PJESA II/ Rrëfimi i ish-zëvendësdrejtorit të Policisë së Shkodrës, për 2 prillin ’91: Ishte luftë për pushtetin e një bande politike

Botuar në DITA

(Pjesa II e intervistës me Gjek Çelajn – Lexo pjesën e parë KETU)

Pyetje: Pak a shumë dihet versioni që dha PD rreth ngjarjes dhe pasojave. Si qëndron e vërteta e atij versioni kur ne, ende sot nuk dimë të vërtetën për ngjarjen? 

Përgjigje: Një orë pas ngjarjes kupola e PD-së përcaktoi fajtorët, motivet dhe mekanizmin e krimit, pra i bëri hetimet dhe gjykimet e të gjitha shkallëve. Sigurisht që ishte një trillim dhe mashtrim i pastër por, me sa duket, ishte pjesë e skenarit të ngjarjes. Sipas saj, protestuesit po demonstronin kundër manipulimit të zgjedhjeve, protestuesit kishin qenë paqësorë, por ndërhyrja e policisë i kishte bërë agresivë dhe i kishte pajisur me gurë, shishe molotov dhe çanta me dinamit për rrëzimin e diktaturës. Versioni vazhdonte me fabulën se vrasjet i kishte bërë policia me qëllim dhe me urdhër nga lart etj. etj. Ata kërkonin urgjentisht arrestimin e drejtuesve të policisë dhe paralizimin e jetës politike derisa “të dënoheshin fajtorët”.

Pyetje: Si duket, ata po e shpallnin protestën legjitime dhe si luftë kundër diktaturës? 

Përgjigje: Përralla e luftës kundër diktaturës vazhdon edhe sot të tregohet prej tyre. Në prill 1991 në Shqipëri nuk ekzistonte diktatura, ashtu si nuk ekzistonte as shteti demokratik, i cili nuk është as sot në nivelin e duhur. Diktatura pushoi së ekzistuari, de jure, në 12 dhjetor 1990, ditën kur shteti i kohës miratoi krijimin e PD-së, pasi vetë “diktatori” Alia i kishte këshilluar studentët dhe pedagogët protestues që “Për të mirën e Shqipërisë dhe demokracisë duhet të krijoni një parti politike”. Pra PD-ja ishte rezultat i lejimit të pluralizmit dhe jo sjellësja e pluralizmit, siç i kanë mashtruar shqiptarët prej disa dekadave. Shkrimtari, deputeti dhe ministri i PD-së, z. Preç Zogaj, protagonist i ngjarjeve të dhjetorit 1990, e thotë qartë në një libër të tij se “Ajo që mendohej si një epope e përgjakur për ndryshime ka zgjatur katër ditë dhe është kurorëzuar pa asnjë viktimë”.

Nga ana tjetër, kur Partia Demokratike ishte në pushtet, miratoi Ligjin Nr. 10242 datë 25.02.2010, në nenin 3 të të cilit thuhet se “Periudha e komunizmit është periudha e historisë së Shqipërisë nga 29.11.1944 deri në 8 dhjetor 1990”. Tani, të gjithë ata që morën pjesë në protestat e paligjshme dhe të dhunshme pas kësaj date, me pretendimin se po luftonin kundër komunizmit dhe për demokraci, duhet ta lexojnë këtë ligj dhe të kuptojnë se kanë luftuar me mullinjtë e erës dhe thjesht për pushtetin e një bande politike.

Siç e kam pohuar edhe më lart, përrallën dhe mashtrimin e PD-së për manipulimin e zgjedhjeve e rrëzojnë lehtësisht faktet e brendshme dhe vlerësimet e gjithë vëzhguesve ndërkombëtarë. Asnjë fakt nuk është paraqitur për manipulim apo falsifikim rezultatesh. Po të donte ta bënte këtë, pushteti i kohës do të kishte ndryshuar rezultatin e votimeve në zonën ku drejtuesi i partisë dhe i shtetit, Ramiz Alia humbi përballë një inxhinieri të panjohur të opozitës. Fatmirësisht, dhe fatkeqësisht zgjedhjet e përgjithshme politike pluraliste të 31 marsit 1991 kanë mbetur deri sot më të mirat dhe më të pranueshmet, sidomos nga bashkësia ndërkombëtare. Madje, edhe vetë PD i pranoi ato, megjithëse paraqiti disa vërejtje.

