Opozita, hipnotizimi nga përsëritja dhe Lulzimi që nuk arriti kurrë të bëhet lider

Bedri Islami

Ndoshta, i vetmi njeri që nuk do të kuptojë se zgjedhjet kanë përfunduar, është Lulzim Basha. Të gjithë ata që i rrinë rreth e rrotull e dinë mirëfilli se u duhet të presin edhe katër vite të tjera për të riprovuar shansin dhe të shijojnë pushtetin, i cili tani, edhe në vitin 2025, u duket i largët. Sa më shpejt të kuptojnë realisht se jemi në maj dhe nuk mund të përsëritet riciklimi i muajve dhe të vijë një tjetër 25 prill, aq më mirë do të jetë për opozitën, e cila, pasi hyri në zgjedhje me “duart plot e kokën bosh”, pra me mendimin se rotacioni 8 vjeçar është një ligjshmëri dhe jo se çdo rregull edhe i pashkruar ka përjashtimet e veta, tani i thërret fitores, duke e ditur humbjen.

Edhe para katër viteve, pas zgjedhjeve të vitit 2017 opozita thirri fitoren, duke numëruar vjedhjet dhe blerjen e votave; këtë e ka bërë sa herë që ka humbur dhe sa herë që është mundur; alibia e vetme që nuk ka ndryshuar ka qenë kapja pas blerjes së votave dhe vjedhjeve, bandave dhe trafikimit të votës, sa që, më në fund, nuk lodhen për të gjetur shkaqe të tjera. U mjafton riciklimi i një mendimi, për të qenë të bindur në kauzën e tyre.

Në filozofi njihet një rrymë që përcaktohet si “hipnotizimi nga përsëritja”. Është studjuar edhe në universitetet më famozë perëndimorë, por askund tjetër nuk besoj se ka patur një shembull më sinjifikativ, se sa këtu, në një opozitë që nuk ka në kujtesë atë që vetë ka shpallur si të panegociueshme dhe kredo të betejës politike.

Zaret u hodhën në 25 prill. Shumica qeverisëse i kishte nisur zaret e saj që nga shtatori i vitit të shkuar, opozita mezi i nisi në shkurtin e këtij viti. 6 muaj mes njërës nisja dhe nisjes tjetër, ishin pikërisht ata që bënë diferencën e parë, ç’ka nuk synon as ta kuptojë mendjengushtësia e figurave të opozitës, mbledhur rreth shefit të tyre, në mendësinë e fajit diku tjetër, larg tyre, gjithnjë larg tyre.

Asnjëherë, as tetë vite më parë, as katër vite më parë e as tani, opozita nuk shtron para vetes sinqerisht pyetjen themeltare: përse humbëm?

Të gjitha fitoret i ngjajnë njëra-tjetrës, por të gjitha humbjet janë të ndryshme nga njëra-tjetra. Humbja e tanishme, e 25 prillit 2021, pak gjëra të përbashkëta ka me humbjen e vitit 2017, e shumë herë më pak me humbjen e vitit 2013. Të gjitha kanë veçantitë e tyre, janë të mbështjellura me tisin e disfatës, por asnjëra nuk është analizuar, nuk ka gjetur veten në diskursin e vetë opozitës.

E mësuar të jetë një opozitë, pa opozitë brenda vetes, e trajtuar si divizion luftarak dhe e vënë nën komandën e një njeriu të vetëm, që nga krijimi e deri më sot, opozita e ka të vështirë të përceptojë se brenda saj mund të ketë një lëvizje ndryshe, që, para se të synojë të sjellë ndryshimin në jetën qytetare, duhet të bëjë ndryshimin brenda vetes. Një opozitë e mllefosur, që gjen të keqen në qerpikun e çdo dite, dhe nuk sheh se çfarë trarësh ka para vetes, ajo nuk do të mund të rikthehet në pushtet, për tri arsye themelore:

1. Në tetë vitet e fundit, jo vetëm për fajin e tij, opozita nuk krijoi dot staturën e një lideri karizmatik, të fuqishëm, të hapur dhe të pakontestueshëm. Lulzim Basha është kryetari i PD-së, për tetë vite ai ka krijuar mitin se asnjë tjetër në opozitë nuk është më i mirë se sa ai, por lider nuk është. Si çdo i emëruar, ai nuk ka arritur të bëhet i zgjedhur; si çdo pasunar, përmes një rruge të dyshimtë dhe kurrë të sqaruar, ai nuk ka arritur të krijojë ndërlidhjen mes një grupimi të së djathtës dhe prirjeve liberale që vijnë nga e majta intelektuale dhe sociale, si çdo njeri i influencueshëm, qoftë nga “bosët” e partisë, apo nga hallka familjare, ai është lehtësisht i prekshëm dhe diversiteti i tij në qëndrime është edhe më i lëkundur se sa zakonisht; duke qenë njeriu që premton shpejt, ai harron po aq shpejt; asnjë kauzë e tij politike nuk ka është shpënë deri në fund, sepse asnjëra nuk ka qenë e zgjedhur prej tij; i mësuar të dështojë, ai nuk i përket klasës politike që e synon fitoren edhe përtej vetes. Në politikë, duhet pranuar, përcaktimi “djalë i mirë”, do të thotë politikan i keq. Nuk mund të jesh djalë i mirë përballë një qëndrimi autokratik qeverisës, që ka në duart e veta gjithçka të mundshme dhe që të ka lënë si relike një zyrë poresidenciale, duke të trembur me gogolin e atij që është brenda.

