Rrëfimi i Bujar Hoxhës për ish-Sigurimin e Shtetit: Dosja “Kaos”, autorët e “teorisë zero” dhe “çekut të bardhë”

Në këtë pjesë të dytë të intervistës në DITA, ish-drejtuesi i Sigurimit të Shtetit në Kukës, Vlorë dhe Tiranë gjatë viteve 1989-1992, rrëfen detaje të reja nga vetet e trazuara gjatë ndërrimit të sistemeve 30 vite me parë.

Raportimi i agjentit të Sigurimit “Skifteri” që kishte penetruar në PD, se Azem Hajdari do të kthehej në një “minë shëtitëse”, një kërcënim serioz për çështjet që pasuan vendin deri në zgjedhje.

Këto “ide gjeniale”, pra “çeku i bardhë” dhe “teoria zero” do dilnin nga vila e Gramoz Pashkos e CO, që gajaseshin mes luksit duke e kthyer në një çerdhe degjenerative.

Roli i Sali Berishës dhe si lindën konfliktet e para të tij më Azem Hajdarin. Zbehja e figurës dhe pushtetit të Ramiz Alisë dhe atrofizimi i shërbimit inteligjent nga politika…

Intervistoi Xhevdet Shehu

 

(Vijon nga numri i kaluar)

 

 

– Ju folët për vetmohim nga ata që shërbenin në Sigurimin e Shtetit. Mund ta ilustroni këtë me ndonjë episod?

– Po. Do flisja pak për një nga agjentët e spikatur të SSH, të quajturin Halit Bajrami që vepronte brenda bandës së Xhevdet Mustafës. Formalisht u dënua se nuk u tregua në lartesinë e duhur për të evituar pasojat e bandës në vrasjen e personave të pafajshëm nga banditi Xh. Mustafa. U mbajt në një apartament konspirativ të SSH dhe nisën procedurat për kalimin ilegalisht nga Shqipëria. U arrit të sigurohej rruga e depërtimit në një vend të Amerikes Latine. Para se të largohej, kërkoi të takohej me nënën e tij që jetonte e vetmuar në fshat. U shoqërua dhe në afërsi të shtëpisë makina ndaloi me dëshirën e Halitit. Nga makina pa nënën që ndodhej e ulur në oborr, e vetme. Qëndroi pak në heshtje dhe kërkoi të ktheheshin. Nuk pati kurajon të takohej me nënën e tij se gjykoi se mund të ndodhej para ndonjë situate të rëndë… “Më mirë të më konsiderojë të humbur”, foli dhe i përlotur u largua… Ishte tronditëse, do thoshte specialist që e shoqëronte. Këto mund të quhen drama, dhe ndodhin në veprimtarinë e shërbimeve sekrete.

 

– Ju më keni folur për një dosje që e kishit quajtu “Kaos”. Mund të na tregoni ndonjë hollësi më shumë?  

– Kjo dosje ka të bëjë me teorinë zero dhe çekun e bardhë. Në dosjen “Kaos” SSH administroi taktikat që do përdorte opozita radikale për nënshtrimin psikologjik të turmave të eksituara për t’i mashtruar në fitimin e zgjedhjeve. Për këtë hodhi në tregun politik “teorinë zero” dhe “çekun e bardhë”. Promotor u bë Gramoz Pashko, e nxorrën në krye me preteksin si i përkëdhelur i pushtetit komunist dhe me pak mundësi për t’u penalizuar. Nga pas i ngjitën Azem Hajdarin që atë kohë konsiderohej “heroi i demokracisë” dhe që mund të maskohej pas deklarimeve dhe veprimeve politike. Meqë vinte shpesh në zyrat qendrore të SHIK-ut, në një rast e ngacmova duke i thenë të ishte më i përmbajtur se “dogje Shqipërinë”. Kërcënueshëm më kërkoi sqarime se nga i dija këto gjëra. I thashë se “ushtria” që të ndjek kontrollohet nga shërbimet tona duke i ekspozuar një person që e kishte të besuarin kryesor dhe që kishte bashkëpunuar me SSH në një proces të rëndësishëm dhe që dënimi me vdekje i ishte kthyer në njëzet e pesë vjet heqje lirie. Përdori fjalën manipulim por kur i ekspozuam kartelën mbeti pa fjalë dhe, duke na akuzuar si kriminelë, u largua gjithë tersëllim.