Kryetarja e Delegacionit dhe Nënkryetare e KE, Marsel Cornett u shpreh pas zgjedhjeve: “Unë isha në Shkodër dhe, me ato çka vërejtëm, mund të them se zgjedhjet u zhvilluan normalisht”. Kryetari i Delegacionit të parlamentarëve gjermanë, z. Ulrich Irmer pohoi se “Në radhë të parë mendojmë se zgjedhjet nuk janë manipuluar. Ne mendojmë se zgjedhjet ishin të lira, demokratike dhe të barabarta”. Një vëzhgues nga Anglia, ndoshta e teproi kur tha në TVSH se: “Do të dëshironim që edhe në Angli të bëheshin zgjedhje kaq të lira”. Shkrimtarja dhe studiuesja angleze Miranda Vickers konkludon se “Vëzhguesit e pavarur perëndimorë ishin të një mendimi se zgjedhjet (e 31 marsit 1991) përgjithësisht kishin qenë të rregullta”.

Zgjedhjet e 31 marsit 1991 i shpallin dhe i propagandojnë si të manipuluara vetëm autorët e zgjedhjeve të dhunuara të gushtit 1996 dhe atyre të falsifikuara të 2009 dhe 2011.

Pyetje: Megjithëse e vërteta nuk u zbulua, ju dhe kolegët tuaj u arrestuat dhe u dënuat me afate të gjata burgimi. 

Përgjigje: Pavarësisht lehjeve të gjithfarëllojshme, deri më sot e vërteta e asaj ngjarjeje, flas për të vërtetën e provuar juridikisht, nuk është zbuluar ende. Ekspertimet balistike dhe ekspertimet e tjera nuk kanë arritur kurrë në përfundimin e gjetjes së ekzekutorëve dhe i kanë përjashtuar shkencërisht armët e policisë si mjete vrasëse. Arrestimi im dhe i të tjerëve u bë nën presione politike dhe me urdhrat e drejtuesve shtetërorë.

Ata që ju i quani kolegët e mi, në të vërtetë, kanë qenë eprorët e mi dhe unë, edhe sot, ndihem me fat që kam pasur si eprorë disa burra të mirarsimuar, me nga dy diploma universitare, jo nga ato të “Kristalit”, me dinjitet të lartë qytetar, të pakorruptuar me asgjë të keqe, punëtorë të palodhur dhe familjarë shembullorë.

Shefi i policisë, Dilaver Papare ishte një drejtues serioz, i qetë, i zgjuar dhe jashtëzakonisht tolerant. Vesi më i keq i tij ishte pirja e duhanit. Drejtuesi i Komisariatit, Çapajev Taçi ishte një njeri serioz, shumë punëtor, i pakomprometuar me allishverishe, sidomos nga ato që sot i gjen aty-këtu. Ndërsa ish-zëvendësministri i Brendshëm, Aredin Shyti ishte modeli më i mirë i oficerit të policisë. I diplomuar për drejtësi si dhe në Akademinë e Rendit, ai kishte mbi supe 25 vjet eksperiencë të një pune dinjitoze, mjaft cilësore, i papërlyer me asgjë të keqe, i papajtueshëm me asnjë shkelje ligji, guximtar për ta mbrojtur të drejtën dhe të vërtetën deri në konfrontim edhe me ndonjë nga hierarkët më të lartë të sistemit komunist.

