Në një shtet normal, ndërhyrja e Ramës në punët e SPAK, do ishte absurde. Por në një shtet absurd, është e nevojshme!

Nga Bedri Islami

Botuar në DITA

Në një shtet normal, ndërhyrja e shefit të Qeverisë në punët e Drejtësisë, do të ishte absurde. Por në një shtet absurd, kjo është e natyrshme.

Le të mos fshihemi pas gishtit: Edhe ata që e kritikojnë e dinë se ajo që Edi Rama deklaroi në Asamblenë e socialistëve, lidhur me SPAK, reformën në drejtësi, apo ndëshkimin e krimit, sidomos kur ai është i dukshëm, do të ishte e pazakontë vetëm në një shtet të konsoliduar.

Por tek ne, absurdi i politikës bashkohet me absurdin e drejtësisë, dhe njerëzve u ka ardhur në majë të hundës nga padrejtësia. Ata habitshëm shohin se si “gjynahqarë” të shkretë dënohen marramendshëm shpejt, si të ishin koka e krimit në këtë vend, ndërsa peshkaqenët e mëdhenj, njerëz të politikës, të qeverisjeve të ndryshme, oligarkë dhe zaptues sundojnë mbi ligjin, mbi të drejtën, mbi vetë sistemin.

Reforma në Drejtësi me kalvarin e pamagjinueshëm të kostove nuk mund të jetë një lodhje e kotë. Në shumëçka tjetër, ashtu si i jemi ngjitur malit, po ashtu edhe jemi rrokullisur, madje rënia ka qenë më e shpejtë se ngritja, dhe çdo rënie e jona ka pasur aq shumë dramacitet dhe përdhosje.

Një qytetar i zakonshëm, ndër ata të varfërit që janë bezdi për gjykatën, pasi ishte lënë në harresë në një paraburgim të zgjatur, pasi kishte përvetësuar një shumë prej të cilës mund të jetonte ndoshta dy a tri ditë me familjen e tij, vari veten dhe shkoi nga kjo botë. Nga e gjithë trupa hetuese dhe gjykuese e tij, që e kishin harruar për rreth 40 ditë askush nuk u dënua dhe as nuk u muar në pyetje. Jeta e atij që shkoi kishte qenë kaq pak e vlefshme.

Nëse do të kishte qenë dikush tjetër, qoftë edhe i arrestuar me bujë, si të fortët e Shijakut, të fortët e Shkodrës, vrasësit e Elbasanit, me siguri që burgimi do të kishte qenë i lehtë, farsë politike e gjyqësore bashkë – në fakt shumë prej tyre janë në liri, nuk do i kishte haruar as prokurori i çështjes, as hetuesi, as gjyqtari paraprak.

Prokuroria Speciale disa nga çështjet e nxehta i përcolli drejt gjykatave të rretheve, ose i arshivoi, si ndodhi me CEZ-DIA. Çfarë e pengon SPAK-un, që, edhe kundrejt presionit politik të trajtojë dhe të hetojë deri në fund të vërtetat e akuzave që janë hedhur prej kohësh për Sali Berishën? Cili ligj e pengon atë të vetëveprojë për trajtesën e çështjeve të mëdha për të cilat ka fakte domethënëse? Pse SPAK-u ynë në raport me politikanë si Berisha duhet të jetë ndryshe nga çfarë ndodh kudo në botë?

E jo vetëm me këta. Ditë më parë, në dosjen e një kolegu të tyre prokuror, , doli se gruas së tij i ishin dhuruar mijra metër katror tokë dhe ajo, po ashtu, kishte dhuruar mijra të tilla. Pra, përmes gruas së prokurorit koleg ishte bërë kalimi i pasurisë nga një dorë në tjetrën dhe askush nuk e di se cili kishte dhuruar te gruaja e prokurorit, përse kishte dhuruar dhe, e habitshme, te cili gruaja më pas kishte dhuruar dhe përse!

U tha se dhuruesi ishte i panjohur dhe ku ishte dhuruar më pas nuk dihej! Kaq leshko i dinë njerëzit të deleguarit në SPAK që nuk mund të hetojnë për këtë lëvizje të madhe pasurie? Mos vallë më e rëndësishme është se si një qytetar korçar deshi të blinte policinë rrugore me 500 lekë?

