Rruga e pandalshme e ngjitjes së Kinës

Në 72-vjetorin e shpalljes së Republikës Popullore të Kinës

Jorgo Mandili

Mrekullia kineze

Në aspektin themelor institucional, organizativ dhe të sjelljes, do të ishte e vështirë të përshkruhet ajo që ka ndodhur në Kinë gjatë dyzetë viteve të fundit, një revolucion i vërtetë në të gjitha fushat. Por jo si rrjedhojë i një “Pranvere kineze”. Asnjë revolucion politik, asnjë shkëputje ideologjike nga e kaluara, dhe asgjë që i ngjan një lëvizjeje politike mbarëkombëtare.

Tre faktorë tregojnë për natyrën e zhvilluar të Kinës: madhësia e përgjithshme e ekonomisë së saj, modernizimi dhe zgjerimi i sistemit të saj të energjisë dhe infrastrukturës përkatëse, dhe roli i saj drejtues në avancimet teknologjike në zonat e lidhura me energjinë.

Matrica e mrekullisë

Që kur Kina zbatoi për herë të parë politikën e saj të Dyerve të Hapura në 1978, ekonomia e saj është rritur nga më pak se 150 miliardë dollarë në mbi 13,6 trilionë dollarë në 2018, dhe produkti i saj bruto i brendshëm (PBB) për frymë është rritur nga 156 dollarë në 9,771 dollarë. Në vitin 2020, produkti i brendshëm bruto (PBB) i Kinës arriti në rreth 14.72 trilion dollarë amerikanë. Në krahasim me PBB -në e vendeve të tjera të BRIC, India, Rusia dhe Brazili, Kina doli e para atë vit dhe e dyta në renditjen e PBB -së botërore. Në vitin 2020, PBB -ja për frymë në Kinë arriti në rreth 10.484 dollarë amerikanë.

Shfaqja e Kinës në ekonominë botërore ka të bëjë shumë me statusin e saj si ‘fabrika e botës’. Që nga viti 2013, Kina është vendi më i madh eksportues në botë. Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian janë partnerët kryesorë të Kinës për eksport në vitin 2020. Makineritë si kompjuterët, teknologjia e transmetimit dhe telefonat si dhe pajisjet e transportit përbëjnë pjesën më të madhe të eksporteve kineze . Kjo kategori arriti në afërsisht 1.2 trilion dollarë amerikanë në vlerë eksporti në vitin 2019. Kur bëhet fjalë për mallrat parësore, ushqimi dhe kafshët e gjalla të përdorura për ushqim janë produktet kryesore të eksportit

Në vitin 2020, Kina importoi afërsisht 2.06 trilion dollarë mallra. Kjo tregoi një rënie të vlerës së importit me rreth një përqind në krahasim me vitin e kaluar. Në vitin 2020, kontributi i importit të Kinës në produktin e brendshëm bruto (PBB) shkonte në rreth 14 për qind. ASEAN dhe vendet e Bashkimit Evropian ishin partnerët më të rëndësishëm tregtarë të importit të Kinës, me importe me vlerë afërsisht 2.08 miliardë juanë dhe 1.79 miliardë juanë respektivisht në vitin 2020. Në vitin 2020, suficiti tregtar i mallrave të Kinës arriti në rreth 535.4 miliardë dollarë amerikanë.

E fuqizuar nga burimet e saj masive ekonomike, Kina është bërë gjithashtu një udhëheqëse në investimet jashtë shtetit dhe një ofrues kryesor i financimit të zhvillimit të huaj për energjinë. Investimet jashtë Kinës janë rritur ndjeshëm në madhësinë absolute dhe renditjen globale. Investimet e saj të drejtpërdrejta të jashtme arritën në gati 130 miliardë dollarë në 2018, e dyta vetëm në SHBA dhe nga një renditje e 26 -të në 2002 .Kina ka premtuar më shumë se 1 trilion dollarë në mbështetje financiare të huaj nën Nismën e saj Brez dhe Rrugë (BRI), me energji që aktualisht përbën afërsisht 44 për qind të ndërtimeve të BRI. Kina sponsorizon Bankën Aziatike të Investimeve në Infrastrukturë të krijuar kohët e fundit, një bankë e re multilaterale zhvillimore me seli në Pekin që financon energji dhe projekte të tjera jashtë vendit. Themelimi i Agjencisë Kineze për Bashkëpunim Ndërkombëtar për Zhvillim në 2018 shënoi një tjetër arritje. Aktiviteti ekonomik i Kinës jashtë shtetit po mbështetet nga një zgjerim i shtrirjes së saj diplomatike: Kina tani ka numrin më të lartë të posteve diplomatike globale.