Në vitet ’80 z. Shyti ishte shembulli më i mirë për t’u ndjekur nga të gjithë ata oficerë të rinj policie që kishin vendosur të jetonin me nder si qytetarë, me dinjitet si zyrtarë dhe me përkushtim ndaj detyrave të vështira dhe të rrezikshme të policisë. Shyti ishte dhe mbeti një intelektual i plotësuar, studiues i pasionuar, mjaft i kulturuar, një njeri me të cilin mund të diskutosh për drejtësinë, historinë, letërsinë, filozofinë etj., dhe jo vetëm të diskutosh por edhe të mësosh prej tij. Ishte dhe mbetet modeli i intelektualit, praninë e të cilit në kabinete qeveritare duhej ta konsideronte si nder cilado qeverisje. Imagjinoni tani se çfarë i bënë njërit nga kuadrot më të vlefshëm të policisë shqiptare të të gjitha kohërave: Me urdhër të ish-Presidentit Sali Berisha e arrestuan një ditë përpara zgjedhjeve lokale të 26 korrikut 1992, me synimin e mashtrimit të elektoratit duke përforcuar propagandën mashtruese politike që thoshte se vrasjet në 2 prill i kishte bërë policia dhe, madje, me urdhër nga lart. Krijohej kështu iluzioni se, ja përgjegjësia po shkon gjithnjë e më lart në zinxhirin komandues, ashtu siç iu kemi treguar ne.

Dhe, për çfarë e akuzuan dhe e dënuan? Sepse në datën 1 prill 1991 iu kishte dërguar të gjitha Komisariateve të Policisë një radiogram ku thuhej se “Kundër veprimeve të dhunshme dhe të paligjshme duhet të zbatoni ligjin me vendosmëri”. Këtë ia konsideruan krim dhe, ndoshta është i vetmi zyrtar në botë që akuzohej dhe dënohej pse kërkonte zbatimin e ligjit. Edhe ky arrestim i paligjshëm nuk i bëri punë Berishës pasi në votimet lokale që u bënë të nesërmen humbi mbi 20 % të elektoratit që kishte pasur katër muaj më herët.

Me gjithë mungesën absolute të provave, ne na nxorën në gjyq dhe na dënuan. Përveç kësaj, llumin që dikur e kishin yshtur për dhunë, bastisje apo zjarrvënie të dyqaneve, librarive, bibliotekave dhe institucioneve, duke e konfrontuar kështu fizikisht me policinë, tani na e nxorën në TV për të na bërë “biografitë” tona dhe, madje, në bashkëpunim me disa ish-spiunë të Sigurimit të Shtetit, edhe duke përcaktuar fajësinë tonë. Këtë llum e sollën edhe në sallat e gjyqit duke e lejuar të na fyente, të ngrihej nga vendi pa leje, të rrëmbente mikrofonët e vendosur në sallë për të na bërë pretencën dhe, madje, duke tentuar të godiste me këpucë ish-drejtuesit e policisë.

Në njërën nga seancat gjyqësore z. Shyti iu drejtua kryetarit të trupit gjykues, duke i kërkuar: “Z. gjyqtar! Këtu na keni thirrur ju, dhe ju duhet të mbroni dinjitetin tim sepse e kam vënë me shumë mundim!”. Mirëpo, dinjitetin e çmojnë vetëm ata që e kanë dhe jo veglat kriminale të politikës në sistemin pseudoligjor. Të jetosh me dinjitet është mjaft e vështirë dhe kërkon formim, karakter, moral, idealizëm dhe sakrifica të pafundme. Ne ndodheshim përballë një shteti që i mungonin të gjitha karakteristikat e lartpërmendura, ose përballë një shteti të cilin shtypi anglez i marsit 1997 e etiketoi si “regjim gangsterësh”.

Pyetje: Kush ishin ata që ju dënuan dhe si i argumentuan dënimet tuaja?

Përgjigje: Nuk kanë shumë rëndësi emrat, por gjyqtari i shkallës së parë ishte një vegël kriminale e Sali Berishës, një tropojan me emrin Qazim Gjonaj, të cilin, para dy muajve, për shërbimet ndaj partisë, ndonëse mbi 70 vjeç, në kuadrin e rinovimit të saj PD e ftoi në strukturat e saj elektorale, por u detyrua të tërhiqej pas protestës së një ish-të burgosuri politik të viteve ’80, të dënuar nga ky shërbëtor i të gjitha pushteteve. Pas dorëheqjes së trupit gjykues të Gjykatës së Apelit Shkodër, u caktua një trup tjetër gjykues i kryesuar nga një ish-spiun i S. SH. Shteti nuk na dënoi sepse kishte diçka, të vjetër apo të re, kundër nesh personalisht. Shteti do të dënonte cilindo që mund të ishte në vendin tonë pasi i interesonte që propagandës së vet politike mashtruese t’i jepte karakter juridik nëpërmjet çfarëdo vendimi që të tingëllonte bindës për opinionin e mashtruar.