 

– Çfarë ndodhi më tej me Azemin?

– Që në fillim  “ushtari i pagdhendur” që vinte nga fshati, u bë tepër i fuqishëm, saqë nisi të shkelë hapur ligjet e kohës, si një metodë normale të demokracisë. Pastaj iu vu punës për të zbatuar “teorinë zero” duke shkatërruar gjithçka që mbante siglën “made in komuniste “. Sipas “Skifterit”, Azem Hajdari do të kthehej në një “minë shëtitëse”, një kërcënim serioz për çështjet që pasuan vendin deri në zgjedhje. Zbatuesi i “teoricienit Pashko”, xhindi Azem, kryesonte turmat e irrituara, të mbushur me militantë me mendje të pakontrolluara. Të orientuar me sindromën ekzoterike, e shfrytëzuar për të çuar popullin në një gjëndje hipnoze në masë. “Atje ku shkel këmba e Azemit digjet bari” citonte “ Skifteri “, natyrisht nuk dinim ç’të bënim me këtë njeri të përfolur, me këtë djalë babai, që, vetëm sokëllinte. Njerëzit e tij gëlonin në gjithë Shqipërinë për të shkatërruar gjithçka, diçka që nuk ishte e vështirë, po të kihet parasysh pushteti politik dhe ekonomik që mbanin akoma humbësit e trembur komunistë. Në një miting në qytetin e Elbasanit, mori me vete edhe “Skifterin “ që e donte së tepërmi (e kush nuk e donte atë?!). Nga të gjithë fjalëmanët politikë, do fliste dhe Azemi.  Në përfundim, të ulur në një tavolinë të zgjeruar, për të qenë në qendër të vëmendjes e pyeti si u paraqit në podium. “Skifteri” mes gotave të rakisë, e krahasoi se ngjasonte me një “buf agresiv”. Të gjithë qeshën.

 

– Sidoqoftë shef i opozitës ishte Sali Berisha. Si ishin raportet e Azemit me të?

– Azemi shpesh dilte nga vetja dhe krijonte konflikte befasuese. Kështu nisi dhe me Sali Berishën, por u prezantua keq, tamam si çirak i përbuzur dhe u largua me krenari të fyer. Në bisedat e ngushta nisi thashethemet me spec kundër S. Berishës. E dinte se çertifikatën e sigurisë e kishte në xhepin e vogël, pa besuar se çoheshin në kohë në paradhomën e Berishës që do i mbante vath në vesh. Azemi e mbante një sy nga posti i ministrit të Brendshëm, por në kushtet e krijuara kjo biletë ishte grisur. Kur e kuptoi, nisi të hapë sherre me “doktorin” dhe nisi të bëjë deklarime publike, për ta acaruar atë, pikërisht njeriun që dinte të menaxhonte me dinakëri dhe fuqishëm forcat e tij. Para Saliut, Azemi dukej si një gjel i vogël kokorosh. Agjenti “Bisturia” ishte rreshtuar ne strukturat e opozitës, por pa larguar vëmendjen nga shërbimi që e kishte rritur. Në raportet e tij, e cilësonte Azemin me çrregullime psikike, një paranojak dhe me shenjat e delirit të madhështisë, që përbënin dhe stilin e tij komik. Dëshira e tij të shtrinte lidhjet e komunikimit me funksionarë të shërbimit të fshehtë, paraqitej edhe fodull edhe kërcënueshëm. Ai nuk do të linte në harresë faktin që ndaj tij, para vitit ’90, SSH e kishte intervistuar për një problem me “zarar” si dhe që në rrethin e tij të ngushtë kishte informatorë të SSH. Kjo e vinte në siklet të madh, “e ka nga siptomat patologjike” raportonte “Bisturia”. Njeri që mbahej fort në shalë, që synonte të ishte në qendër të vëmendjes, në çdo rast, i gatshëm të shqyente me euforinë e tij oratorike, jo shaka.

