Shqipëria nënshkroi sot një marrëveshje huaje prej 120 milionë dollarësh me Bankën Botërore. I pranishëm në ceremoninë e nënshkrimit, kryeministri Rama e cilësoi këtë një mbyllje të një kapitulli të vjetër dhe nisjen e një të riu në marrëdhënie me partnerët ndërkombëtarë.
“Ky është një moment i fillimit të ri të një vendi që po lë pas një periudhë tranzicioni në një botë sfidash gjithmonë e më të mëdha. Sot mbyllet një kapitull bashkëpunimi në shumë raste jo sa duhet efektiv me partnerët ndërkombëtarë. Përmes nënshkrimit hapet faqja e një kapitulli të ri bashkëpunimi shumë më i ngushtë me partnerët ndërkombëtarë. Jemi të shtyrë drejt sfidës së një ndërveprimi shumë herë më intensiv me shtete, aktorë shoqërorë dhe shumë grupe interesi. Ne patëm një mbledhje të këshillit ekonomiko tregtar që ka në grupin e vetë një grup ekspertësh të nivelit të lartë botëror. Kënaqësi dhe krenari të dëgjonim nga goja e tyre vlerësime shumë të larta për marrëveshjen e nënshkruar sëfundmi. Morëm shumë përgëzime dhe lëvdata. Ashtu si atë ditë, ajo marrëveshje dhe kjo janë produkt i një pune që shkon përtej qeverisë. Ne kemi një meritë të vetme për të cilën jam krenar është se kemi arritur të krijojmë një frymë skuadre dhe formë të re bashkëpunimi”, tha Rama
Ka nje problem nderkombetar qe akoma s’duket se eshte filtruar tek ne, kjo bazuar ne 60 vjet ekzistence te B. Boterore, e prape varferia eshte ne nivele katastrofike. Problemet me borxhe te tilla [multilaterale] eshte shume i mprehte, (a) a do sherbesh borxhin? (qe po hyre brenda kurre s’ka fund) (b) a do luftosh varferine?
Kënaqësi dhe krenari të dëgjonim nga goja e tyre vlerësime shumë të larta për marrëveshjen e nënshkruar sëfundmi. Morëm shumë përgëzime dhe lëvdata [artikulli]
***
Keto jane fjalet e kryeministrit, qe si me FMN-ne, perpiqet ta jape kete si arritje te qeverise se tij, e te punes se tij te mire. (1) B. Boterore perbehet nga 188 shtete anetare, ka 9.000 personel, me 100 zyra ne te gjithe boten; ku gati gjysma e punonjesve jane ne boten e 3-te(2) B-B [dhe FMN-ja] jane tregues i nje qeverisje te dobet, e ato japin borxhe kudo; ne Uganda, Meksike a Pakistan. (3) keto nuk jane Institucione Bamiresie; por fitojne nga borxhi [interesi i akumuluar] e gjithmone dalin me Suficit; vendet ne borxh zhyten akoma me thelle. (4) esenca e tyre eshte te japin-borxhe, jane ndertuar e funksionojne pikerisht per kete; se ne vendin tuaj ka zona ne lufte, pjese ku nuk hyn shteti, tribu e fise e grupe me arme, diktatore te korruptuar a me the te thashe, B-B i anashkalon; i japin Borxh Vendit, jo presidentit/kr-ministrit, pasi Shqiperia [a Pakistani] se kane ndermend te ikin askund, pra paguajne. Rama? Kenaqet. ne ngelemi ne borxhe-pa-fund!