Shteti e dinte shumë mirë që ne ishim të pafajshëm por nuk guxonte t’i thoshte popullit se e kishte mashtruar rreth ngjarjes dhe autorëve. Në korrik 1992 Prokurori i Përgjithshëm, i caktuar nga Sali Berisha i kishte treguar këtij të fundit se “Nuk ka asnjë provë për të fajësuar ata që ndodhen të arrestuar. Ata janë të pafajshëm prandaj duhet t’i nxjerrim jashtë dhe të gjejmë fajtorët realë”. Prokurori kishte ndeshur në kundërshtimin e drejtuesit të shtetit. Në tetor 1992 avokati i familjeve të viktimave të 2 prillit, i caktuar nga Sali Berisha, i kishte pohuar këtij të fundit se “Me provat që janë, gjyqi nuk mund të zhvillohet”.

Megjithëse i dinte këto, Kryetari i Shtetit, jo vetëm urdhëroi të bëhej gjyqi, por urdhëroi edhe ndryshimin e akuzës nga “shpërdorim detyre” në “vrasje”. Në datën 11.11.1992 neve na u komunikua vendimi i Grupit të Hetimit për pushimin e akuzës për krimin e vrasjes sepse “Nuk ka asnjë provë që të lidhë veprimet apo mosveprimet e të pandehurve me pasojat e vrasjes”. Tri ditë më vonë na u dha akuza e “Vrasjes me dashje indirekte”, e firmosur nga A. Qeleshi, po ai që e kishte pushuar një javë më parë. Çfarë kishte ndodhur? Berisha kishte thirrur në zyrë veglat e tij kriminale Alush Dragoshin dhe Prelë Martinin dhe i kishte urdhëruar të na akuzonin dhe dërgonin në gjyq për vrasje. Gjyqtari Gjonaj, i cili në 3 qershor 1992 kishte vendosur kthimin e çështjes hetuesisë “Për të zbuluar vrasësit sepse ndryshe të pandehurit nuk mund të gjykohen”, pesë muaj më pas, megjithëse vrasësit nuk ishin zbuluar, pranon gjykimin e çështjes dhe vendos dënimin me rreth 80 vjet burg të pesë njerëzve të pafajshëm. Kryetari i Shtetit arrin edhe më larg. Përpara vajtjes së dosjes në gjykatë pret në zyrë përfaqësuesit e familjeve të viktimave dhe, pasi iu tregon akuzën me të cilën do të gjykoheshim ne, arrin deri atje sa t’iu pohojë se “Fajin kryesor jua ka Gjek Celaj”. Një fakt të tillë e pohuan familjarët në sallën e gjyqit. Kuptohet qartë që hetues, prokuror dhe gjykatës suprem ishte vetëm një njeri me emrin S. Berisha. Faktet e mësipërme nuk janë pjellë e fantazisë time por janë pohime me shkrim dhe me zë të njerëzve më të afërt të Sali Berishës, dhe të ruajtura nga unë deri sot.

Pyetje: Duket sikur Berisha ishte i paskrupullt dhe i papërgjegjshëm në postet që mbante? 

Përgjigje: Politika shqiptare ka shumë njerëz të padenjë, majtas dhe djathtas, por kur vjen puna tek Sali Berisha nuk mund të diskutohet nëse kemi të bëjmë me një politikan të aftë apo të paaftë, të ditur apo injorant, të ndershëm apo të pandershëm. Në rastin e tij kemi të bëjmë thjesht me një bandit politik, i cili, në sajë të intelektit, arsimimit dhe mungesës tërësore të skrupujve moralë, ia ka arritur që, të paktën tek një e treta e popullsisë të krijojë bindjen e një luftëtari të lirisë, komandantit të luftës kundër komunizmit dhe sjellësit të demokracisë. Disa për shkak të mendjelehtësisë apo zbrazëtisë mendore, të tjerë për shkak të pasioneve njerëzore të shkaktuara nga persekutimi i mëparshëm dhe disa të tjerë për shkak të interesave meskine dhe përfitimeve kryesisht të paligjshme që kanë siguruar, nuk kanë arritur të kuptojnë apo nuk duan të pohojnë se pas fasadës zhurmëmadhe të “luftës për demokraci” të S. Berishës ndodhet thjesht dhe vetëm etja e tij për pushtet dhe pasurim familjar. Megjithatë, ai mbetet kryesisht idhulli i pjesës më të pakultivuar të popullit shqiptar.

