Një apel për kujdes

Shteti do këllqe. Xhenjerët e ushtrisë shqiptare ndonëse të goditur rëndë nga raprezaljet kundër të ashtuquajturës kastë ushtarake e treguan veten në lartësinë e detyrës 34 vjet më parë. Dje, bënë fiasko me një palo godinë-karabina

E diela u ofroi shqiptarve dy spektakle: Fotografitë e Kryebashkiakut të Kamzës, Mziut, botuar nga DITA dhe tentativë-shkatërrimi me eksploziv i ndërtesës pa leje te Fakulteti i Ekonomisë. Dy ngjarjet, tregues për dy pushtetet: I pari, fytyra e Berishës, që vate e shkoi dhe i dyti, i Kryeministrit Rama, që po vendoset. Të parat (fotografitë) tregojnë surratin andollak, anakronik, qesharak dhe fshataresk të ndjesëpastit regjimit Berisha. Kurse ngjarja te Ekonomiku ishte një tregues kuptimplotë i nevojës për të bërë shtet. Por ky i bekuar shtet bëhet duke braktisur menjëherë maninë për të bërë thjesht spektakël me gjëra të rëndësishme. Për të rrëzuar një ndërtesë karabina, modeste, 5 katëshe por me mure me tulla tek të lehtësuara, me beton, me çimento 400 e me hekur ukrainas u mblodh ajka e shtetit dhe u thirrën të gjitha mediat. Është e qartë që kjo ngjarje do tregonte realisht forcën e shtetit, nëse llogaritë do ishin bërë pa diletantizëm dhe mendjelehtësi. Fatkeqësisht spektakli dështoi. Dhe për më keq akoma, mediave iu servir varianti i rremë, që shpërthimi nuk kishte për qëllim final shkatërrimin e ndërtesës pa leje, sepse shkatërrimi përfundimtar i saj do bëhej me mjete mekanike (!). Urojmë që ky shpërthim-dështim te Ekonomiku, qoftë i fundit dhe shërbeftë si mësim, sidomos Ministrisë së Mbrojtjes. Shpërthimet e kontrolluara me shumë mbushje eksplozive nuk janë seminare apo uorkshope në salla me ajër të kodicionuar.

Pak histori për shpërthime të kontrolluara

Do u ofroj në këtë shkrim shembuj nga përvoja shqiptare e botërore për raste të ndryshme shpërthimesh të kontrolluara. Në 17 shtator 1941 ndërsa Kievi ishte nën bombardime të pareshtura të gjermanëve, togerja xhenjere 22-vjeçare Evdokija Sobakjevna me vetëm dy kapterrë ebrej të NKVD-së (Sigurimit Sovjetik) minoi me sukses ndërtesën e Obkomit (Komiteit i Partisë Bolshevike për Obllastin e Kievit) në rrugën Kreshchatyk.

Minimi me plasje të vonuar shkaktoi vdekjen e dhjetra ushtarakëve gjermanë përfshirë një kolonel. Minimi i kryer pjesërisht me lëndë plasëse të improvizuara në kushte ekstreme, në ndërtesë thuajse gjigante me mure e themele solide rezultoi i suksesshëm.

Në vitin 1968 gjatë luftimeve për marrjen e qytetit të Huesë të pushtuar përkohësisht nga komunistët Vietkong, xhenjerët amerikanë në zjarrin e vietkongëve minuan një pjesë të veprave fortifikuese të kështjellës së Huesë. Katër ushtarë amerikanë nën komandën e kaporalit (lance corporal) Lester Tully e kryen me sukses minimin. Ndër të tjera edhe për këtë trimëri kaporali Tully u dekorua me medaljen e Yllit të argjendtë. Përsëri minim i sukseshëm në kushte lufte nën zjarrin intensiv të armikut. Në rastin e amerikanëve marinsat nuk ishin xhenjerë profesionistë por thjesht kishin kryer përgatitje xhenjere gjatë stërvitjes intensive në “Boot Camp” në Amerikë.

