Kapitulli XII, njihni IALPP-të, sivëllezërit e PPP-ve famëkeqe

Çfarë janë IALPP-të, sivëllezërit e PPP-ve famëkeqe me te cilat eshte identifikuar pakthyeshem Rilibdja. Cfare nenkupton ky term i sperdredhur i shpikur enkas për të maskuar kalimin e universitetit publik nga pergjegjesia e shtetit nen kontrollin e grupeve financiare. Tjetersimi i nje strukture gjigande ngritur ne mbi gjysem shekulli permes nje procedure tinzare kaluar perciptazi vetem me 30 fjali!

Nga Mimoza Hafizi*

Kushdo që është ndeshur profesionalisht me Ligjin e Arsimit të Lartë, e di se vorbullat e tij ciklonike janë të quajturat IALPP, sivëllezërit e PPP-ve famëkeqe, me të cilat është identifikuar pakthyeshëm qeverisja rilindase. IALPP shërben si akronim për 5-fjalëshin ‘Institucione të Arsimit të Lartë, Publike të Pavarura’. Ky term i spërdredhur alla-shqiptar është shpikur enkas për të maskuar një tip shkolle të lartë, të cilën duan ta krijojnë me dy motive:

• Që fondet publike t’i shkojnë universiteteve private, sapo ato ta kenë ndryshuar fasadën ligjore;
• Që klientët e universiteteve publike-kështu i konsideron rilindja studentët-bashkë me institucionin e tyre, t’i hidhen tregut privat. Thënë më thjeshtë, universiteti publik të kalojë nga përgjegjësia e shtetit nën kontrollin e grupeve financiare.

Ka vetëm 6 nene për IALPP-të, të cilat nuk zënë as dy faqe dhe formojnë një kapitull, me numrin XII. Përmes një procedure tinëzare, kaluar përciptaz vetëm me nja 30 fjali, qeveria merr fuqinë të tjetërsojë atë strukturë gjigande, ngritur në mbi gjysmë shekulli. Me 6 nene, të 60 vitet e universitetit të Tiranës treten pa kthim!

Në kohën e debateve për ligjin e arsimit të lartë, të gjithë bashkë së paku bëmë të mundur që zbatimi i kapitullit XII të shtyhej për njëfarë periudhe. Me shpresën e vakët se ai mund të ndalej, për arsye të dy barrierave që priteshin në vitet pasuese të atij korriku 2015.

Barriera e parë mund të ishin zgjedhjet universitare të prill-majit 2016. Në fushatën disajavore, pedagogët dhe aktorët e tjerë do të duhej ta rimerrnin temën e IALPP-ve. A nuk ishte e natyrshme që kapitulli XII i ligjit të quhej kauza udhëheqëse e debatit universitar? A nuk duhej që trupa akademike të zgjidhte rektorët, dekanët, shefat e departamenteve apo senatorët luftarakë, që mund t’i viheshin kundër qeverisë në tentativat e saja vrastare?

Por kjo nuk ndodhi.

Përkundrazi, fushatën zgjedhore e zhurmoi ndërhyrja e bandave kriminale në universitet, e mpiu heshtja vetmitare  e pedagogëve të mbyllur nëpër zyra e laboratore, e demotivoi lista pesimiste e kandidatëve për postet drejtuese, me të njëjtët emra  radhitur, që këmbenin postet prej 20 vitesh. Laku i mbyllur i njerëzve me CV të varfra në kontribute të vërteta shkencore, libra, konferenca, e artikuj, por të pasura në akuza për abuzime, korrupsion, e klientelizëm, mbyti çdo mesazh shprese. Nën shëmbëlltyrën e politikës, makina ciklike që sillet prej dekadash mes pushtetit dhe parasë, do të vazhdonte t’i tërhiqte zvarrë edhe universitetet publike. Por kësaj here duke i lënë fatalisht zbuluar nën shpatën goditëse të lakmisë së grupeve oligarke, nën kapitullin XII të ligjit.

