Raportet mes Moskës dhe Beogradit, Bugajski në DITA: Vuçiç mund të nxitet nga Rusia drejt një konfrontimi ushtarak ndaj fqinjëve në Ballkan

Nga Janusz Bugajski, SHBA

Botuar sot në DITA

Nën sundimin e Presidentit Aleksandar Vuçiç, Serbia po përpiqet në mënyrë të dëshpëruar të imitojë Rusinë. Ajo kërkon të jetë fuqia dominuese në Ballkanin Perëndimor dhe po kopjon ideologjinë “Bota Ruse” të Putin për një “botë serbe,” më të vogël. Por problemi për Beogradin është i dyfishtë: axhenda e tij ekspansioniste do të hasë në rezistencën e të gjithë fqinjëve të tij dhe atë të agjencive ndërkombëtare, ndërsa përpjkja për “madhështi” do të bëjë që Serbia të jetë gjithnjë e më e varur nga përllogaritjet e Moskës.

Në axhendën e tij Bota Ruse (Russki mir), Kremlini shpall detyrimin për të mbrojtur të gjithë rusisht-folësit ose personat e lindur në Bashkimin Sovjetik dhe pasardhësit e tyre. Kjo përfshin të drejtën për të ndërhyrë në punët e shteteve fqinje dhe madje edhe nevojën për pushtim dhe copëzim, kinse për të mbrojtur rusisht-folësit, siç u dëshmua në Gjeorgji, Moldavi dhe Ukrainë.

Në versionin e “vëllait të vogël” serb – Srpski Svet – i cili u shpall kohët e fundit nga Ministri i Brendshëm Aleksandar Vulin, të gjithë serbët kanë të drejtë të jenë të bashkuar dhe të jetojnë po bashkë në një shtet. Beogradi pretendon të drejtën për të mbrojtur serbët në Bosnje-Hercegovinë, Mal të Zi, Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe Kroaci. Përveç ndërhyrjes politike në emër të tyre, kjo nënkupton zgjerimin e ushtrisë së saj për të siguruar interesat serbe përmes pushtimit ushtarak. Ashtu si rusët, serbët janë portretizuar si viktima të përvuajtura, të cilët fuqitë e huaja po komplotojnë t’i asimilojnë ose eliminojnë.

Serbia e Vuçiçit sillet ndaj Rusisë si një vëlla i respektueshëm, duke e konsideruar “vëllain e saj të madh” si një udhëheqës të fortë dhe të mençur që mund të ndihmojë më të riun të arrijë ambiciet e tij rajonale. Por nën këtë vëllazëri sipërfaqësore, Kremlini po manipulon Beogradin për t’i shërbyer interesave të tij gjeopolitike përmes një marrëdhënieje të pabarabartë, të bazuar në varësi të katërllojshme: diplomatike, ekonomike, ushtarake dhe politike.

Serbia i është nënshtruar diplomatikisht Rusisë dhe Beogradi është përbetuar për besnikëri ndaj Moskës. Në mesin e veprimeve të tjera të nënshtrimit, qeveria është zotuar se kurrë nuk do të vendosë sanksione ekonomike ndaj Rusisë, pavarësisht thirrjeve të BE-së se Serbisë i duhet të harmonizojë politikën e saj të jashtme me atë të Bashkimit, në rast se e do seriozisht anëtarësimin. Ndryshe nga Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria, Serbia nuk iu bashkua embargos perëndimore ndaj Rusisë pas aneksimit të Krimesë prej Ukrainës ose arrestimit të udhëheqësit të opozitës ruse Alexei Navalny. Beogradi me sa duket nuk e shikon Ukrainën si një shtet vëlla sllav dhe është i lumtur nga eliminimi i disidentëve politikë.

Vuçiç i detyrohet pafundësisht Putinit për bllokimin e anëtarësimit të Kosovës në Kombet e Bashkuara dhe për refuzimin që të njohë pavarësinë e saj. Kryetari i parlamentit Ivica Daçiç e ka cilësuar Rusinë si aleatin më të mirë të Serbisë, që i ruan “integritetin territorial” dhe e mbron atë në forume ndërkombëtare. Krejt ndryshe nga qeverisja e nënshtruar aktuale, komunisti Tito, në fakt, e pati kundërshtuar  Moskën dhe i pati rezistuar me sukses Stalinit. Madje edhe Millosheviçi  e pati ruajtur pavarësinë prej Rusisë dhe pati shfrytëzuar Jelcinin në avantazhin e vet, kundër fuqive perëndimore.

Varësia ekonomike e Serbisë nga Rusia vazhdon të rritet, veçanërisht në fushën e energjisë. Në janar 2021, Beogradi nuk i përfilli thirrjet e SHBA-së për të ulur varësinë e tij nga energjia ruse dhe për të diversifikuar furnizimin. Përkundrazi, ai nisi një ndërlidhje të re gazi përmes Bullgarisë dhe Turqisë, me një pjesë prej 400 kilometrave të gazsjellëses TurkishStream (Rrjedha turke) për gazin rus. Serbia varet pothuajse tërësisht nga furnizimi i energjisë ruse dhe kjo e shton kontrollin e Rusisë mbi shtetin.