Një rast u takuam te kafeja brenda “Pallatit të Kongreseve”, u përshëndetëm ftohtë dhe me “shaka” më quajti “sigurims i fshehtë”. Iu pergjigja se fshehtësia ishte profesioni im, por ti pse fshihesh, pikërisht në lagjet periferike të Tiranës. Shtangu, më kërcënoi me gjeste dhe gjithë tërsëllim u largua. E kuptoi që kishte lënë gjurmë duke bërë gilivili në një banesë private. E dija që ishte hakmarrës dhe nuk e refuzonte kush. Ai përdorte telefonin dhe pa pasur nevojë për hyrje “zoti kompetent” tha: “Ma hiq qafe këtë horr komunist”. Dihej se kishte siguruar status të veçantë edhe honorifik dhe real, si njeri me të ardhme të madhe (shumë të madhe!). “Ai është një politikan zhurmues ronxho-boxho “, do citonte agjenti “ Bisturia”.

 

– Cili është sipas jush raporti midis SSH dje dhe SHIK sot dhe sa ndryshojnë nga njëri-tjetri këto shërbime sekrete në kohë të ndryshme?

– Mund të them pa mëdyshje: do të duhen dekada qëprofesionalizmi dhe devotshmëria të manifestohen bindshëm në shërbimin sekret aktual. Fajtore është kjo politikë mediokre që ka karakterizuar politikanët tanë dhe mungesa e kurajos nga drejtuesit e këtij sherbimi që vegjetojnë por nuk i japin zgjidhje peroblemeve kyçe të shërbimit. Këte e kam konstatuar edhe në marrëdheniet e shërbimit sekret me policinë e shtetit,  me që kam punuar nga viti 2000 deri në 2013 në policinë e shtetit. Informacionet që vinin nga shërbimi sekret ishin të zbehta, jo me nivel të dukshëm inteligjent, por që formalisht vinin në lëvizje strukturat e antikrimit në polici që për nga niveli informativ janë në nivel mjeran. Të dy këto institucione përballen me një vakuum të dukshëm informativ dhe, e them me dhimbje, tërësisht të paaftë për t’u përballur me krimin e organizuar dhe korrupsionin që po gërryen sistemin. Duket që optimizmi është tepër i vakët për të shpresuar në ndryshimin e gjendjes. Për këtë krizë informative, zbuluese dhe parandaluese kam folur me detaje në dy librat që kam botuar “Krimi dhe Antikrimi” si dhe “Kumbarët  Shqiptarë”.

 

– Zoti Bujar, po kthehemi edhe njëherë tek teza e Gramoz Pashkos për “Çekun e bardhë”. A ishte kjo një kokëshkrepje e Gramoz Pashkos, apo ishte direktivë e mirëmenduar?

– Me këtë pyetje miku im Xhevdet, më kujtove një shprehje të Gëtes, i cili ka thënë se “Kur një njeri lajthit, mund ta verë re cilido. Kur ai gënjen, këtë nuk e vë re kushdo.”

Sali Berisha e kishte shaluar politikën shqiptare dhe kërkonte haraçin e pushtetit me çdo çmim, ndërkohë R. Alia lëshonte mesazhe pritëse dhe shpresa për ta patur atë si ëngjëll mbrojtës i kishte ikur nga duart. Ai përpiqej t’i bënte llogaritë mirë, me një kujdes gati të tepruar, por nuk besonte sfidën nga personaliteti neurotik i S. Berishës, kështu që shpresonte në gjetjen e një moduli mirëkuptues. Atë që R. Alia e thoshte sotto volçe, S. Berisha tanimë ndihej i lirë ta deklaronte pa u kufizuar. Por nuk ishte në natyrën e Saliut të priste, që R. Alia ta pengonte në inisiativën e tij. Dukej që R. Alia vegjetonte në monotoninë e tij se gjërat do kalonin me bisedime, ndërkohë që Saliu me hapin e tij të gjatë deklaronte anë e cep se nuk ishte koha për fjalë, por për vepra. Paralelisht me rrëzimin e qeverise teknike, Saliu shmangte përplasjet për të qetësuar  bashkëpunëtorët e tij kanosës, të cilët do rrethoheshin në vijën e kuqe të llogarive politike. Në kushtet e diktuara, dy forcat politike filluan të shtyhen midis tyre në të gjithë largësinë e elektoratit mbështetës. Për zgjuarësi praktike, R. Alia e pranoi këmbënguljen inatçore të Saliut, nga frika se mund të nxirrte të majtën dhe veten në ankand.