Per te marre nje kredi te tille, nje Shtet [pak a shume vepron keshtu] (i) Con disa reporte financiare [qe ulurasin, jemi ne borxhe!] (ii) garanton qe personat firmoses [zakonisht Kr-M. Ministri i Financave] jane ate qe jane. [garanci autoriteti] (iii) nis nje Leter of Intent. Si te themi…leter-qellim, qe duam borxh. Asgje me teper se kaq, shto dhe furcat e zakonshme ku ka disa takime standarte, e u vendos. Me pas behet nje kontrate; ku paraqiten: Kushtet e Pergjithshme, Terminoligjia Ligjore, Perkufizimet e Referencat; Shuma e Borxhit, Borxh Terheqja, Monedha e dhene [euro. Dollar etj] Akontot e Percaktuara e Shpenzimet, Taksat Financiare, Re-financimi, Shpenzimet Paraprake [front end fee] Interesat e Racionalizmi [ristrukturimi] Ripagesat, ri-Pagesat e Pjeshme, Vendi i Pagesave, Monedha [serish] Pagesat e pjeshme [kestet]he Menyra si do behet kjo pagese.
Deri ketu gjithshka eshte mire, pastaj vijne kushtet e verteta: Shkembimi Monetar, Kembimi ne nje Interest rate te caktuar, te kredise, qe akumulon interes ne nje tempo [hap?] bazuar ne shperndarje te ketij ndryshimi. [Shqip- interes i akumuluar ne kohe/ ne borxh] Parimet ripaguese te interesit/ kembimit monetar dhe Interest Rate Cap; kjo e fundit perdoret ne biznes per interesin “dysheme dhe tavan” qe gjerat te mos dalin jashte kontrollit. Lexo ne kete menyre… Nese ju merrni borxh per 1 vit, $1000 me 10% dhe parashikoni qe cfaredo te ndodhe [ne tregje] nuk do shkoje mese 12%, ketij borxhi i keni vene nje tavan. Institucione te tilla, zakonisht vene (a) nje limit Dysheme, qe interesi mos te bjere me poshte per ta, se ata humbin (b) markojne [percaktojne] interest bankare, jave-per-jave ne varesi te tregjeve monetare nderkombetare, nese sot jane 1.31% [gjithmone jepet me dy shifra pas zeros] javes tjeter ndryshon e ne 6 muaj shkon dhe 4% [kur ka krize] borxhi i tyre asnjehere nuk ka humbje. Per ty borxhi rritet, rritet e rritet, por asnjehere nuk ulet, ose ulet fare pak…. Kjo ndodh dhe ne kredi shtepish; ka gjithmone “interes dysheme” qe nese interesat bankare ulen [sic u tha sot, jane ulur me 0.25% d.m.th. kesti juaj ulet…deri ne nje pike, por s;ka tavan, ne interesa te larta, ju i ndiqni ato deri ne piken kur beni default = te paperballueshme. Nje rrije me 5% [ekstreme] ne to do te thote, Euro 250 me shume ne muaj, apo 3.000 ne vit, te cilat ju nuk i perballoni dot, e banka mere shtepine. Interest Rate Cap, ka 100 perkufizime e shpjegimi, asnje nuk vlen pervec ketij: eshte aty te mbroje borxh-dhenesin.
Pra e gjithe kontrata qe ka vetem “economic-speak” [burokraci standarte ekonomike] nuk i duhet qytetarit te zakonshme; ne na duhet (1) kushtet ne ri-pagim, si do behet ajo. (2) kushtet plotesuese nen te cilat jepet borxhi. Dhe ketu nuk ka vend per Kenaqesi apo Levdata. Qeveria e Koalicionit uli Pagen Minimale, eshte gjithnje mire te shkosh ne keto institucione “me vullnet per te bere dicka” [i.e kursime] tani BB [dhe FMN-ja] kerkojne Reforma dhe Kursime te metejshme. Ku do gjindet/ si do behen? Nje shtet ka vetem keto mundesi (1) te behet me eficent, “duke shtrydhur cdo pike a grumbulluar cdo burim parash” (2) ngrin pagat. 1-2-4 vjet. GARANTOJ, SE KJO DO NDODHE SHUME SHPEJT NE Shqiperi, gjate ketij “anuncimi” z. Rama do ju zhduket per 1-2 jave nga TV publike; pasi askush nuk do ti ngrihet rroga! [ngri-ngrirje- si ne akullzim]
Kjo procedure standarte ndodh kudo ku vendet jane ne krize, dhe marrin borxhe. Qofte dhe ne nivel kompanish, i kerkohet “puntoreve” te ndajne bashke periudhen e veshtire; dhe fillon nga Shefi Ekzekutiv e me poshte; duke dhene shembull. Dhe ne fund, do preket Sherbimet. Ne Shqiperi – shteti do detyrohet – te heqe nga puna: mjeke/ infermiere/ oficere policie dhe arsimtare; ose/dhe do ndaloje burimin furnizues [do pranohen me pak studente ne keto dege, s’do punesohen ato qe kane mbaruar shkollen!] Borxhe- Kursime – Ngrije Rrogash – Reforma – Shkurtime ne Sherbime, e perfundimisht Heqje nga puna.
