Ekzistojnë disa hipoteza për prejardhjen e emrit Tiranë:
- Tiranë mendohet se vjen nga fjala Theranda, e përmendur në burimet e lashta greke dhe latine, që vendasit e quanin Të ranat, meqë fusha ishte formuar si rezultat i materialeve të ngurta që sillnin ujërat nga malet përreth.
- Tirana vjen nga Tirkan. Tirkan ka qenë një kështjellë në shpat të malit të Dajtit. Akoma ekzistojnë rrënojat e kësaj kështjelle të lashtë që daton në fillimin e shekullit të parë para lindjes së Krishtit, e cila mendohet të këtë qenë kështjella që historiani bizantin Prokop (shek.VI), e quan kështjella e Tirkanit.
- Tirana vjen nga Greqishtja e Vjetër Tyros (Τύρος) që do të thotë bulmet. Në fushën e Tiranës, bëhej tregtimi i bulmetrave nga barinjtë e zonave përreth.
- Tirana ose Tirônë, siç quhet në dialektin e vendit, e ka origjinën nga mënyra se si thirreshin banorët e këtij vendi. Duke qenë se popullsia e vendosur në këtë territor vinte kryesisht nga malet e zonës përreth atëherë nga vendasit ato quheshin “Të rônë” (të rënë). Edhe sot, në gjuhën e përditshme, për familjet që vijnë nga zonat malore përdoret shprehja “kanë rënë (psh) në Durrës” (apo diku tjetër).
Për herë të parë emri i Tiranës përmendet në vitin 1418 në një dokument të Venedikut.
d.a. / dita
Hipotezat jane feminore pak a shume njesoj si pergjigja kur nje femij 5 vjc pyet :
” O ma, nga lind bebi ?” Mami i pergjigjet :-” Nga sqetulla te keqen mamai ! “
Emri Tiirana e ka prejardhjen nga lumi i cili mban te njojtin emer,pra qe nenkupton vendin te rona..
dmth tek rana ..
Shqiptari do te kritikoje edhe aty ku ska ndonje gje per te kritikuar, keto jane hipotezat, na ndrico ti o pellazg i lashte..
Kur nuk ke studime te mirefillta shkencore gjuhesore akademike por janë studime partiako anadollake jo vetem emrin se gjen dot por krijohen pa dashje dhe gjëegjëza..?
Po si nuk e lene nje emer grek pa permende keto shkerdhata.Po a kan qene grek ata banoret aty qe i kan thene bylmetit….o kreten.
Tiran = Teheran, e kanë quajtur kështu ata që e themeluan, Osmanllinjtë
Doli dhe rocka osmane te na lidhe me mongolet e Anadollit. O injorant ne vitin 1200 e ca , dy detare mbriten ne Itali dhe pasi u pyeten se nga vinin ata thane se ishin nisur nga porti i Durresit por ishin nga Tirana. Ky dokument gjendet sot ne arkivat e Vatikanit dhe e ka treguar ne TV nje historiane iitaliane qe ka studjuar dokumentat e Vatikanit. Ne mos gaboj kete historjane e ka intervistuar dhe Marin Mema ne nje dokumentar per Tiranen. Pra ” Tehran” ne shek XIII vetem mendje te pjerdhura si puna jote i shpikin.
Po ore bole turkoshaku qe ne antikitet egziston si qender e banuar. Ca ti bejme mozaikeve tani ti prishim qe te bejme qefin ti o turkoshak mongol? Cgjuhe flet o turkishak dum babist? Ne cgjuhe i ben keto komente idiote? Ne gjuhen e mongoleve te Erdogulit? Ptuuu race e poshter. Mbetje osmandhjeresh qe nuk lane gje pa djegur ne kete vend dhe kete popull te lashte.
Po mozaiket e antikitetit para Krishtit qe tregojne se Tirana eshte nje vendbanim i hershem ,osmanet i kane bere? Na mbyti injoranca.
Në fakt është nga Neoliti, edhe më herët akoma. Qytetin e Tiranës e themeluan Osmanllinjtë dhe ja vunë emrin Tihran, sepse ktheheshin nga beteja për Terehanin ne Persi. Gjithë fiset e vjetra Tironse janë Iranian që u rekrutuan në ushtrinë e ndritur Osmane.
Ore Arben dokumenti i Vatikanit e permend emrin Tirane me 1300 . P.O. i oa fillesat me 1299. Si qenka emer i vendosur prej tyre? Po ke tipa si ti eshte e kote te debatosh.
Qytetin e Tihran e themeluan Osmanllinjte, pasi ketu u vendosen Perset qe kishin perkrahur ushtrine Osmane ne rrethimin e Teheranit, i cili deshtoi.
Sakte,keshtu e kam lexuar ne nje liber te vjeter enciklobedik,ne nje biblioteke ne Milano.
Ne cfafe viti nga ndodhur rrethimi ? Ne qofte se ky rrethim ka ndodhur perpara vitit 1400 ,atehere mund te jete kjo qe thua ti. Ne te kundert ne gjysmen e dyte te shek XIV emri i Tiranes del ne dokumentat e Venedikit.