Sali Berishën e lidhin me demokracinë dhe drejtësinë po aq gjëra sa lidhin ujkun me punën e bariut. Qysh kur çështje kaq të mëdha dhe jetike si demokracia u bënë çështje dhe “profesion” i njerëzve të rrugës, u krijua ambienti dhe kushtet kur “demokrat” të vetëshpallet dhe etiketohet cilido sharlatan, horr apo gangster që mban dy gishtat lart dhe thërret “Liri- Demokraci!”. Mirëpo, ajo që sot konsiderohet si demokraci në botën perëndimore ka disa parime dhe rregulla dhe qenia ose jo e dikujt demokrat nuk përcaktohet nga fjalët dhe parullat që përsërit pa pushim por matet me faktin se sa sjelljet dhe veprimet e tij përputhen me parimet demokratike.

Nuk mund të jesh demokrat kur parimin e zgjedhjeve të lira e të ndershme e zëvendëson me manipulimin apo dhunimin e tyre, siç ka bërë shumë herë personazhi i lartpërmendur. Nuk përputhet me konceptin e pluralizmit politik burgosja e kryetarit të opozitës politike, të shpallur pastaj si “i burgosur politik” nga institucionet ndërkombëtare. Po ashtu, rrahja e deputetëve opozitarë dhe vrasja e protestuesve të pafajshëm dhe kërcënimet për të marrë rolin e “snajperit të pestë” kur të protestohet herë tjetër, nuk kanë asgjë të përbashkët me qenien demokrat. Të shpallësh se je “dashnor i fjalës së lirë” dhe, nga ana tjetër, të rrahësh e burgosësh gazetarë dhe të djegësh redaksi gazetash, duke u shpallur kështu “armik i shtypit të lirë” nga institucionet ndërkombëtare të shtypit, nuk përputhen me njëra-tjetrën. Ndërsa parimi i marrjes së pushtetit në këtë sistem politik njeh vetëm rrugën e zgjedhjeve të lira, sulmi mbi institucione dhe marrja e pushtetit me dhunë (shtator 1998) ta heqin në mënyrë të pakthyeshme maskën e demokratit. Thirrja në zyrë e prokurorëve e gjyqtarëve dhe urdhërimet për dënimin e njerëzve të pafajshëm nuk përputhet askund me parimin demokratik të ndarjes së pushteteve dhe pavarësisë së pushtetit juridik. Të organizosh forca ushtarake dhe paraushtarake nga veriu i Shqipërisë për të shtypur protestat e jugut të vendit dhe të aktivizosh artilerinë, aviacionin dhe përdorimin e LHL kundër popullsisë civile, jo vetëm nuk ke asnjë lidhje me demokracinë por, madje, as me kombin dhe popullin. Në fund të fundit, për të gjykuar mbi motivet dhe qëllimet e “betejave” të Berishës dhe të tjerëve, duhet të shikojmë sot raportet e familjeve të tyre milionere me gjendjen ekonomike në zgrip të popullsisë shqiptare. Nuk mund të kesh synime idealiste e humanitare në shërbim të popullit kur, në fund të betejës ti bëhesh milioner dhe populli mbetet i varfër. Nuk mund të jesh i krishterë i vërtetë kur i shkel të dhjetë Urdhërimet e Biblës dhe as musliman i denjë kur nuk i zbaton në jetë porositë e Kuranit. Pavarësisht çfarë thonë borizanët e lavdive të rreme dhe luftëtarët e kuletave, Sali Berisha do të mbetet në histori si një aksident politik, një artificializëm i pasuksesshëm dhe i rremë i transvestizmit politik dhe moral. / Vijon neser…

—-

©Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016