Teoricienët “akademikë” që “shpikën” formulën famëkeqe të “çekut të bardhë” nuk e kuptonin as vetë termin e hedhur kuturu. Për ta thënë më shkoqur: “mbajini në errësirë dhe ushqejini me budallallëqe ishte nëntektsi i “dijetarëve” demokratë që ishin gati të “flijoheshin” për Shqipërinë.

Politika financiare e demokratëve të “rilindur”, synonte të krijonte “bume” duke shpotitur teori virtuale pa e puthitur shpinën në prizë. Ekonomistë dhe gazetarë ekonomistë të “stërprovuar”, pjesa më e madhe e të cilëve gajaseshin duke thënë se “bumet” dhe “krizat” janë pjesë e zhvillimit, “bumit ekonomik”.

Larg të qënit e kufizuar në auditorët me pluhur të qendrës studentore, apo në ndonjë laborator të errët, shoqëria e G. Pashkos shfaqte entuziazmin e tij në vilën ku banonte, duke e kthyer në një vend alegrie dhe diskutimi të fshehtë politik. Ishte si një vorbull personazhesh të çuditshëm, profesorësh, shkrimtarësh që hargaliseshin kokëngulthi në biseda liberale, duke diskutuar për çështje të ndryshme, deri në mesnatë.

 

– Cilat ishin pasojat e një politike të tillë?

– Pas tridhjetë vjetësh nuk ka më enigma. Ato dihen nga të gjithë dhe janë denoncuar edhe nga vetë demokratët. Dhjetra mijëra pemë frutore, vreshta të shkatërruara duke shkaktuar një dëm kolosal, një gjenocid ekonomik. Të gjitha do rrëzoheshin përdhe nga sakica e kriminelëve të frymëzuar nga “çeku i bardhë” dhe “teoria zero”. Në raportet e lëshuara, paralajmërohej cunami që do sillte pasojat e njohura, ndërkohë politikanët i gëzoheshin devidentit politik. Të gjithë së bashku do i shtrëngonin duart G. Pashkos dhe A. Hajdarit, duke ndarë hiset e fitores. Ata që luftonin për pushtet, të tjerët për para. Kundërzbulimit i kishin rënë bateritë, dukej që kjo situatë nuk ishte brumë për dhëmbët e tij. Varfëria dhe shkatërrimet rezultuan fatkeqësi kombëtare, fryt i manipulimit të këtyre teoricienëve dhe prakticienëve. Ky lloj manipulimi, u regjistrua si fatal dhe akoma deri më sot nuk ka dalë dikush ta thotë publikisht : -Kujt i levërdisi kjo gjë?. Me ardhjen e demokratëve në pushtet, u krijua një shtet alla Robin Hudçe, ku për të ndihmuar të varfërit nuk ishte e nevojshme t’ua grabisje të pasurve, që akoma s’ishin krijuar, ishin asetet shtetërore publike që dhuroheshin tek militantët besnikë të partisë. Askush prej tyre nuk kishte frikë, në dorë kishin kambialin e sigurisë. Më pas do vihej në zbatim “kursi” i ri, një shpikje e këtyre manjatëve të etur që politika  ia afroi popullit shqiptar, për të përpjestuar pasurinë publike të krijuar ndër vite, që do mbahej mend si grabitja më e pështirë, duke miratuar ligje pas ligjesh, në shkëmbim copash letre me (pa) vlerë. Kjo ishte  e nevojshme, u tha, për të mbajtur premtimin e barazisë. Ishte si t’u thuash shqiptarëve : “ua futa!”. Politika e kohës kishte si qëllim të mirën e shqiptarëve? Oh po, sigurisht! Çudia do ndodhë: këtë herë edhe gomari do fluturonte!

Por shqiptarëve u janë shterur fuqitë nga këto mashtrime dhe vazhdojnë t’i shteren. Vendi i të lirëve? Të vjen për të qeshur! Nëse kërkon të vërtetën, ndonjëherë mashtrimi do t’ju brofë përpara syve. Kur pushteti i së vërtetës fillon të mungojë, atëhere krijohet një llojë burgu mendor. Duke folur në mënyrën më korrekte, pikërisht për figurat e politikanëve shqiptarë, historia e pluralizmit identifikojë pranimin e natyrës tipike shqiptare.

 

– Po roli i shërbimit inteligjent cili ishte në këto zhvillime që tashmë dihen?

