Poezi të zgjedhura franceze

Viktor Hygo

 

Vargjet e mi ikën…

 

Vargjet e mi ikën, të ëmbël e të brishtë,

Drejt kopshtit tënd aq të bukur;

Ah, vargjet e mi krahë të kishin,

Krahë si të zogut, moj flutur.

 

Fluturuan ata, si shkëndija,

Drejt kurmit tënd që shndrit;

Ah, vargjet e mi krahë të kishin,

Krahë si të shpirtit, moj shpirt.

 

Pranë teje, të kthjellët dhe besnikë,

Vrapojnë ata natë e ditë;

Ah, vargjet e mi krahë të kishin,

Krahë si të dashurisë, moj dritë.

 

 

Kler P.

 

Kler, ti po fle. Mëma të është ulur përmbi varr e mërmërit:

-Rrenë është aromë e luleve dhe agimi rrenë me bisht,

Gënjen zogu nëpër drurë, edhe lejleku gënjen,

Ylli s’është i vërtetë lart në qiell kur shkëlqen,

Qielli nuk është qiell, atje sipër asgjë s’ndrin,

Përsa unë i klith sime bije:

Shpirti im!

Jam këtu. Ngrehu! Apo të pengon ndonjë?…

Nuk e zgjoj dot bijën nëna e dy fjalë s’i flet me të.

 

 

Nga fëmijëria

 

Fëmija këndonte bri shtratit ku nëna

Në agoni ballin e bukur perëndonte;

Vdekja vraponte mbi të si mbi re hëna,

Unë i ndjeja ato hapa, ndërsa fëmija këndonte.

 

Pesë vjeç ish fëmija dhe pranë dritares,

Gjithë ditën qeshte, luante, bënte zhurmë;

Bri kësaj qenieje të varfër, të pafajshme,

Nëna kollitej, e vuante, e ligej më shumë.

 

Nëna shkoi të flerë nën pllakën e një manastiri;

Dhe vogëlushi nisi sërish të këndojë…

Dhimbja është një frut, rritjen e të cilit

Zoti një krahu të dobët nuk deshi t’ia besojë.

 

 

Këngë

 

Nëse s’ke për të thënë gjë të re,

Përse mundohesh vallë gjer tek unë?

Përse ma dhuron ti atë buzëqeshje

Që edhe mbretin do ta linte pa gjumë?

Nëse s’ke për të thënë gjë të re,

Përse mundohesh vallë gjer tek unë?

 

Nëse s’ke ç’të më mësosh sërish,

Përse ma shtrëngon dorën kështu?

Për ëndrrën ëngjëllore e të brishtë,

Edhe unë mendoj në udhë gjithashtu.

Nëse s’ke ç’të më mësosh sërish,

Përse ma shtrëngon dorën kështu?

 

Nëse vërtet do që unë të vij aty

Përse atëherë kalon ti këndej?

Gëzoj e fërgëlloj kur t’i shoh ata sy,

Nuk di se ç’bëj e nuk e di se ç’ndjej.

Nëse vërtet do që unë të vij aty,

Përse atëherë kalon ti këndej?

 

 

Eja!

 

Eja! Një fyell i padukshëm

Psherëtin tej në pemishte. –

Nga të gjitha m’e bukur

Është këng’ e barinjve.

 

Era rrudh nën lisishte

Pasqyrën e ujërave. –

Nga të gjitha m’e hareshme

Është këng’ e zogjve.

 

Nëpër tinguj marramendës

Do të puth pafundësisht! –

Nga të gjitha më e ëmbël

Është këng’ e dashurisë.

 

 

Këngë e vjetër e rinisë

 

Unë s’ëndërroja fare për Rozën,

Megjithëse në pyll me të shkoja;

Flisnim për ca gjëra të zakonshme

Se nuk dija tjetër ç’t’i thoja.

 

I ftohtë isha unë, si statujë,

Dhe ecja me hapin tim hutaq;

I flisja për pemë dhe lule,

Po syri i saj më thosh: “Vetëm kaq?”