Ka edhe dështime, por…

Në raste shpërthimesh të tilla të kontrolluara ka dështime, por justifikohen vetëm me shkaqe të forcës madhore, që mungonin te rasti i Ekonomikut. Kujtoj këtu dështimin e ushtrisë gjermane në tërheqje për të hedhur në erë Urën Ludendorf-Remagen në 7-8 mars 1945. Ura nuk u shkatërrua plotësisht njëlloj si te Pallati i Ekonomikut, jo për shkak të mungesës së profesionalizmit apo të trimërisë së ushtarëve gjermanë por sepse tritoli me fuqi të lartë shpërthyese i ish-minave detare u shkatërrua nga bombardimet dhe u zëvendësua nga halli me amonit malor me forcë shpërthyese shumëfish më të ulët.

Rasti i Ekonomikut ngjan me dështimin për të hedhur në erë urën prej beton armeje mbi lumin Berzina në 5 korrik 1941. Xhenjerët sovjetikë dështuan në minimin e suksesshëm të urës, sepse për arsye politike komandanti i xhenjerëve u pushkatua nga policia politike e Stalinit dhe u zëvendësua ditën që do minohej ura me një besnik politik me gradën “politruk’, si rezultat ura u dëmtua por nuk u shkatërrua plotësisht në asnjë segment të saj. Ky dështim bëri, që tanket e divizionit të 7 të Panzer kaluan mbi urë me pak vështirësi.

Hedhja në erë e ish-Bashkisë së Tiranës

Shembuj nga Shqipëria kemi plot. Pa përmendur plasjen masive prej gjysëm milion metrash kub në kohën e ndërtimit të Hidrocentarlit të Fierzës, po kujtoj këtu hedhjen në erë të ndërtesës së ish-Bashkisë së Tiranës në vitin 1980. Godina e ndërtuar me beton, me çimento të markës Portland 500 të firmës së famshme Strccioli-Fortuzi, me hekur ndërtimi special të prodhimit Ansaldo, me mure me dopjo tullë masive, me beton të solidifikuar me kalimin e 4-5 dekadave u shkatërrua me shpërthim të kontrolluar pa asnjë problem. Nuk pati nevojë për shkatërrim me mjete mekanike. Nuk pati asnjë thyerje xhami madje edhe tek Hotel Tirana fare pranë objektit që u shkatërrua. Nuk pati asnjë ngjarje të jashtëzakonshme. Ndërsa ndërtesa pesë-katëshe me mure tek tullë e lehtësuar (me bira), e re me beton me çimento Titan 400, me hekur skadent prodhim ukrainas i Zshitomirit importuar në Shqipëri nga kontrabandistë “rezistoi”. Xhenjerët e ushtrisë shqiptare ndonëse të goditur rëndë nga raprezaljet kundër të ashtuquajturës kastë ushtarake e treguan veten në lartësinë e detyrës 34 vjet më parë. Sot bënë fiasko me një palo godinë karabina.

Apel për kujdes

Sinqerisht shpresoj që pësimi të bëhet mësim. Dhe le të kujtojmë se shpërthimi i Gërdecit ishte, jo vetëm pasojë e hajdutërisë, tahmasë shkëlzeniane pa kufi, kontrabandës e trafiqeve të armëve, por edhe rezultat i shpërfilljes kriminale të këshillave të ushtarakëve xhenjerë profesionistë. Meqë jemi këtu i kujtoj Kryeministrit Rama, se barku, që polli Gërdecin, nuk është shterpëzuar ende. Duhet të hapin sytë se nuk është çudi, që Gërdeci të përsëritet andej nga Nikla. Ka lënë shumë peshqeshe prapa Imam bajalldija njëlloj si centauri që i dhuroi Heraklitit mantelin e vet të përgjakur.