Një vizitë në Pallatin e Brigadave

Larg trafikut, smogut, zhurmës dhe ndotjes së metropolit të Tiranës, në rrugën “Skerdilajd Llagami” ndodhet Pallati Presidencial.

Një ndërtesë magjepsëse e ndërtuar mes ngjyrës së gjelbër, krahas rrugës që të dërgon në autostradën e Elbasanit. E njohur ndryshe dhe si Pallati i Brigadave ose Pallati Mbretëror, ajo është një strukturë që pasqyron 4 epoka të rëndësishme të historisë së vendit, atë të mbretërisë, pushtimit fashist, regjimit komunist dhe ajo e demokracisë.

E shtrirë në 35 hektarë, ajo ka në përbërjen e saj disa kopshte të mbushura me lule dhe pemë që jetojnë në harmoni me statujat mitologjike, një masiv kolonash, një kopësht i posaçëm i luleve të dërguara enkas për familjen mbretërore, shtigje pyjore, rrugë dhe shkallë prej guri, stallë kuajsh, shatërvanë, amfora dhe sigurisht vetë pallati gjigant, e cila është shembull i stilit dhe shijeve të një mbreti si Zogu.

Rrugëtimin e saj e nis në vitin 1936, kur u hodhën themelet e saj, me urdhër të Ahmet Zogut. Në projektimin e saj morën pjesë tre arkitektë italian, ku fillimisht ndërtesa u zhvillua sipas stilit “deco”, por afër përfundimit u zhvendos totalisht drejt arkitekturës moderne të pallateve mbretërore.

Ajo do të shërbente si pallati personal i Ahmet Zogut dhe familjes së tij dhe si vend pritjeje për të ftuarit e mbretit. Por ky i fundit nuk do ta shihte kurrë të përfunduar këtë projekt, pasi u largua nga vendi para pushtimit italian. Ndërkohë në këtë periudhë ajo do të përfundonte plotësisht në vitin 1941.

Pas përfundimit të luftës dhe në kohën e komunizmit, ajo të merrte emrin Pallati i Brigadave, në nder të brigadave të partizanëve që luftuan dhe çliruan Tiranën së bashku me këtë ndërtesë. Gjatë sistemit komunist ajo do të shërbente si vend pritjeje për vizitorë të diktatorit.

Pas rënies së sistemit, zyrtarisht emri i saj u ndryshua në Pallatin presidencial, ku luan rol si pjesë e një prej rezidencave të presidentit dhe njësoj si në të kaluarën, për pritjen e zyrtarëve që vijnë në vendin tonë, ku dhe së fundmi u prit ambasadori francez, rastin e 229-vjetorit të ditës së Bastijës.

E rrethuar nga shtylla hekuri, brenda saj patrullon garda kombëtare. Në hyrje të saj mikpritemi nga një hartë që orienton këdo dhe një rrugë e drejtë e kufizuar nga qiparisë kryelartë. Në mbarim të kësaj hyrjeje, ndeshemi me tufën e kolonave që të kujtojnë tempuj antikë të shoqëruar nga bustet e Vaso Pashës, Bajram Currit apo të Jeronim de Radës, që dëshmojnë qartë se ky pallat ka në përbërje të saj dhe elementë patriotik. Prapa saj është krijuar një shteg i mbuluar me pemë që kanë formuar një tunel natyror me degë dhe gjethe ku hija që lëshohet në kalldrëm mposhtin valët e nxehta të verës. Më pas shpërthen pamja e kopshteve apo e labirintit të pemëve.

Çdo cep i saj i krasitur mirë, të përcjell në mendje sikur ky ambient i mbizotëruar nga ngjyra bimore, është vepër e muzave. Pa dashur të kalohet në ekzagjerime, mund të ngjasohet me një fragment nga Edeni. Në qendër të këtyre dhomave pyjore, janë ngritur statuja me motive të hershme mitologjike e mistike, që shpreh dhe një fiksim të panjohur të Ahmet Zogut me të kaluarën e Shqipërisë dhe figurën e Apolonit, i cili shfaqet dy herë në këto hapësira.

Të gjitha këto ecejake midis shtigjeve të nxjerrin vetëm përballë Pallatit presidencial, i brigadave ose mbretëror, mbiemri që e shoqëron pak rëndësi ka, pasi duket se është shëmbëlltyra më e mirë e arkitekturës dhe vetëm kaq i mjafton. Me përmasa që shumë udhëheqës do ta kishin zili, ajo ngrihet në 3 kate lartësi mbushur me shumë dhoma apo salla.

Krahas gjenden disa shkallë, të cilat po t’i ngjisësh të përballin me një godinë të vogël e të fshehur e cila ka pasur rolin e nje kopshti ku mbilleshin lule të sjellura dhuratë nga jashtë veçanërisht për familjen mbretërore.

E hapur në tetor të vitit të kaluar për publikun, është një hapësirë ideale për t’u larguar nga asfalti i kryeqytetit, e për t’u përhumbur në atë pjesë të historisë së vendit që ruan vlerat e saj në të gjitha kohërat.

B.Ç/Dita