…Kina tani shihet nga shumë njerëz si një ekonomi e përparuar, me pasurinë dhe përgjegjësitë e mëdha që kjo etiketë përfshin.

-Shkalla e papunësisë në Kinë ka qenë mjaft konstante në rreth katër përqind gjatë viteve të fundit. Kjo mund të shpjegohet pjesërisht me faktin se për shkak të trashëgimisë së saj socialiste, politika e plotë e punësimit historikisht ka luajtur një rol të madh në konsideratat ekonomike të qeverisë kineze.

-Shkalla e varfërisë së Kinës ka rënë nga 66 përqind në 1990 në më pak se 1 përqind sot, dhe ka parë përmirësime të mëdha në një sërë treguesish të zhvillimit njerëzor.

– Gjatë 20 viteve të fundit, Kina ka parë një rritje dramatike në klasat e saj të mesme dhe të larta, duke sjellë ndryshime gjithëpërfshirëse ekonomike dhe transformime shoqërore. Klasa e mesme e Kinës është zgjeruar nga më pak se 20 milionë njerëz në vitin 2000 në rreth 400 milionë në 2018. Shpenzimet e klasës së mesme janë parashikuar më shumë se dyfish midis 2020 dhe 2030. Kjo klasë në rritje po aktivizon gjithashtu forcat shoqërore që ndikojnë në sektorin e energjisë, siç është përpjekja për të frenuar ndotjen e ajrit.

– Klasa me të ardhura të larta të Kinës është rritur gjithashtu, me parashikime se numri i milionerëve do të rritet nga gati 4.5 milionë tani në mbi 6.8 milionë deri në vitin 2024. Sipas Raportit të Hurun për 2012, numri i individëve kinezë me vlerë më shumë se 10 milion RMB theu shifrën prej një milion për herë të parë, ndërsa super të pasurit e Kinës, të përcaktuar si individë me pasuri më të madhe se 100 milion RM, u rritën në 63,500 individë. Kjo do të thotë se ka një milioner për çdo 1,300 njerëz në Kinë.

– Tregu i saj me pakicë aktualisht tejkalon 5 trilion dollarë (më i madh se e gjithë ekonomia japoneze ose gjermane) dhe parashikohet të tejkalojë SHBA-në si tregu më i madh i shitjeve me pakicë në botë deri në vitin 2021.

Sipas një studimi mbi konsumatorët kinezë të kryer nga Instituti i Kërkimeve Ekonomike Samsung, konsumatorët e rinj të Kinës janë një klasë unike. Si rezultat i politikës së një fëmije të zbatuar që nga viti 1979, prindërit janë bujarë në dhënien e mbështetjes financiare fëmijëve të tyre, duke u dhënë atyre perspektiva financiare më të rehatshme dhe buxhete më të mëdha.

Me të ardhura më të larta dhe rritje të pasurisë, konsumatorët po bëhen gjithnjë e më të sofistikuar, kërkues dhe të gatshëm të paguajnë një premium për produkte dhe shërbime më cilësore dhe unike, si dhe mallra diskrecionale që janë përtej nevojave themelore. Konkurrenca në sektorin e tregjeve të konsumit gjithashtu do të intensifikohet pasi më shumë kompani shumëkombëshe rrisin praninë e tyre në Kinë. Marketingu dixhital dhe në veçanti mediat sociale po luajnë role dominuese në ndikimin e konsumatorëve në vendimet e tyre të blerjes, me uebfaqe me ndikim në mediat sociale, të tilla si Sina Ëeibo dhe Meilishuo, duke siguruar ekspozim ndaj një larmie të madhe të mallrave, si dhe mundësi për të shkëmbyer komente dhe reagime mes miq dhe përdorues, duke inkurajuar kështu më shumë klientë të blejnë online.Duke pasur parasysh rëndësinë në rritje dhe potencialin e madh të industrisë me pakicë të vendit, tregu i shitjes me pakicë i Kinës është bërë shumë i madh për bizneset ndërkombëtare që të injorohen. Për investitorët e huaj që dëshirojnë të marrin një pjesë në tregun e lulëzuar të shitjes me pakicë, krijimi i një dyqani fizik me pakicë në vend është ndoshta mënyra më e drejtpërdrejtë për të hyrë në tregun lokal të shitjes me pakicë.