Barriera e dytë duhej të ishin zgjedhjet politike të 2017-ës. Përse jo që partitë në garë ta kishin universitetin një kryetemë të debatit?

Sa duhet të jetë financimi për arsimin? Po tarifat studentore? Si mund të arrihet progresi cilësor i arsimit të lartë? A e mbështesin partitë krijimin e IALPP-ve? A do të nxisin që fondet publike për arsimin e lartë t’u jepen grupeve private? Apo do të mbështesin arsimin publik, si një e mirë e patjetërsueshme.

Partitë politike duhej të shpreheshin qartazi. Vota e 2017-s duhej të reflektonte edhe të ardhmen e sistemit universitar.

Por kjo nuk ndodhi.

Sepse fjalorin e fushatës e zunë qëllimisht timoni dhe tepsia. Por kësaj here, duke i shtyrë pa kthim universitetet publike në fatin e goditjes finale.

Se askush nuk e priste barrierën e tretë. Erdhi papritur dhe fatmirësisht protesta studentore e këtij dhjetori! Ditë pas dite, ngjarjet çuan natyrshëm drejt përvijimit të kërkesës thelbësore: Rrëzimi i ligjit të arsimit të lartë.

Kam qenë e pranishme kur studentët protestues të shkencave të natyrës e votuan këtë thirrje ndaj qeverisë dhe m’u duk si zgjidhje divine në fundin e një rruge pakrye e pashpresë.

A jeni të sigurtë, -i pyeta studentët,- e jeni të sigurtë se masa dhjetramijëshe studentore do ta ndjejë thellësisht këtë kërkesë? A është pikërisht kjo thirrje, që mund ta mbajë ndezur flakën e protestës? A mund të jenë kauzë beteje nenet e një ligji, formuluar errët e turbullt madje dhe për mendjet më analitike profesionale? A e kanë fuqinë disa fjali në letër të ngjallin po aq revoltë sa dhe lekët që zhvaten nga xhepi nën dritën e ditës?

Ky ishte hezitimi im.

Është kauza e duhur, -u përgjigjën të sigurtë studentët.

Ligji i Arsimit të Lartë, përfshirë dhe kapitullin XII, është një dokument me 143 nene dhe 49 faqe. Fare pak janë specialistët që mund të orientohen në atë pyll fjalish të ngatërruara djallëzisht.  Aq më pak studentët. Por ata djem e vajza ia kanë ndjerë më shumë se kushdo peshën mbi shpinë. Ngaqë ligji, në asnjë ditë të këtyre 3-4 viteve, nuk mundi të përcillte cilësi. Sepse i trajtoi si klientë dhe i ktheu në bankomatë. Ngaqë u vuri përballë paaftësinë dhe mediokritetin shtetëror. Sepse.. janë shumë argumente në fakt, që protesta ia ka dalë t’i formulojë.

Studentët nuk mund t’i njohin një për një nenet e ligjit, por intuita kolektive i bëri bashkë në barrikadën për t’u mbrojtur nga përpjekja ogurzezë e zhbërjes së arsimit të lartë publik. Për të ngritur barrierën e vërtetë, të tretën supreme, që do ta mbronte mrekullisht universitetin nga atentati i organizuar i rilindjes dhe klientëve të saj. Nëse ndodh, historia do u jetë përjetësisht mirënjohëse atyre djemve e vajzave që e kapën fluturimthi çastin; që nuk e lanë të përpihej nga vorbulla ciklonike të mirën publike krijuar me sakrificë nga prindërit e tyre.

Nëse ndodh, nuk ka argument më të fortë për të treguar se studentët meritojnë jo vetëm të përfaqësohen shumë më tepër se 10% në vendimmarrjen e universitetit, por edhe në jetën politike, si forca më progresive e shoqërisë.

*Botuar sot në Dita