Në parajsat fiskale ka “banorë” shqiptarë

Konsorciumi Ndërkombëtar i Gazetarëve Investigativë (ICIJ), një rrjet i gazetarëve investigativë dhe reporterëve në më tepër se 60 vende të botës, si dhe i mediave kryesore ndërkombëtare, me seli në Uashington, ka zbuluar këto ditë emrat e 130 mijë njerëzve nga 170 vende, që dyshohet se i kanë depozituar paratë e tyre në llogaritë e institucioneve financiare jashtë shteteve të tyre, që vlerësohen si parajsa fiskale, sepse nuk mbajnë taksa mbi fondet dhe investimet e kryera. Parajsat kryesore fiskale (ishuj të vegjël, shtete të vegjël, të ardhurat kryesore të të cilave vijnë nga turizmi dhe prania e bankave ndërkombëtare) në botë janë Ishujt Virxhin, Ishujt Kanarie, Ishujt Bahamas, Ishujt Kajman, Qipro, Luksemburgu, Lihtenshtajni, San Marino, ishujt Sejshel, etj. Në to investohen, sipas vlerësimeve të OECD dhe FMN, mbi 2.1 trilion (mijë miliardë) dollarë të padeklaruar dhe të pataksuar në vendet e origjinës. Pa dyshim që aty, në këtë shifër tronditëse dhe gati të paimagjinueshme parash, janë edhe pjesa e luanit e 2.4 miliardë dollarëve të “mërguar”nga Shqipëria gjatë viteve 2005-2012 në formën e evazionit fiskal, të denoncuar nga rrjeti Integriteti Financiar Global (GFI).

Po si kryhet një pastrim parash, si vjen një para e evaduar, të themi nga Shqipëria për në parajsën fiskale me emrin Qipro?

Një formë na e ka dhënë vetë historia e një sipërmarrësi amerikan, sot i gjykuar në vendin e vet, që blinte armë nga Shqipëria (histori e zbuluar pas shpërthimit në Gërdec) dhe kishte ndërmjetës një kompani të regjistruar në Qipro. E njëjta formë ka dalë në mediat shqiptare nga historia e sipërmarrësit serb që hapi dy kompani formale në Qipro, për të kaluar para nga tenderat dhe kontratat që fitonte nga qeveria shqiptare. Në një shembull hipotetik edhe më të thjeshtë, në rast se si zyrtar i korruptuar i Shqipërisë, mua më afrohet një kompani që kërkon të fitojë një tender dhjetra milionë dollarë dhe më thotë se 10 përqind (të themi 3 milionë dollarë) është e imja, atëhere mua më duhet të gjej një sekser që të më ndihmojë ku t’i vendos këto para, njëherë që tenderi është fituar. Shpesh si sekser ofrohet vetë kompania me lidhjet e saj, që të ma bëjë edhe më të lehtë korrupsionin. Ose mund të kem kontaktuar sekserë të tillë që janë firma konsulente dhe që luajnë sekserin e maskuar. Kjo kompani apo firmë konsulente më lidh me një bankë në një parajsë fiskale, le të themi një bankë në Qipro. Pas kontakteve të para, kompania ose konsulenti realizon që në këtë vend të jetë rregjistruar një kompani “X”, me aktivitet sikurse kam rënë edhe unë dakord, pronari i së cilës jam unë vetë. Nganjëherë është vetë banka, e interesuar për të mbajtur një përqindje të majme të 3 milionë dollarëve të mij, që ofrohet të më lehtësojë rregjistrimin. Dhe mua më mjafton vetëm një udhëtim gjoja turistik në Qipro(mundësisht së bashku me familjen), që të paraqitem përpara autoriteteve dhe të nënshkruaj dokumentat përkatëse. Duhet thënë se autoritetet e vendit apo ishullit të vogël janë shumë bashkëpunuese, pse varen nga politikat e këtyre bankave të mëdha të investimit. Ose edhe mund të mos vete fare, por këtë e bëjnë persona të autorizuar prej meje të nënshkruajnë në emër tim (administratorët e kompanisë së krijuar). Gazetarët kurajozë të ICIJ kanë zhbiruar në këto forma transferimi dhe pastrimi parash dhe brenda rrjetit të tyre kanë rënë, për shembull personat e ndërlidhur me bashkëshorten e zëvendëskryeministrit të Rusisë, Igor Shuvalov, si dhe të presidentit të Azerbajxhanit, Ilham Alijev, me gruan dhe vajzat e tij. Sipas ICIJ, bashkëshortja e zëvendëskryeministrit rus përshembull ka një kompani në ishujt Virgin. Po ICIJ ka gjetur se tri kompani janë regjistruar në ishujt Virgin në vitin 2008 në emrin e të bijave të presidentit të Azerbaigjanit. Ato ishin 19 dhe 23 vjeçare në atë kohë. Në regjistra, personi që ato e kishin emëruar si drejtor të kompanive ishte Hassan Gozal, një manjat, perandoria afariste e të cilit është ngritur mbi kontrata miliarda dollarëshe me projektet masive ndërtimore të Presidentit azerbajxhanas.

Është folur më parë për dy zyrtarë të lartë shqiptarë që i kanë emrat në listën me 130 mijë emra të ICIJ, por intuita ta do se këto emra do të jenë shumë më tepër. Parajsa kryesore tatimore që pushtetarët tanë mendohet se kanë përdorur për të dërguar jashtë paratë e fituara nga përqindjet mbi pazaret e pasurisë publike është Qipro.