Mbi 60 për qind e kolegëve të tyre gjyqtarë dhe prokurorë janë jashtë sistemit për shkak të pasurisë së dyshmtë. Pasuri të mëdha, të përjetshme, dhuruar nga gjyshja, gjyshi, motra e papunë në Kanada, dhëndri pastrues në Amerikë, kunati, kunata, vjehrri, vjehrra…

Edhe ish zyrtarë të lartë, tani në opozitë kanë bërë pjesë të pasurive të tyre vjehrrat dhe kunetërit, si maskë për fshehjen e pasurive. Kjo nuk dihet në SPAK?

Faji është edhe i qeverisë së majtë, e cila, sa pa ardhur në pushtet gjëmon kundër krimit e korrupsionit, e kur vjen në qeverisje zbythet, tkurret, ata që i ka gjykuar i dërgon në Bankën e Shtetit, i bën ambasadorë, i fal gjynahet dhe vetëm kur e ndjen se revolta popullore po i përfshin edhe ato, kujtohen për krimin.

Na lodhën me lulet dhe qirinjtë për 21 janarin, ama krimi ka mbetur pa u ndëshkuar. Kujtohen për Gërdecin kur fjala është si luftë politike, por asnjë dosje nuk ka vajtur zyrtarisht për hetim dhe gjykim.

Paraqitjet demonstrative, sikur po ndodh një përmbysje dhe ligji po fiton terren mbi krimin, janë përrallat që dëgjohen, por nuk besohen. Shteti ka strukturat e tij, të ngritura gjithandej, qoftë të shërbimit të inteligjencës, qoftë të Policisë së Shtetit; të strukturave të drejtësisë. Një kompleks i madh që nuk ka pse punon me aksione politike, por me përditshmëri serioze. Duhej të ishte tashmë i fuqishëm dhe i mjaftueshëm për të rivendosur ligjin.

Të trondit tregimi i një gazetari investigativ, që pa iu dridhur syri, sjell të dhëna, të beueshme apo jo, për rrjetet e ngritura të krimit, për lëvizjet e pafundme të pasurive, larjen e fitimeve të zeza, krijimin e bandave dhe, në fund, blerjen e vendimeve gjyqësore, sikur të blihej një shportë me mollë.

Sikur të hapeshin vetëm dosjet e vrasjeve të ndodhura në Tropojë, do kuptohej se shumë prej tyre kanë një fillesë politike të nxitur nga Tirana. Apo vrasjet e ndodhura në Elbasan apo në Vlorë, të ndodhura në Shkodër, njëra pas tjetrës, qoftë në rrethinat e qytetit, qoftë në mesin e tij.

Ndonëse i gjithë një qytet, të themi, Vlora, Elabasani apo Shkodra, Tropoja apo Durrësi, e di se kush qëndron pas një vrasje, një krimi apo drogës, e vetmja që “nuk e di”, është Policia e Shtetit, Prokuroria e në fund Gjykata.

Mos e kërkoni burimin e pasurisë së gjakatësve dhe prokurorisë askund tjetër: kërkojeni atë tek bandat, të cilat i kanë tentakulat brenda sistemit, brenda partive politike.

“Të fortët” e bandave, qoftë ata të rrugës apo të politikës, kur kanë dashur, kanë lëvizur nga postet drejtues policie e deri funksionarë të lartë. Mosndëshkimi i tyre ka sjellë edhe largim ministrash, që donin të ruanin integritetin e tyre.

Po bëhen tridhjetë vite që nuk dalim dot nga ky rreth vizioz. Shpresën po e venitëm deri në absurd. Nuk jam i verbër në besimin ndaj të huajve, por jam krejt pa sy në besimin ndaj sistemit tonë të drejtësisë. Të presësh se gjithçka të mbarë do e bëjnë të huajt do të thotë të kesh iluzione që mund të humbasin; por të presësh se këtë mund ta bëjnë vendorët, super milionerët plaçkitës dhe politikanë vrasës, kjo do të ishte absurde.

SPAK-u është ngritur për hetimin e akteve korruptive të presidentit, kryetarit të Kuvendit, kryeministrit, trupës qeveritare, elitës së drejtësisë, deputetëve, njerëzve me pushtet, të cilët janë bërë sot gangrena e këtij vendi. Rrallë herë një strukturë e posaçme është pritur me kaq padurim dhe shpresë nga njerëzit.