1620
Atehere je gabim. Emri Tirane permendet ne dokumentat e Venedikit qysh me gjymen e dyte te shek. XIV (13…).
Rrjedha 3 nga Greqishtja: thyros= bulmet është një xhahilizem me brina
I Një Akademie kellire pacavvure.
Lekureshiturit mbeten me vule ne balle.
https://youtu.be/RV_Xw3F-VyE
Ja origjina e emrit. Qysh me 1300 Tirana permendet si qytet
Edhe dikush tjeter vuri theksin tek emertimi alla grek i Tiranes. Sigurishte idiotet e gjuhes shqipe nuk mungojne ne gjthshka shqipe ta rimbjellin me prejardhje greke. E para e punes e ashtequajtura fjale greke TYROS qe shqiptohet TIROS nuk eshte gje tjeter pervec fjales TE RROSH ose TE JETOSH. Duke qene se baza e ushqimit ne mbijetese ne lashtesi ishte ai blektoral, vendasit prodhimet qe perdoreshin ne kuptimin e konservuar ose me qendrueshmeri kohore me te gjate i emertonin TE RROSH. Sigurishte qe fjalet me kalimin e shekujve duke shtuar apo hequr ndonje shkronje apo qofte ne menyren e te shkruarit na dalin ne graqishte te leshte.
Mos u mundohuni ta tjetersoni te verteten.Kete qytet e krijoj sundimtari turk qe ishte nga Irani me origjin.Mori germen e pare te emerit te e ju vuri emrit te origjines se tij dhe I dha emrin TIRAN.Vetem ktu jam me ket turkun shqipfoles qe Ka ndyshue edhe emrin dhe thot se quhet Arben.
O Mark permendet ne dokumentat e Venedikut wysh me 1300 emri Tirane. Fillesat epushtimeve osmane ne Shqiperine e jugut jane 1384. Me 1415 osmanet vendosin sundimin e tyre ne Shqiperine e jugut. Si qenka formiar si qender nga osmanet? Jeni ne terezi apo jo? Tirana njohet si qender e banuar wysh neantikitet.
Eshte per tu cuditur, me disa versione te hedhura ne eter, per origjinen e emertimit te vendbanimit te sotem te shqiptareve te hershem “Tirane”!? Disa “shpikes” duan me patjeter qe emrin “Tirane” ta konsiderojne si toponim te vendosur nga te huajt (gje qe edhe nuk mund te perjashtohet ne menyre kategorike). Po perse valle nuk insistojne qe kete toponim ta zberthejne nga shqipja !? Ne shqiptaret mburremi per prejardhjen tone pellazgjike dhe si kombi me i vjeter ne evrope, si te tille edhe per transkriptimin e emrave te perendive “greke” nga shqipja, Si Zeus, Aferdita, Tempulli i Dodones dimerkeqe e tje. Perse ky popull kaq i lashte qe paska emertuar perendite e botes nuk paska qene kaq i zoti qe te emertoj nje treve, nje krahine, nje zone te banuar nga vet ata, me nje emer kuptimplot shqiptar, por paska pritur qe ta emertojne te huajt!?
E keqja me e madhe e jona eshte, se shpjegime te tilla, kur vertet gjenden informacione te tilla shpjeguse, duhet ti japin njerez te afirmuar si studiues te mirfillte te ketyre fushave. Nese deri me sot, ende nuk gjendet informacion i mjaftushem dhe vertet shkencor,ketyre “Ustallareve”u bie barra qe te kerkojne e te studiojne dhe me prova shkencore te vertetojne origjinen e ketyre qe kerkojne. Deri me sot, te pakten per emrin “Tirane”, nuk ka asnje shpjegim shkencor historik per origjinen e tij. Jane thjesht hamendesime nga njerez jo profesionist Eshte fatkeqsi qe kerkime dhe shpjegime te tilla ti bejme ne komentusit, pavaresisht deshires se mire, duke hamendesuar lloj lloj “versionesh historike” fantazmagorike!? Kjo eshte gjysma e te keqes, por dhe per me keq akoma, kur dalin disa sharlatane, te cilet e mbrojne me pathos “zbulimin” e tyre kesaj nuk ke cfare ti thuash!?
Nuk besoj qe emri I Tiranes vije nga Therand,a.Sepse ky lokalitet ishte diku mes Cufrekes, Suharekes se sotme dhe Prizrenit.Kete emertim e kane trashiguar qyteza e Cufrekes,Suharekes,tash Theranda e sotme dhe Holeli me i vjeter ne Prizren ” Hotel Theranda”.
Xxx:Edhe dikur te besh 30 x kete qytet e Ka krijuar nje sundimtar turk Duke I dhene edhe emrin.Vertet ai vend eshte qekur eshte krijuar kjo bote.Te kshilloj te kerkosh se do te gjesh te verteten.Dikun e kam lexuar se nuk e shpika nga mend a ime.
Une mund te ve x sa te dua po nje qytet me emrin Tirane qe permendet ne dokumenta dy shekuj perpara se te ndertohet xhamia me 1670 nuk mund te jete krijuar nga osmanet.