Peripecitë historike të anëtarësimit të Greqisë në BE

Liderët e Syrizas kanë përsëritur shpesh gjatë javëve të fundit se “Greqia është djepi i demokracisë” dhe demokracia është pikërisht sistemi politik që artikulon Bashkimi Europian dhe që duhet praktikuar nga çdo vend anëtar. Megjithatë, kombi grek ka kaluar një rrugë të mbushur me pengesa për të marrë këtë status, i cili do t’i mungonte deri më 1 janar të 1981. Më 1 korrik 1961, Greqia nënshkroi marrëveshjen e Athinës dhe u bë pjesë, në cilësinë e  partnerit, e Komunitetit Europian. Rezoluta hyri në fuqi në nëntor 1969 dhe në nenin 72 të saj, përcaktohej mundësia e një anëtarësimi të plotë të mëvonshëm. Por ngjarjet historike rrodhën në një drejtim tjetër.

Grusht i shtetit i 21 prillit të 1967-ës, i udhëhequr nga gjenerali Jorgos Papadhopulos e udhëhoqi vendin drejt një izolimi diplomatik. Sipas historianit britanik, Tony Judt në librin e tij “Mbas lufte” rrugët e Athinës u mbushën atëherë “me tanke dhe paramilitarë”. Forcat e armatosura “arrestuan politikanë, gazetarë, sindikalistë dhe figura të tjera publike; Ato morën të gjitha pikat nevralgjike dhe u vetëdeklaruan shpëtimtarët e kombit”. Demokracia u zhduk, dhe “muzika moderne dhe minifundi” u shpallën të paligjshme. Regjimi i kolonelëve nuk pati mbështetje popullore, sidomos në mesin e të rinjve.

Asocimi i Greqisë në Komunitetin Europian u anulua gjatë periudhës së diktaturës ushtarake. Udhëheqësit e regjimit nuk u identifikuan kurrë me një familje politike konkrete. Kështu shpjegon historiani Richard Clogg në “Historia e Greqisë”, ku gjithashtu sqaron se kolonelët “kishin armiqësi të veçantë me komunistët, armiqësi kjo herë reale e herë e perceptuar”.  Diktatura filloi të sulmohej në vitin 1973. Në mars të atij viti, studentët shkaktuan një valë protestash që filloi me marrjen e Fakultetit Juridik të Universitetit të Athinës.

Diktatura ra më 23 korrik 1974 dhe një ditë më pas Greqia rifilloi lidhjen e saj me Komunitetin Evropian. Kështu filloi procesi i tranzicionit demokratik, “Metapolítefsi” ose ndryshimit politik, i shënjuar nga një natyrë paqësore. Nga ai moment, një nga objektivat e vendit ishte marrja e anëtarësimit të plotë në projektin evropian. Për ta arritur këtë, grekët hodhën kandidaturën e tyre zyrtare në 12 qershor, 1975. Ngadalësimi ekonomik ishte armiku i tyre më i keq: Problemeve të larta të papunësisë u bashkoheshin problemet me GDP-në, 50% më pak se mesatarja e vendeve anëtare.

Bisedimet e pranimit filluan më 27 korrik 1976 dhe përfunduan më 23 maj 1979 . Franca, për arsye politike, dhe Gjermania për arsye ekonomike dhanë mbështetjen e tyre për përfshirjen e Greqisë në Komunitetin Europian. Dhe pikërisht kjo përfshirje kontribuoi në konsolidimin e demokracisë greke.