Nga të gjithë është parë e vazhdon të ndiqet si ngrehina themelore nga e cila do të ndiqet një klasë e tërë politike, e cila, në tridhjetë vite, ndërsa u pasurua marramendshëm për vete, krijoi një humnerë mes saj dhe njerëzve të zakonshëm.

Kjo strukturë së bashku me Gjykatën e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, të njohur edhe si Gjykata Speciale, të ngritur  pas shkrirjes së Gjykatës së Krimeve të Rënda duhet të hetojë dhe gjykojë pa humbur më kohë veprat penale dhe akuzat për korrupsion ndaj ish-pushtetarëve dhe atyre aktualë, që nga viti 1990 dhe në vijim.

Kjo strukturë kaq e fuqishme nuk duhet të humbë më kohën e saj me korrupsionin e një qytetari të zakonshëm. Në Shqipëri, në tridhjetë vite, kanë ndodhur akte të mëdha të korrupsionit dhe të krimit të organizuar, qendra, ose më saktë, bërthama e të cilave kanë qenë segmente të rëndësishme të shtetit, që nga kapot e institucioneve të mëdha dhe deri tek dikasteret e sistemi i drejtësisë.

Vetëm pak të heqësh nga njëra petë e lakrorit dhe mund të shikosh se çfarë fshihet në mes të petëve të tjera. Mjaftoi pak veting në sistemin e drejtësisë dhe thuaj se gjysma e tyre janë jashtë sistemit, nga të cilët, fare pak, ama krejt pak, janë larguar për paaftësi. Shumica dërmuese e tyre janë dëbuar nga pasuritë e paligjshme dhe të pajustifikuara që kishin grumbulluar.

Disa nga këto gjykatës dhe prokrurorë, pasi qëndruan deri në momentin e fundit në detyrën e tyre u vetlarguan pikërisht kur po u vinte dita e zbërthimit, duke synuar fshehjen e vjedhjeve që kishin bërë dhe korrupsionin e hatashëm. Dhe vjedhja e tyre ka emër, është në banesat e luksit, në pronat, në udhëtimet, që nuk kanë qenë thjeshtë për relaks, por edhe për të fshehur pasurinë, në krijimin e miniperandorive të hapura, duke fshehur të vërtetat, pronat e mëdha.

Vetingu, i cili filloi keq, pasi nuk u vendosën në sprovë në fillim ata që ishin përfolur dhe që dihej se ishin ujqërit e ulkonjat e sistemit gjyqësor, por përmes një liste dosido, kap çfarë të kapësh, u dha lirinë gjingjonëve të drejtësisë të bëjnë çfarë të duan dhe pastaj ta përqeshin atë.

Çfarë do të bëhet me këto llogari të hapura, të cilat kanë filluar të fshihen, që të mos sekuestrohen; të shpërndahen që të mos jenë më të dyshimta, të kthehen në transaksione të hapura, por që askush nga prokuroria speciale nuk i sheh?

A mund të kërkojë dikush pas disa viteve llogari tek një gjykatës a prokuror se çfarë është bërë “me tepricat” milionëshe të pasurive të tij, të cilat në të shumtën e rasteve u deklaruan si dhuarata nga motra a vllai në mërgim, nga vjehra e vjehrri, e sidomos nga kunetër të paditur? Apo ashtu si ndodhi në rastn e ish prokurorit të përgjithshëm, Llalla, dosja e të cilit u shfry në një hollake të pavlerë?

Korrupsioni është i njohur në Shqipëri dhe i ka gjurmët e tij të dukshme. Mjafton të ndiqet paraja. Në tetë vitet e shkuara, por edhe tani, thuajse çdo javë, Kontrolli i Lartë i Shtetit ka bërë mesatarisht një kallzim për ndjekje penale, por pak gjëra janë ndriçuar.

SPAK-u përbëhet nga njerëz konkretë. Të barabartë mes të barabartëve. Që u zgjodhën me dorë. Që u mbështetën nga të gjitha strukturat ndërkombëtare të sigurisë. Të gjithë sëbashku përbëjnë një strukturë ku varet shumë besimi i njerëzve për një drejtësi ndryshe e joselektive.

Nëse nuk e bën këtë, le të venë në punët e tyre. Sepse “gjëmimet” e tyre do përfundojnë, më ndjeni, në një “pordhë”, nëse nuk do të fillohet me kokat e krimit. SPAK nuk është organ pritës, por hetues, veprues dhe që njeh mbi veten ligjin. Por, për të gjithë!