Nese Kr-M i kenaqur di ten a shpjegoje ndryshe, apo ten a jape te pakten nje precedent ne Bote, ku Borxhi sherbehet ne from ate tjera, do jem shume kurioze ta degjoja.
***
Bazuar ne Praktiken e Ndjekur me FMN-ne, besoj se Kushtet e vena nga Banka Boterore, nuk do publikohen; flasim per “rekomandimet nga ekspertet e tyre”dicka qe ne cdo vend te botes ku kane shkuar, eshte kthyer ne problematike [Rusi/ Pakistan] pasi ato duan 8% Shkurtime ne Administrate e Shteti “zbulon me vone” se eshte shume dhe ben vec 5% e ketu fillon debati/lufta, e vazhdon pa fund; por ne Fund..fiton borxh-dhenesi….si gjithmone.
z. Kr-M, e patem nje dikur qe thonte “ jam shume i lumtun qe marre pjese ne varrimin tuej” dhe zgerdhihej pa pergjegjesi qofte ne situate solemne; ju lutem na tregoni pse Jeni i kenaqur kur te tjeret ju lavderojne [pa bere asgje!] dhe eshte Populli Shqiptar ai qe do paguaje kete borxh per nje gjenerate? Pse?
Dhe Cfare Rerofmash/Kushtesh Parashikojne keto borxhe, nga B-Boterore dhe FMN-ja; tashme dihet se ato jane te pashmangshme, por Transparenca duhet. Tregoni Popullit kur do filloje “periudha e dhimbjes” dhe e Krizes!! me Europe, me avione dhe tani me “kenaqsi e lavderimi” nuk fshihni dot faktin e thjeshte se Politika Ekonomike Financiare e Shqiperise, kontrollohet krejtesisht nga Borxh-Dhenesit! E ju jeni vecse Ekzekutues i pa-fuqishem i direktivave te tyre.
Te pakten mendohu ….e mos na rri neper TV pernate e Gazeta perdite! + Bete shume gabim qe moret borxhin e Qeverise se Meparshme pa asnje tentative ri-negociatash. Keto qe po themi sot ketu, brenda 3 vjetesh do vertetohen dhe perkthehen ne Plage Reale Sociale; sic do i shohin te gjithe e provojne shume qytetare Shqiptare.
Ka te drejte Rama.
Filloi nje kapitull i ri. Borxhi te ben te lumtur. Endrra vazhdon.
Deri tani ishim te zhytur ne batak deri ne brez por diku na kishte prekur kemba nje dege e po mbaheshim .
Tani te lumtur qe u thye jemi per zhytje ne lluce e mbas cdo perpjekje per te dale do shkojme me thelle.
Nuk te dhane doren per te dale Zoti Rama , vetem ta bene Llucen me te holle.
Na ruajte zoti . Fatura do vije.
Skllaveri feudale cifute qe cifuti Rama po na e servir duke vjedhur pa fund si gjyshi o tij Ahmet Zogu. Kjo eshte Demutracia dhe vetem Enver Hoxha e dinte mire kete gke