Një model zhvillimi alternativ- Superfuqi hibride

Siç e përmend edhe profesor S. Pëllumbi: ” zhvillimi i vrullshëm i RP të Kinës ka rëndësi, jo vetëm për popullin kinez, por dhe për mbarë njerëzimin. Kina po demonstron, jo vetëm një çudi ekonomike, por dhe një model civilizimi. ” Përparimet ekonomike të Kinës janë arritur përmes rrugës së një qasjeje të planifikuar qendrore ekonomike dhe mbështetjes në ndërmarrjet shtetërore së bashku me reformën e orientuar drejt tregut. Struktura e centralizuar politike dhe ekonomike e Kinës i jep qeverisë së saj kontroll të drejtpërdrejtë mbi një nivel burimesh financiare dhe energjie që asnjë qeveri tjetër nuk mund t’i krahasojë, përfshirë Shtetet e Bashkuara, të cilat mbështeten më shumë në investimet e sektorit privat. Dekada e kaluar ka parë që qeveria kineze i ka vënë në punë këto burime për të ndërtuar sistemin më të madh dhe në shumë mënyra të energjisë në botë dhe infrastrukturën përkatëse. Aftësia e modelit të Kinës për të nxjerrë 400 milionë njerëz nga varfëria ekstreme që nga viti 2002, për të arritur akses universal në energji elektrike dhe për të mbajtur nivele të fuqishme të rritjes ekonomike gjatë katër dekadave siguron një precedent të rëndësishëm për bllokun e vendeve në zhvillim.

Kina po inkurajon ndërmarrjet e saj shtetërore që të jenë më aktive jashtë vendit, përfshirë nën BRI ku ata kanë kontraktuar rreth gjysmën e projekteve që përfaqësojnë më shumë se 70 përqind të vlerës totale të projektit.

Kina njëkohësisht zotëron atributet kryesore të një vendi në zhvillim dhe atij të zhvilluar. Prandaj, ndoshta është përshkruar më së miri si një ekonomi hibride, një term që kap natyrën e dyfishtë të Kinës më mirë sesa përpjekja për të vendosur nëse ajo duhet të vendoset brenda kategorisë tradicionale të vendeve në zhvillim ose atyre të zhvilluara. Kina nuk është unike në kombinimin e atributeve të rëndësishme të një vendi të zhvilluar dhe në zhvillim. Koreja e Jugut, Arabia Saudite dhe Rusia janë shembuj të vendeve të tjera që gjithashtu kombinuan të dy llojet e atributeve në faza të caktuara të zhvillimit të tyre.

Statusi hibrid i Kinës i jep asaj një pozitë dhe ndikim brenda komunitetit të vendeve në zhvillim që nuk gëzohet nga Shtetet e Bashkuara ose ndonjë ekonomi tjetër e përparuar. Shpesh vepron në bashkëpunim me G77, grupi kryesor i vendeve në zhvillim. Kështu Kina është në gjendje të ushtrojë ndikim të konsiderueshëm mbi shumë vende të botës, duke përfshirë një kombinim të fuqishëm të investimeve në shkallë të gjerë jashtë shtetit, aranzhime strategjike tregtare me partnerët tregtarë, rritjen e ndihmës së huaj dhe zgjerimin e burimeve diplomatike. Është bërë një superfuqi, ekonomike dhe energjetike me një ndikim global gjithnjë në rritje që në fusha të ndryshme afrohet dhe madje tejkalon atë të superfuqisë tjetër të botës, SHBA

Shfaqja e Kinës si një superfuqi hibride ka të ngjarë të ndikojë në vendet në zhvillim që të bëjnë partneritet më vullnetar me kompanitë shtetërore dhe jo vetëm sektorin privat të promovuar nga agjencitë e zhvillimit. Së fundi, sesi modeli i Kinës kalon në sfondin e pandemisë COVID-19 mund të ndikojë gjithashtu në tërheqjen e saj për vendet e tjera në zhvillim.

