Një kurorë për Melo Dodbibën

Bashkim Koçi

U jam kthyer shpesh kujtimeve të viteve të fëmijërisë për të sjellë e përjetuar ngjarje që kanë lenë gjurmë jete. Ajo çka më bën përshtypje është fakti që në shumicë të rasteve mendja më çon në vitet e shkollimit, të viteve që më diktojnë të më shfaqen shokë e shoqe të dëlirë të asaj moshe, por edhe fytyrat fisnike e të dashura të mësuesve, të atyre që na hapën derën në të cilën duhet të hynim për të bërë ëndrrat realitet.

Kam përshtypjen se mësuesi është si një burim drite që të ndjek pas të gjithë jetën, është si një “aset” që i përket përjetësisë, që shembulli dhe influenca e pazakontë bëhen pjesë e formimit edhe pa prezencën e tij. E kam këtë mendim, sepse po sjell një shembull timin, i cili, edhe pse i përket viteve të shkuara, një gjysmë shekulli më parë, ka vlera përgjithësuese për të gjithë brezat. Mësuesja ime e dashur e ka emrin Melo Dodbiba, bashkëshortja e ministrit që la emër të madh në zhvillimin dhe përparimin e bujqësisë shqiptare, Pirro Dodbibës. Brezi im ka informacionin e duhur rreth asaj çka ngjau me karrierën politike e profesionale të këtij specialisti e administratori të shquar e famëmadh, por në këto radhë kam marrë përsipër të shkruaj për gruan e fortë dhe me plot dinjitet, për simbolin e qëndresës, mësuesen time, Melon.

Çdo sukses i madh është triumf i këmbënguljes. Edhe vajza gjirokastrite, Melo Ҫoçoli, e paska filluar jetën me doza të larta mundimi, por që prapësitë dhe ca gjëra që i zunë rrugën u kapërcyen falë këmbënguljes, falë krenarisë së saj për të ngjitur shkallët e suksesit. I filloi klasat e para si nxënëse në qytetin e gurtë, Gjirokastër, vijoi në një stacion tjetër, Tiranë, dhe e mbylli në qytetin verior, Shkodër. Jo për të pasuruar biografinë e Melo Dodbibës, por do të mbetej e mangët, me “orë e ditë bosh”, nëse nuk do t’i justifikonim ato me veprimtarinë e saj si agjitatore, nxitëse për mbështetje të Luftës Nacionalçlirimtare. Ajo tashmë është në moshë të thyer, por bëhet “vajzë-flutur” kur flet e kujton vitet krejt ndryshe, pa asnjë ngjashmëri me këta që përjeton rinia e sotme.

Kush dëshiron të këndojë, gjithmonë do ta gjejë këngën. Edhe vajza Melo e kishte një ëndërr për të “kënduar”, e cila i kish lindur  në moshën fare-fare të vogël, kur ishte çilimi. Kjo këngë e kishte emrin shkollë. Shkollë, shkollë, shkollë, asnjë emër tjetër. Vetëm ajo kish magjinë që të mund të arsimonte, që të të kulturonte, që të mund të bënte dikushin në jetë.

Melo Dodbiba sot, në moshën që ngjit me plot shëndet shkallën e 90-të të jetës, e kujton si të kish ngjarë dje ditën kur mori avionin për në Bukuresht, kryeqytetin e Rumanisë, aty ku do të vijonte universitetin në fakultetin e Shkencave të Natyrës. Unë, nxënësi i kësaj mësueseje të magjishme, kujtoj sesi ajo kujdesej për ne fshatarët “me opinga”, sesi bënte përpjekje të mundishme për të na mësuar shkencën e Darvinizmit, sesi ajo konsumonte veten si një qiri, që ne të  bëheshim të zotë e të ditur.

Sigurisht nuk mund të mund t’i them dot të gjitha, por mësuesja Melo e meriton qoftë edhe këto dy fjalë: mësuese që dinte t’i bënte të lehta gjërat e vështira.

S’është vështirë të bësh një kurorë, por është vështirë të gjesh kokë të mirë për ta vendosur atë. Kur kam lexuar këtë thënie brilante të Gëtes më kaloi përpara syve karriera dhe punët e mëdha si mësimdhënëse e edukatore  të Melo Dodbibës. Ajo mësimdhënien nuk e kishte punë për të marrë një pagë, nuk e kishte as kohë për t’u çeplendisur apo për kënaqësi të të qenit me shokë e shoqe të shumtë. Jo. Mësuesja Melo ishte e gatuar me pasionin për t’u bërë e dobishme, për të ndikuar e shumuar  lumturinë e të tjerëve. Ajo, në të gjitha pozicionet që mbuloi në fushën e arsimit, kur nuk kishte atë që donte, përpiqej e sakrifikonte të donte e respektonte atë që kishte. Për disa kohë asaj “i ndriti fati” për të qenë në pozicionin e drejtoreshës në shkollën e mesme të përgjithshme “Ismail Qemali” në Tiranë e, më pas, po për shkak se atë e kërkonte puna e jo ajo punën, do të transferohej në gjimnazin ku caktoheshin ajka e mësuesisë të kryeqytetit, “ të lakmuarin nga të gjithë”, tek “Qemal Stafa”.  Nëse do të më jepej mundësia të vendosja një kurorë, të më besohej   përzgjedhja i mësuesit që guxoi të japë mësim, por që nuk pushoi kurrë së lexuari, këtë kurorë do t’ia vendoja mësueses time, Melo Dodbibës.