 

Ç’perla na ofronte vesa, ç’reflekse!

Dhe zabeli kaçubet si ombrella…

Roza nga bilbilat magjepsej,

Kurse unë mëllenjat pëlqeja.

 

Gjashtëmbëdhjetë vjeç isha, po sa serioz!

Ajo njëzet, me sytë që i shkëlqenin;

Bilbilat këndonin për të bukurën Rozë,

Mëllenjat mua më fishkëllenin.

 

Njëherë deshi një frut për të këputur

Roza me shtatin e hedhur si lastar;

U drodh… e zgjati në degë krahun e bukur,

Po unë s’e pashë llërën e bardhë…

 

Një pikëz uji rrodhi e kulluar

Mbi myshkun e butë si kadife;

Dhe natyra krejt e dashuruar

Nën drurët e mëdhenj sikur flinte.

 

Edhe një provë tjetër bëri Roza:

Këpucët hoqi si pa djallëzi pastaj

E këmbkat i futi në ujë për t’i freskuar,

Po unë s’i pashë këmbkat e saj.

 

Unë veçse i flisja pa ndërprerje,

Dhe e ndiqja në pyll shend e verë;

Ajo shpesh më buzëqeshte

E psherëtinte herë-herë…

 

Unë pashë se ajo qe e bukur sa s’ka

Vetëm kur dolëm nga pylli i pagojë.

“Për këtë të mos mendojmë më”, ajo tha.

Po unë që atëherë veç për të mendoj.

 

 

Burimi dhe deti

 

Nga shkëmbi rridhte një burim

Pikë-pikë në detin e paanë…

I thotë deti një ditë me oshëtimë:

– Ç’më duhesh ti, mor qaraman?

 

Unë jam stuhi, vetë lemeria!

Unë mbaroj atje ku qielli fillon…

S’më hyjnë në punë hiç disa pika

Që ti, vogëlush m’i lëshon.

 

Ia ktheu burimi hidhur menjëherë:

-Unë të jap pa bujë, pa falënderime,

Atë që të mungon ty, o det i gjerë!

Një pikë ujë që mund të pihet…

 

 

Alfred Dë Mysé

 

Perdja e fqinjës

 

                  Imitim nga Gëte

 

Te dritare e fqinjës sime

Ngrihet perdja lehtësisht.

Del ajo në shëtitje-

Mendoj unë, sigurisht.

 

Hapet kanati njëçikë,

Unë ndiej zemrën të gufojë.

Mos kërkon ajo të dijë

Nëse unë po e përgjoj?

 

Ah! Kjo është veç hamendje.

Fqinja do një trashaman.

Dhe është era që e ngre

Cepin e perdes së saj.

 

 

Marsel Prust

 

Kushtim Robert Bilit

 

Si lule vjeshte, shpirti yt hyjnor

Na dhemb madhërisht.

Një ditë ne do të ritregojmë

Dhimbjen e bukurisë.

 

Kohë me shi

 

Ndoshta ty të pëlqen më pak se mua ky rrebesh.

Mundet! Mendësitë ndryshojnë krejt midis nesh.

 

Dordrecht

 

Qielli yt pakëz blu

gjithnji

Mëgjesi shpesh

me pakëz shi

 

Dordrecht kaq i bukur

Varr

i iluzioneve të mia të shtrenjta

 

Kur përpiqem të vizatoj

Kanalet e tua, çatitë, kambanat

Ndiej se sa i dua

Vendet

 

…………….

 

Luizë Mishel

 

Epitaf

 

Lavdi zgjimit të njeriut!

Lavdi dhe për ata që, duke rënë,

Hapën me mundim

Portat e së ardhmes!

Përktheu nga origjinali Xhevdet Shehu

 

 

 

Zhak Prever

 

Stinë e bukur

 

E uritur, e humbur, e ngrirë,

Krejt e vetme, pa një grosh,

Statujë në këmbë

Një vajzë 16 vjeçare.