Perspektiva …

Kina tashmë ka arritur një sukses të paparë në transformimin e një vendi me të ardhura të ulëta në një superfuqi hibride. Duke parë përpara, a mund të bëjë atë që asnjë vend tjetër nuk ka bërë ndonjëherë duke rritur një popullsi masive nga nivelet modeste të PBB-së për frymë të një vendi me të ardhura të mesme në prosperitetin e një ekonomie të përparuar?

Presidenti Xi Jinping është i sigurtë në objektivin afatgjatë të qeverisë që ta çojë kombin përtej statusit të një ekonomie hibride në atë të një ekonomie të përparuar me pasurinë, infrastrukturën cilësore, standardet e larta të jetesës dhe ndikimin global që këto avancimet mund të sigurojnë.

Presidenti Xi Jinping përdori frazën “New normal” në maj 2014 kur përshkroi periudhën e ardhshme të rritjes ekonomike të Kinës. Ai vazhdoi të shtjellojë konceptin në raste të ndryshme, me pyetje rreth asaj se si ta kuptojmë atë, si t’i përshtatemi asaj dhe si të përfitojmë prej saj , duke u shfaqur si pyetje kryesore që vendi duhet t’i përgjigjet.

“Norma e re” nuk është ndonjë gjë re. Fillimisht u popullarizua nga gjiganti i fondit të bonove me bazë në Kaliforni Pacific Investment Management Co për të përshkruar rritjen nën mesatare pas krizës globale..Ekonomia e dytë më e madhe në botë po kalon vështirësi me rritjen ,që ka rënë në një nivel të ulët që nuk është parë që nga kriza financiare globale 2008/09 .Ky ngadalësim quhet “norma e re”, sepse dikur kishte një të vjetër.

Siç është përpunuar nga Xi gjatë takimeve APEC të Pekinit 2014, karakteristikat e saj janë: Së pari, ekonomia ka ndryshuar shpejtësinë e rritjes me një vlerë mesatare më të ulët nga shpejtësia e mëparshme e lartë . Së dyti, struktura ekonomike përmirësohet dhe azhurnohet vazhdimisht. Së treti, ekonomia po nxitet gjithnjë e më shumë nga inovacioni në vend të kontributeve dhe investimeve Kjo është një pikënisje për Kinën për të zhvilluar një reformë gjithnjë e më të thelluar, për të nxitur vazhdimisht zhvillimin ekonomik dhe social, për t’u përshtatur me normën e re duke transformuar mënyrën e zhvillimit, për të qenë vazhdimisht e hapur dhe për të pasur një ndërveprim të thelluar me botën. Ashtu siç e shprehu edhe gazetari Wang Hongçi thelbin e saj!

Autoritetet qendrore të PKK-së kanë identifikuar modele të reja të manipulimit makro-ekonomik, të përshtatura me ” normën e re” dhe kanë zhvendosur fokusin e saj nga kërkesa në ofertë Inovacioni, herë pas here, është paralajmëruar si një nxitës i shquar i zhvillimit ekonomik. Që nga fillimi i vitit 2015, mesatarisht, mbi 11,000 ndërmarrje të reja krijohen çdo ditë. Vendi gjithashtu po vë peshën e tij të plotë pas tre strategjive kryesore ekonomike, duke përfshirë Nismën Brez dhe Rrugë, e cila avancon lidhjet infrastrukturore me vendet në Azinë qendrore perëndimore dhe juglindore dhe rajone të tjera. Zhvillimi i koordinuar i komunave të Pekinit dhe Tianjinit dhe provincës Hebei do të nxisë një rajon të ri të rritjes në Kinë, ndërsa plani për të zhvilluar brezin ekonomik përgjatë lumit Yangtze do të ndezë një treg me vlerë triliona juanë. Përveç kësaj, u krijua Banka Aziatike e Investimeve në Infrastrukturë. Për më tepër, ekziston Fondi i Rrugës së Mëndafshit, i cili po përshpejton ndërtimin e zonave të tregtisë së lirë, dhe Kina po krijon një model të ri ekonomik botëror me një qëndrim të hapur.