Në frontin ushtarak, Serbia po ndjek komandat e Kremlinit. Moska është e prerë që të mos tolerojë asnjë lëvizje të Serbisë drejt anëtarësimit në NATO. Serbia po i jepet formë si të ishte një vendondodhje ushtarake e jashtme e Rusisë dhe po e armatos me aeroplanë luftarakë, tanke dhe sisteme kundërajrore. Për Putinin, Serbia ofron një mundësi të vlefshme për të nxitur konflikte dhe madje për të shkaktuar përplasje të armatosura në Ballkanin Perëndimor, në mënyrë që të largojë vëmendjen nga Ukraina, Gjeorgjia dhe Bjellorusia dhe të fshehë trazirat në rritje në Federatën Ruse. Në një moment të caktuar, Vuçiç mund të nxitet ose provokohet drejt një konfrontimi ushtarak me pretekstin e mbrojtjes së “botës së vogël serbe” dhe madje mund t’i drejtohet “botës më të madhe ruse” për ndihmë.

Varësia e qeverisë së Vuçiç nga mbështetja politike e Moskës është gjithashtu në përshkallëzim. Mbështetja që Kremlini i jep grupeve të ndryshme nacionaliste dhe ndikimi i tij i gjerë në hapësirën e informacionit të Serbisë synon ta mbajë Vuçiçin nën kontroll. Grushti i shtetit në Mal të Zi, në tetor 2016, ishte një përpjekje për të larguar qeverinë pro-NATO të Podgoricës si dhe një sinjal për Vuçiç se Kremlini mund ta zëvendësojë atë, në rast se largohet nga orbita ruse. Duke iu dorëzuar Putinit në çdo fushë kryesore, Serbia, në fakt, është bërë një viktimë e vullnetshme e politikave të Moskës.

DITA, Albania

SERBIA’S HOME IN A RUSSIAN WORLD

Janusz Bugajski

Under the rule of President Aleksandar Vučić, Serbia is desperately trying to imitate Russia. It seeks to be the dominant power in the Western Balkans and is mimicking Putin’s “Russian World” ideology with a smaller “Serbian world.” But the problem for Belgrade is twofold: its expansionist agenda will be resisted by all neighbors and international agencies, while its pursuit of “greatness” will ensure that Serbia becomes increasingly dependent on Moscow’s calculations.

In its Russian World (Russki mir) agenda, the Kremlin declares an obligation to defend all Russian speakers or people born in the Soviet Union and their descendants. This includes the right to intervene in the affairs of neighboring states and even the necessity of conquest and partition to allegedly protect Russians-speakers, as witnessed in Georgia, Moldova, and Ukraine.

In Serbia’s “younger brother” version of Srpski Svet, recently declared by Interior Minister Aleksandar Vulin, all Serbs have the right to be united and live together in one state. Belgrade claims the right to protect Serbs in Bosnia-Herzegovina, Montenegro, Kosova, North Macedonia, and Croatia. In addition to political intervention on their behalf, this means expanding its army to ensure Serbian interests through military conquest. Just like Russians, the Serbs are portrayed as the long-suffering victims which foreign powers are conspiring to assimilate or eliminate.

Vučić’s Serbia acts like a deferential sibling toward Russia, viewing its “elder brother” as a tough and wise leader that can help junior achieve his regional ambitions. But under this fraternal surface, the Kremlin is manipulating Belgrade to serve its geopolitical interests through an unequal relationship based on four dependencies: diplomatic, economic, military, and political.

Serbia is diplomatically beholden to Russia and Belgrade has pledged its loyalty to Moscow. Among other acts of submission, the government has vowed never to impose economic sanctions on Russia, despite calls from the EU that Serbia must align its foreign policy with that of the bloc if it is serious about membership. Unlike Montenegro, North Macedonia, and Albania, Serbia did not join the Western embargo on Russia following its annexation of Crimea from Ukraine or the arrest of Russian opposition leader Alexei Navalny. Belgrade evidently does not view Ukraine as a brotherly Slavic state and is happy to eliminate political dissidents.

Vučić is permanently indebted to Putin for blocking Kosova’s entry into the United Nations and refusing to recognize its independence. The speaker of parliament Ivica Dačić has praised Russia as Serbia’s best ally that protects its “territorial integrity” and defends it in international fora. In stark contrast to the submissive current government, Tito the communist actually stood up to Moscow and successfully resisted Stalin. Even Milošević maintained his independence from Russia and exploited Yeltsin to his advantage against Western powers.

Serbia’s economic dependence on Russia continues to expand, particularly in the energy field. In January 2021, Belgrade defied U.S. calls to reduce its dependency on Russian energy and diversify its supplies. Instead, it launched a new gas link via Bulgaria and Turkey with a 400-kilometer section of the Turkish Stream pipeline for Russian gas. Serbia depends almost entirely on Russian energy supplies and this bolsters Russia’s controls over the state.

On the military front, Serbia is following Kremlin commands. Moscow is adamant that any Serbian moves toward NATO membership will not be tolerated. Serbia is being groomed as a military outpost of Russian power and has been armed with warplanes, tanks, and anti-aircraft systems. For Putin, Serbia provides a valuable option of stirring conflicts and even triggering armed clashes in the West Balkans to distract attention from Ukraine, Georgia, and Belarus, and to disguise mounting unrest in the Russian Federation. At some point, Vučić could be pushed or provoked into a military confrontation on the pretext of defending the little “Serbian world” and may even appeal to the larger “Russian world” for assistance.

The dependence of the Vučić government on Moscow’s political support is also escalating. The Kremlin’s backing of assorted nationalist groups and its extensive influence in Serbia’s information space is intended to keep Vučić in check. The coup in Montenegro in October 2016 was both an attempt to dislodge the pro-NATO government in Podgorica and a signal to Vučić that the Kremlin can replace him if he steers away from the Russian orbit. By surrendering to Putin in every major domain, Serbia has in effect become a willing victim of Moscow’s policies.

—–

BOTUAR SOT SI KOPERTINË E “DITA”. MUND TË RIPUBLIKOHET VETËM ME CITIM