozitës së asaj kohe për të hyrë në qytetin e Shkodrës, zhvillohej demonstrata e parë e dhunshme, më 13 dhjetor 1990, do të ndodhte përgjakja e 2 prillit 1991, si një paralajmërim ogurzi për atë që do të vinte.

Vetëm një herë ndryshoi raporti i forcave dhe ndodhi ajo që duhej të kishte ndodhur edhe më parë- në qytetin e vjetër, PD-ja dhe koalicioni rreth saj u bë forcë e dytë. “Dora e fortë” në PD zëvendësoi menjëherë atë që mendohej se do të ishte “dora e ngrohtë”. Edhe sot, sa më arbitrat të jesh, aq më shume ke mundësinë për të qenë dikush. Ndryshe nuk ke asnjë shans. Je i humbur, ose do të drejtosh shtatin dhe do i thuash, “kalofshi mirë”. Dhe duhet të rrish urtë.

Ka një shkak pse ndodhi e gjitha kjo: mitra që e polli ishte e njëjtë me atë që doli. Dhe duke menduar se kushtet ishin të tjera, ajo ia kaloi disa fish e duhet thënë se kemi qenë me fat që kjo tribu politike nuk drejtoi në monizëm. Por ishte skalioni i dytë i më të keqes që kishte pasur koha e shkuar.

Më thonte dikur një mik i imi i vjetër: “Të mençur këto komunistët. Krijuan 8 dhjetorin, si për të hequr nostalgjinë e 8 nëntorit”.

Edhe në mos qoftë e vërtetë, është e gjetur bukur.

Po të tjerët.

Le të vazhdojmë në numrin e ardhshëm.