– Nuk është e vështirë për ta kuptuar apo marrë me mend. Në raportet e përpunuara, Sigurimi i Shtetit analizonte skepticizmin e teorisë së hedhur si një histeri e një manie të re për magjepsje masive, pasion tipik të puritanizmit shqiptar, një llojë shakaje me publikun, që sillte një kënaqësi të përzier me lëndime të forta. Arkitektët e kësaj doktrine kabareje, nuk do të kishin menduar kurrë që vrulli taktik i “tokës së djegur” do katandisej në një shënjestër katastrofale për vendin dhe shoqërinë shqiptare. “Ëndrra e arkitektëve”, u duk papritur, si relikë e dështuar për një proces të pritshëm demokratik, të lëshuar nga njerëz me shthurje liberale ekstreme, që pa ndryshuar sistemi mbylleshin në vilat e bllokut, dhe në ahengun e orgjive degjenerative, bënin plane për të pastruar biografinë e etërve. Nuk do kishte hetime apo gjyqe, mjaftohej me slloganin “ne qeverisim, bota na ndihmon”.

Të gjitha këto “ide gjeniale” do dilnin nga vila e Gramoz Pashkos e CO, që gajaseshin mes luksit duke e kthyer në një çerdhe degjenerative. Gramozi nën tempin e euforisë liberale, përpiqej të imitonte figura të vendeve perëndimore për të rritur tavolinën e tij personale me shije komediane. Kundërzbulimi i dinte qëndrimet teorike liberale të G.Pashkos, paturpësisht i pashoq, me sarkazëm të shtuar si komunist, demokrat apo i persekutuar, që bënin pjesë në retorikat e papjekura të gatuara në bodrumet tip pabesh, pikërisht në vilën e bllokut ku banonte.

Kur G. Pashko dhe A. Hajdari dalin në podium, atëherë ju bëhet mirë të mbyllni sytë për gjumë, sepse, normalisht sapo largohen, shpërthen kaosi. Pyetni punëtorët dhe fshatarët e tymosur nga zjarri. Për këto masakra, është me të vërtetë e rëndësishme që perdja të ngrihet.

Në kohën e një alarmi të përhapur, opozita vuri në veprim një program mashtrimi duke e përhapur në zonat rurale, kështu praktikisht, askush të mund të shpëtonte nga nënshtrimi psikologjik. Në këtë lëvizje “spastrimi”, kryesisht fshatarët me kafshë e pasuri u sulmuan barbarisht. Mizoria dhe ashpërsia e treguar në këtë fushatë djallëzore ndëshkuese, la gjurmë në procesin zgjedhor duke u paralajmëruar se “revolucioni demokratik ishte nisur në mënyrë të pandalshme”. Me gjithë fillimin e rrufeshëm dhe plot kërcënime entuziaste me të cilën kishte nisur, lëvizja radikale po fitonte terren, e destinuar për të qenë përpëlitja e fundit e sistemit komunist, për më tepër që populli vazhdonte të diskutonte çështjen nëse duhej treguar besnikëri ndaj R. Alisë. Ndërkaq, duke kaluar në fillim të vitit ’92, tani që R.Alia nuk ishte gjë tjetër veçse një udhëheqës i modës së vjetër tashmë i mbaruar, bëhej me vend ta shaje, me qëllimin për t’a pastruar fushën nga çdo rezistencë. Por, pikërisht nga aktet e marrjes në pyetje, të cilave iu nënshtruan disa organizatorë dhe shkatërrues të pasurisë publike, u arritën të merreshin informacione më domëthënëse të “çekut të bardhë” dhe “teorisë zero”, një shprehje tipike, që shoqërohej me një breshëri pyetjesh shtërnguese dhe këmbëngulëse. Ama vetëm kaq! Zgjedhjet do fitoheshin vërtetë nga opozita demokratike, por parlamenti i kontrolluar nga një epërsi e dukshme nuk do ishte produkt real i zgjedhur në mënyrë demokratike nga vullneti i popullit.

 

– Zoti Bujar, duke ju falënderuar dhe mbyllur për sot këtë intervistë interesante, mendoj ta lemë bisedën të hapur për një të ardhme të afërt. Si thoni?

– Me kënaqësi, sepse ka edhe plot gjëra të tjera për të treguar që mos të vazhdohet t’i hidhet hi syve këtij populli edhe pas tridhjetë vjetësh!

 

©️Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016