Por jeta nuk na paskësh qenë fushë me lule për mësuesen Melo. 1 Maji i vitit 1976 e gjeti familjarisht në një fermë të rrethit të Fierit, në Haxharë. Bashkëshorti i saj, Piro Dodbiba, deri në atë kohë ministër i Bujqësisë, për arsye që mësuesja ime Melo nuk di dhe nuk i mori vesh kurrë arsyet e transferimit dhe të denigrimit deri në atë farë feje, u caktua të punonte si ekonomist. Aty në fermë. Po mësuesja “e zgjedhur si me dorë” në të gjithë Tiranën ku do të punonte? E kam marrë vesh shumë vonë çka paskësh ngjarë me këtë grua fisnike, por  tani që e kam “defterin” e jetës së saj të plotë, më duhet të them se marrëzia nuk paskësh patur as anë e as fund. Zemërbardha Melo kujton se në Hoxharë u vendosën në një apartament-magazinë me shumë lagështi, por kujton edhe tjetrën që njerëzit, banorët e fermës kur i shikonin ashtu të ligështuar, u vinte keq për fatin e tyre.

Vetëm 20 ditë paskëshin qëndruar si banorë të Hoxharës. I kishin transferuar urgjentisht në NB-në e Llakatundit, në Vlorë. Ish-ministri, nga më të suksesshmit që ka patur vendi ynë në vite, u caktua po ashtu si në Hoxharë, llogaritar. Mësuesja ime Melo u komandua në klasat e dyta të ciklit të ulët, në fillore! Çudi e madhe, do të thoshte poeti ynë, Xhevahir Spahiu! Por mësuesja Melo, ajo që ish diplomuar në Bukuresht për Shkencat e Natyrës, do të fuste “mik” veten e saj për t’u ngjitur shkallë më lart, aty ku e meritonte të ish. Duke punuar e sjellë si rrallëkush, ajo kujton se u sistemua shumë shpejt në shkollën e mesme bujqësore të Llakatundit, aty ku do të shpaloste aftësinë e mësueses së kompletuar e të ditur, të mësueses që nuk i shkonte mendja të bënte diferencim në trajtimin e nxënësve, të bënte shpjegimin e mësimit si “për fshatarë”.

Nga të gjitha plagët, të pashërueshme janë ato që burojnë nga gjuha, shikimi me përbuzje dhe tallja. Melo Dodbiba ka shumë plagë, të cilat nuk i janë shëruar ende. Janë plagë që po t’i gërvishtës vetëm fare pak, ato të shfaqen të gjakosura. Ne punonim, silleshim mirë, nuk guxonim të bënim muhabete “me zarar”, por përsëri njerëzit na shikonin si të dyshimtë, druheshin nga prezenca jonë. Përse kështu, ç’kishin bërë ne?- thotë me shumë dëshpërim mësuesja ime, Melo. Por, siç tregon ajo, ne si familje, pra edhe fëmijët, nuk i trembeshim përbuzjes. Thjesht, sepse nuk e meritonim një gjë të tillë. Ajo sjell edhe copëza jete kur shumica nga banorët e Llakatundit i trajtonin njerëzisht, silleshin me dashamirësi.  Dhe herë-herë edhe u vinte keq për atë ndëshkim tonin të pamerituar – thotë mësuesja Melo dhe i qeshin sytë.
Vlera e mësuesit dhe pesha e qiellit nuk maten kurrë. Është konstatim absolut, nga më të vërtetët, që ia mbush shpirtin plot çdo nxënësi, studenti, çdo njeriu që i është dashur të përulet përpara mësuesit për të nxënë. E kam edhe unë këtë mendim për mësuesen Melo Dodbiba, portreti i të cilës nuk mu nda asnjëherë edhe pas më shumë se një gjysmë shekulli. Dhe më çudit ende qëndresa dhe forca e logjikës të kësaj gruaje të kaluar në moshë, e cila në mendimet e këshillat që jep, të sjell filozofinë e njerëzve të mëdhenj, të më të diturve të botës. Dhe kjo çudi e ka folezën tek fakti që ajo është dhe mbetet aktive, i ndjek me pasion të veçantë zhvillimin marramendës të shoqërisë, të progresit që bën bota në tërësi.

“Çdokush duhet të krijojë rrugën e vet dhe nëpër të të ecë vetëm, filozofon kjo grua e mençme, përfundim që e ka nxjerrë nga të përpjetat e të tatëpjetat e jetës së saj”.

Dhe ti ke ecur në rrugën që krijove vetë, mësuesja ime Melo.