Te sheshi Konkordë kështu

Një mesditë 15 gushti.

 

Fjalim për paqen

 

Nga fundi i një fjalimi tej mase të rëndësishëm

burri i madh i shtetit duke u penguar

mbi një frazë të bukur, por boshe,

ra brenda

dhe i hutuar hapi gojën e madhe.

Duke gulçuar,

tregoi dhëmbët e prishur

nga arsyetimet paqësore,

ku iu ngjall nervi i luftës

për çështjen delikate të të hollave.

 

 

Tufa me lule

 

-Ç’ bën ti vogëlushe

Me këto lule të sapokëputura?

 

-Ç’bën ti vajzë e re

Me këto lule kaq të bukura?

 

-Ç’bën ti grua e lezeçme

Me këto lule të venitura?

 

-Ç’bën ti grua e moshuar

Me këto lule të thara?

 

-Pres fitimtarin!

 

 

Pariset e shtangur

 

Një Blez Paskal i sigurt

etj… etj…

 

 

Vjeshtë

 

Një kal rrëzohet në mes të udhës

Gjethe të verdha bien sipër tij.

U drodh dashuria jonë

Dhe dielli gjithsesi.

 

 

Paris at night *

 

Tri shkrepse të ndezura njëra pas tjetrës në errësirë:

E para për të parë fytyrën tënde të plotë

E dyta për të parë sytë e tu

E treta për të gjetur gojën tënde…

Dhe e gjithë nata për t’i kujtuar të gjitha këto

duke të shtrenguar në krahët e mi.

 

——-

* Parisi natën (angl.)

 

 

Kam parë shumë…

 

Kam parë dikë që që ishte ulur mbi kapelen e një tjetri

ishte i zbehtë

dridhej,

priste diçka… s’ka rëndësi se çfarë…

luftën… fundin e botës…

e kishte krejt të pamundur të bënte një gjest ose të fliste

dhe tjetri

tjetri që kërkonte kapelen e tij ishte edhe më i zbehtë

edhe ai dridhej

e përsëriste papushim

kapelja ime… kapelja ime…

e ishte gati të qante.

Kam parë dikë që lexonte gazetat

kam parë dikë që nderonte flamurin

kam parë dikë që ishte veshur me të zeza

kishte një orë

një zinxhir ore

një portofol

legjionin e nderit

dhe syze me kapëse.

Kam parë dikë që tërhiqte fëmijën për dore dhe bërtiste

kam parë dikë me një qen

kam parë dikë me një shkop si shpatë

kam parë dikë që qante

kam parë dikë që hynte në kishë

dhe një tjetër që dilte prej saj…

 

 

Për ty, dashuria ime

 

Shkova në pazarin e zogjve

Dhe zogj bleva

Për ty

dashuria ime.

Shkova në pazarin e luleve

Dhe lule bleva

Për ty

dashuria ime.

Shkova në pazarin e hekurishteve

Dhe zinxhirë bleva

Zinxhirë të rëndë

Për ty

dashuria ime.

Më vonë shkova në pazarin e skllevërve

Dhe të kërkova

Por nuk të gjeta

dashuria ime.

 

 

 

Kopshti

 

Mijëra e mijëra vjet

Nuk dihet në mjaftojnë

Për të thënë

Sekondën e vockël të amëshuar

Kur ti më përqafove

Dhe unë të përqafova

Një mëngjes në dritën e dimrit

Në parkun Monsuri në Paris

Në Paris

Mbi Tokë

Mbi Tokën që është një yll.

 

 

Këngë

 

Çfarë dite jemi

Ne jemi gjithë ditët

mikja ime

Ne jemi gjithë jeta

dashuria ime

Ne duhemi dhe jetojmë

Ne jetojmë dhe duhemi

Dhe nuk e dimë që kjo është jeta

Dhe nuk e dimë që kjo është dita

Dhe nuk e dimë që kjo është dashuria.