Asnjë deklaratë tjetër, më shumë se ajo e presidentit aksidental, se “në rast humbje të zgjedhjeve, unë do të jem lideri i opozitës”, nuk thotë më tepër se sa paqartësia e pozitës partiake të Bashës dhe asgjë tjetër nuk të sjell ndër mend liderin e trembur, pikërisht nga fakti se nuk u bë dot lider.

Humbja e parë i erdhi pikërisht nga kjo: mungesa e vizionit të një lideri të vendosur, të furishëm dhe që i përmbahet asaj që ka shpallur si kauzë të tij.

Të gjitha shpalljet politike të Bashës kanë qenë si zëra tellallësh, që nuk ka të drejtë tjetër, veçse të shpallë, por jo të vendosë.

Nëse Basha ka menduar sinqerisht se do të mundë Edi Ramën, edhe kur ky i fundit ka në duart e tij të gjithë pushtetet, që nga qendrori e deri në bashkinë më të vogël; kur ka në duar fondet, kartën e tërmetit – ku , duhet pranuar – e gjeti si duhet kauzën e tij të parë; kartën e pandemisë – të cilën e menaxhoi dhe e propogandoi si kalin e suksesit dhe këtë e bëri mrekullisht, edhe pse opozita e sulmonte aty ku ai kishte suskses; kartën e të fortëve – kjo është një praktikë e përdorur që nga viti 1966 nga vetë opozita e tanishme; kartën e punësimit – kjo ishte e pritshme, dhe, në fund, karizmën e tij politike, për të cilën, Basha ishte betuar se nuk do të ketë zgjedhje me Edi Ramën kryeministër. Në fund, hyri në zgjedhje, jo vetëm me të njëjtin kryeministër, por me të gjitha bashkitë e dhuruara, të gjitha komunat e dikurshme të zaptuara, dhe, si gëzohen çunakët e llastuar, ai u gëzua në 25 prill nga parashikimet e para, grackë ku shpirti i tij ra menjëherë.

Askujt nuk duhet t’i qahet, veçse vetes. Dhe kthesën duhet ta fillojë nga vetja, ndryshe, më parë do të dalë në pension, se sa do të jetë kryeministër.

Hija e Sokol Olldashit është ende në PD, së bashku me mendimin nëse me atë do të kishte qenë më e lehtë fitorja e radhës, apo humbja do të kishte qenë më e rëndë. Të gjitha shënimet dhe përcaktimet të shpien drejt mendimit se me Olldashn nuk do të kishte pasur kaq shumë diletantizëm politik dhe kaq fort joshje pas aferave financiare.

2. Të fitosh zgjedhjet politike, pas tetë viteve në pushtet të një shumice qeverisëse të lodhur, dhe i lodhur duket edhe lideri i kësaj shumice, është më e mundshme, sa sa kurrë më parë. Autokracia e pushtetit është formuar dhe mund të nisë rënien, ndërsa oligarkia politike, pas tetë viteve në pushtet është lehtësisht e goditshme.

Opozita shkoi në zgjedhje me mendjen e fjetur se do të përfitojë nga vitet e konsumimit të pushtetit. I ngutshëm për të qenë kryeministër dhe duke pasur pas vetes një lojtar agresv si Berisha, Basha bëri gabimin fatal të jetës së tij politike: braktisi parlamentin, duke menduar se largimi i tij do të gjunjëzojë qeverinë. Askush nuk i shërbeu më mirë Edi Ramës, se sa vetë Lulzim Basha. Edhe sikur të ishte paguar, sa për një pallat të shembur buzë detit, që jo rastësisht ishte i vjehrrit të tij, ai nuk do i kishte shërbyer më mirë.

Faji është i tij, përgjegjësia është e gjithë grupit parlamentar opozitar, të cilët nuk i thanë ndal. Të paktën ta pyesnin: përse, nga i lindi kjo ide, që disa ditë më parë ishte kundërshtuar, çfarë përparësie do të kishte, cilat do të ishin hapat e ardhshëm, ku do të shkohej, çfarë bekimi kishte marrë nga ndërkombëtarët, ishte vendim vetjak i tij, apo do të fillonte kështu një lëvizje e re politike?