EPILOG

Zhvendosja e gjendjes shpirtërore të Kinës larg një vendi në zhvillim dhe drejt një superfuqie ka të ngjarë të përshpejtojë ecjen përpara, të nxitur nga dy dinamika. E para është fuqia në rritje ekonomike. E dyta , njerëzit e brezit të ri, veçanërisht ata brenda elitës urbane, kanë kaluar pjesën më të madhe të jetës së tyre të rritur në një vend me të ardhura të mesme në lulëzim me shumë atribute të përparuara të ekonomisë dhe me rritjen e aspiratave dhe të drejtave ndërkombëtare të një superfuqie ekonomike. Ndryshimet midis brezave që po ndodhin në Kinë midis prindërve dhe fëmijëve janë të jashtëzakonshme – dhe potencialisht shqetësuese ndonjëherë. Është e vështirë të parashikohet se cili do të jetë mentaliteti i brezave të ardhshëm të vendimmarrësve pasi ata konsolidojnë dhe përqafojnë kapacitetet dhe ndikimin në rritje të Kinës, veçanërisht në çështjet e jashtme, ku ngurrimi historik i vendit për të ushtruar ndikim jashtë vendit po has në një nacionalizëm në rritje.

Në të njëjtën kohë, arritja e statusit të një ekonomie të përparuar mbetet e pasigurt në praktikë, veçanërisht për një vend aq të populluar sa Kina . Ndërsa udhëheqja e Kinës integron një përqindje gjithnjë e më të madhe të këtyre të rinjve, politikat dhe praktikat e saj mund të pritet të pësojnë ndryshime të thella.

Ndërsa fuqia ekonomike e Kinës e bën atë një superfuqi krahas Shteteve të Bashkuara, ajo ende përballet me shumë nga sfidat kryesore të një vendi tipik në zhvillim, siç është varfëria e përhapur e energjisë, përfshirë 400 milionë njerëz pa qasje në gatim të pastër, ndotje të konsiderueshme të ajrit dhe varësi nga rritja e përdorimit të energjisë për të nxitur rritjen e ardhshme ekonomike. Të ardhurat e saj modeste për frymë e cilësojnë atë si një vend në zhvillim me të ardhura të mesme

Progresi në fushën e ndotjes ka qenë i pabarabartë dhe cilësia e dobët e ajrit do të mbetet problem. Pekini dhe Shangai kanë parë përmirësime, veçanërisht pasi industritë ndotëse janë zhvendosur, por zhvillimi real kërkon standarde të përshtatshme minimale në të gjithë vendin.

Dobësitë institucionale do të vazhdojnë të pengojnë vendin e madh në dekadën e ardhshme, veçanërisht në vendet e shumta të decentralizuara dhe të largëta të tij. Në mënyrë të ngjashme, ndërsa diplomimi nga statusi i të ardhurave të mesme ka të ngjarë (pavarësisht nga ndikimet negative të luftës tregtare SHBA-Kinë ose pandemisë COVID-19), mbetet një rrugë e gjatë për të arritur nivelet me të ardhura të larta që karakterizojnë ekonomitë e përparuara .

Pavarësisht diplomimit të afërt të Kinës nga statusi i vendit me të ardhura të larta, ka një rrugë të gjatë nga të ardhurat e saj aktuale prej 9,500 dollarë për frymë në 20,000 dollarë dhe nivele më të larta që karakterizojnë ekonomitë e përparuara. Pak kombe kanë qenë në gjendje të arrijnë dhe pastaj të kalojnë me sukses luginën midis vendeve me të ardhura të mesme dhe ekonomive të përparuara-një segment ekonomik që përbën më pak se 2 përqind të popullsisë globale dhe asnjë vend nuk e ka bërë këtë me një popullsi që i afrohet edhe asaj të Kinës.

Ndërsa Kina mund të ndërtojë rekordin e saj të fortë të arritjeve ekonomike dhe të tjera të zhvillimit, rruga drejt arritjes së niveleve të të ardhurave të një ekonomie të përparuar do të jetë e gjatë dhe e panjohur. Edhe duke supozuar se Kina mund të mbajë të ardhurat mesatare vjetore të fuqishme për frymë të rritjes prej 6 përqind (parashikuar më parë nga FMN për vitin 2020), do të duhen 15 vjet për të arritur atë të Portugalisë, një nga ekonomitë më të varfra të përparuara. Pandemia e COVID-19 ilustron llojin e pasigurive që mund të ngadalësojnë përparimin e Kinës. Ekzistojnë gjithashtu rreziqe gjeopolitike dhe të tjera, të huaja dhe të brendshme, që mund të pengojnë rritjen e ardhshme ekonomike të Kinës, siç ilustrohet nga lufta e zgjatur tregtare SHBA-Kinë dhe konfliktet në Rajonin Special Administrativ të Hong Kongut.