 

 

Mëngjesi

 

Ai hodhi kafen

në filxhan

qumështin

në filxhanin e kafes

sheqerin

në kafen me qumësht

me një lugë të vogël

pastaj e trazoi

e piu kafen me qumësht

dhe filxhanin e la

pa më folur

Ndezi një cigare

bëri disa rrathë

me tym

dhe shkundi hirin

në taketuke

pa më folur

pa më vështruar

U ngrit

vendosi

kapelen në kokë

veshi mushamanë

pasi binte shi

dhe u nis

nëpër shi

pa thënë një fjalë

pa më vështruar

Unë

mora kokën në duar

dhe qava.

 

Karroca e dorës

ose shpikjet e mëdha

 

Palloi me bishtin formoi rrotën

Rasti bëri ç’mbeti

Zoti u ul në të

Dhe njeriu e shtyu.

 

 

Nuk duhet…

 

Nuk duhen lënë intelektualët të luajnë

me shkrepse

Sepse zotërinj kur lihet vetëm

Bota mendore Zotërinj

Nuk është aspak e shkëlqyer

Dhe meqë mbetet vetëm

Punon arbitrarisht

Duke u mburrur me vetveten

Me gjoja bujarinë për nder të punëtorëve

të ndërtimit

Një vetë-monument

E përsërisim Zotërinj

Kur lihet vetëm

Bota mendore

Gënjen

Monumentalisht.

 

 

Koha e humbur

 

Para portës së uzinës

punëtori papritmas u ndal

koha e bukur e tërhoqi për xhakete

dhe si u kthye

e pa diellin

e kuq e të rrumbullaktë

duke buzëqeshur në qiellin e tij të plumbtë

i shkeli syrin

miqësisht

Më thuaj pra shoku Diell

nuk e gjykon

se është idiotësi

të japësh një ditë kaq të mirë

për padronin?

 

 

Eklips

 

Luigji XIV që thirrej edhe Mbreti Diell

ulej shpesh në një karrige të vjetër

nga fundi i mbretërimit të tij

Një natë pus të errët

Mbreti Diell u ngrit nga krevati

Shkoi të ulej në karrige

dhe mbaroi.

 

 

Për të bërë portretin e një zogu

Për Elsa Enrikezin

 

Vizato në fillim një kafaz

me derë të çelur

Vizato pastaj

diçka tërheqëse

diçka të thjeshtë

diçka të bukur

diçka të dobishme

për zogun

vendose pastaj pëlhurën pranë një peme

në një kopsht

në një pyll

a në një korije

dhe fshihu pas pemës

pa folur

pa lëvizur…

Ndonjëherë zogu mbërrin shpejt

por mund të vonojë edhe me vite

para se të vendosë

Ti mos u dekurajo

Prite

prite qoftë edhe me vite

shpejtësia ose ngadalësia e mbërritjes së zogut

nuk ka asnjë lidhje

me mbarimin e tablosë

Kur zogu vjen

nëse vjen

ruaj heshtjen më të thellë

prit që zogu të hyjë në kafaz

e pasi të ketë hyrë

mbyllja me kujdes derën me penel

pastaj

fshiji një nga një telat e kafazit

duke bërë kujdes mos prekësh ndonjë nga pendët e zogut

Pastaj bëj portretin e pemës

duke zgjedhur më të bukurën e degëve të saj

për zogun

vizato gjithashtu gjethen e blertë dhe flladin e freskët

polenin e diellit

dhe thashethemet e insekteve të barit në një ditë vere

pastaj prit që zogu të fillojë këngën

Nëse ai nuk këndon

është shenjë e keqe

shënjë që tobloja nuk është e mirë

Por nëse ai këndon

atëherë po

mund të nënshkruani

Atëherë shkulni me shumë kujdes

një nga pendët e zogut

e shkruani emrin tuaj në një cep të tablosë.

 

 

 

Zhan P. Manson

 

Shkruar në gjumë

 

Njëherë pashë në ëndërr

Se shkoja

të vidhja

Një puthje

E s’kisha guxim!

Por, ruaju: unë

ende po fle…