Askush nuk foli, të gjithë duartrokitën, pa e njohur mendësinë e kundërshtarit të tyre politik, i cili as e ndjeu lëvizjen e tyre, por e shfrytëzoi mrekullisht shpejt dhe deri në pikën e fundit të lëngut pushtetndjellës që rridhte prej saj.

Kam pasur rastin që privatisht të bisedoj me deputetë të asaj legjislature për këtë veprim dhe, të gjithë, pa asnjë përjashtim, ishin kundër dhe e dinën pasojën. Por asnjëri nuk ngrinte zërin. Pasi, edhe në PD, ndoshta aty më shumë se kudo tjetër, kundërshtimi i së keqes të bën viktimë të saj. Të gjithë shembujt e deritanishëm kanë saktësuar se, ai që del paksa nga rrjeshti, ai merret me shkelma përpara dhe dëbohet.

Ide të tilla marroqe, si kjo e braktisjes së parlamentit, Lulzim Basha kishte edhe të tjera, si dhjetë sulmet me bomba molotovë, dashuri me shikimin e fundit me LSI, mbyllja e dyerve për të vetët dhe shkyerje e portave për disa aleatë që më parë mendojnë braktisjen për pushtetin, se sa besnikërinë ndaj vizionit, dhe, mbi të gjitha, pavendosmërinë për të bërë një veprim të zakonshëm për secilin lider, caktimin e drejtuesve politikë në qarqe, të paktën 6 muaj para zgjedhjeve politike.

Një lider, të cilit i merren këmbët, edhe gjashtë muaj para zgjedhjeve dhe nuk e ka të qartë, deri në minutën e fundit se me cilët do të futet në betejë, ai duhet të ia fillojë nga vetja.

3. Duhet të jesh i verbët të mos e dish se aferat financiare të qeverisjes së tashme janë një hata e madhe, të cilat, në mandatin e tretë, edhe mund të thellohen.

Mirëpo ka një dallim të madh mes asaj që ndodh realisht dhe atyre që synojnë të sanojnë këtë gjendje.

Skuadra që përzgjodhi Basha, me pak përjashtime, si në Vlorë, deri diku në Shkodër, ishte lehtësisht e paragjykuar, pasi kishte qenë vetë pjesë e një sistemi oligarkie financiare dhe për të cilët, ishte e vazhdon të jetë mendimi se ato, më shumë se të zemëruar dhe kryengritës ndaj aferave, ishin të hidhëruar se nuk kishin ata vetë pjesë e tyre.

Ka një dallim të madh mes idesë dhe njerëzve që duan të përçojnë këto ide. Të përzgjedhurit e Bashës nuk mund të ishin përçues të idesë së luftës kundër korupsionit, pasi përgjithësisht ishin të konsumuara, të ndjekura nga skandalet apo keqpërdorimet, pjesë e një garniture politike që, pikërisht nga politika, ishin bërë shumë të pasur, të njohur si shfrytëzues të pushtetit dhe, kishin krijuar atë që mund të quhet “banda politike e Gjirit të Lalzit”.

Këto njerëz nuk mund të sjellin ndryshim. Mund të të sjellin disa vota më shumë në një qark ku kanë ende ndikim, ku kanë “të fortët” e tyre, ku lëvizin përmes parasë dhe bandave, por që trembin votuesit në qarqet e tjera. Çfarë vizioni mund të sjellë në vetë PD një figurë si Xhelal Mziu, që fitoi në qarkun e tij përmes votave të pavlefshme, por që trembi mijëra e mijëra të tjerë përmes një deklarate që përçon më mirë se çdo gjë tjetër vizionin e tij politik për marrjen e pushtetit. Kërcënimi i tij, duke ndjellë vrasjen e ndodhur në Elbasan, si rrugë pushteti bëri dy gjëra: i dha autorësinë opozitës për vrasjen dhe e hyjnizoi si rrugë pushtetin. Çfarë mund të bëjë më tej Paloka, sidomos në një qark si Durrësi, ku ishte përqendruar një pjesë e madhe e makinerisë politike elektorale të Edi Ramës? Një mijë palokër nuk e mundin dot Edi Ramën dhe këtë duhet ta kuptojë Basha i pari, sepse është e vështirë ta kuptojë Paloka. Pastaj, t’ia shpjegojë atij.

Është e lehtë të gjesh fajtorin te të tjerët: ai që ka menduar se Edi Rama nuk do të përdorë pjesë të pushtetit për një mandat të tretë, ose është qorr, ose është njeriu i Edi Ramës.

Por humbja nuk është e tij. Humbja është e opozitës. Dhe, me këto mend, e nëse mban të njëjtët njerëz, të jetë i bindur se edhe pas 4 viteve humbja do të jetë e së njëjtës opozitë, që, mjerisht, nuk ka mësuar asgjë deri tani e shanset nuk janë se do të mund të mësojë.