Rrugëtimi i Shqipërisë drejt BE/ Gjithnjë kanë gjetur një vjegëz ku është mbështetur refuzimi, japin detyra pas detyrash, po vetë BE, a i ka bërë detyrat?

Bedri Islami 

Ndoshta është nga rrugëtimet më të gjata që ka bërë Shqipëria. Më shumë se 30 vite të nisur dhe të pa arritur. Gjithnjë është gjetur një vjegëz ku është mbështetur refuzimi evropian për Shqipërinë dhe, sado që herë-herë ajo ka qenë Franca, Holanda apo një shtet tjetër, e vërteta nuk ka ndryshuar. Porta ka qenë e mbyllur, premtimet janë përsëritur nga njëri vit në tjetrin, përbetimet se tani ka ardhur koha kanë qenë të vazhdueshme; personalitete fuqiplotë të BE-së, ndërsa kanë qenë këtu i kanë përsëritur, por fakti mbetet.

Edhe kësaj here u gjet një shtet tjetër, i cili, dorën në zemër, është shumë më pak evropian se sa Shqipëria, i cili, duke nxjerrë nga sirtarët e vjetër çështje nacionale të lëna në harresë, për gjëra që nuk kanë asnjë lidhje me vendin tonë, është shkaku i dukshëm i asaj që ka ndodhur: ne jemi ende në pritje. Problemet mes Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut, të vjetra sa bota dhe të pagjetura kurrë një zgjidhje, të ri ngritura si kusht për të qenë në familjen e madhe vetëm nëse zgjidhen , çka as nuk mendohet të kenë një rrugë kompromisi, megjithëse nuk kanë asnjë lidhje me vendin tonë, dominuan në këtë bashkësi shtetesh për të thënë edhe një herë “ jo”.

Ka disa gjëra të ndjeshme në këtë refuzim. Nuk është i pari dhe mundet të mos jetë as i fundit. Si u kryengrit shteti bullgar, nesër, një ditë të ardhshme, mund të gjejë një shkak tjetër shteti grek, ose me fqinjin e tij sllav, ose edhe me vendin tonë. Mund të kërkojë që Marrëveshja e Detit të bëhet si ishte dikur, nën qeverisjen Berisha, megjithëse të gjithë e dinë humbjen; mund të kërkojë ngritjen e varrezave të ushtarëve grekë edhe aty ku nuk ka shkelur këmbë greku, si në Bjeshkët e Tropojës, dhe, përsëri çdo gjë do të nisë nga e para.

Pyetja e parë që bëhet është: a i ka kryer Shqipëria detyrat e saj të shtëpisë?

Shefi i qeverisë thotë se, po. I ka kryer dhe e meriton të jetë aty ku i takon. Për më tepër, shton ai, ne jemi në mesin e Evropës dhe, doni apo nuk doni ju, aty është vendi ynë.

Opozita ka mendim tjetër. Ajo thotë se Shqipëria nuk i ka kryer detyrat e saj dhe nuk meriton të jetë në BE. Fakti që ka humbur zgjedhjet për të tretën herë rresht nuk e ka bërë opozitën tonë as më të mençur dhe as më patriote. Nuk besoj se ka opozitë diku tjetër që, për inatin e vjehrrës, është gati të flejë me mullixhinë. Opozita jonë e bën këtë. Ajo tërheq drejt vetes çdo degë për të bërë shtetin e tyre të pabesuar, vetëm se qeveris armiku i saj. Jo kundërshtari, armiku. Ky mentalitet na dërgon diku pas në vite, por, kur sytë t’i mposht errësira, nuk mund të shkosh larg.

Shefi i qeverisë ka thënë se i kemi bërë detyrat, edhe kur nuk i ka bërë. Por tani është një gjendje ndryshe, jemi pas zgjedhjeve të 25 prillit, të cilat asaj dite ishin të qeta, normale, pa përplasjet e zakonshme në dyert e qendrave të votimit dhe me një mbrëmje vezulluese për opozitën, e cila brohoriti fitoren dhe një mëngjes ngazëllues për shumicën. Raporti paraprak dhe vlerësimi ndërkombëtar nuk duan të ia dinë se çfarë ka ndodhur më parë dhe , megjithëse i njohin të gjitha hilet shqiptare, nuk kanë parë asnjë palë zgjedhje të miratohen dhe të pranohen nga të gjithë. Institucionet ndërkombëtare që monitorojnë Shqipërinë e dinë po aq mirë se në shtator opozita do të kthehet në Kuvend, do të zhurmojë disa ditë për të mbuluar humbjen dhe për katër vite do të ripërsëritet, thuaj nga të gjithë, i njëjti tog fjalësh si do e thotë lideri i tyre.

Nëse refuzimi i Holandës, për shembull, ishte për mos funksionimin e Gjykatës Kushtetuese, tani ajo po vepron, megjithëse ndjehet politizimi i saj; Gjykata e Lartë, po ashtu, SPAK dhe Byroja Kombëtare e Hetimit po ecin; reforma në Drejtësi, meraku më i madh i ndërkombëtarëve, ka bërë pastrime të thella, megjithëse “ujqërit e mëdhenj” të drejtësisë po ikin pa rënë në çark.

Në sesionin e ardhshëm Shqipëria do të ketë një kusht shtesë: çfarë do të bëhet me Vendimin e Departamentit të Shtetit për shpalljen “non grata” të ish presidentit dhe ish kryeministrit, Sali Berisha. Ai do të vazhdojë të jetë pjesë e opozitës dhe, si është shfaqur gjithnjë, nuk do të pranojë të jetë kurrë violinë e dytë. Me zërin e tij të “tenorit politik” do të mbulojë gjithë të tjerët, duke këmbëngulur se përcaktimi i tij si minues i demokracisë është vepër e Edi Ramës dhe e plakut Soros. Tom Doshi, që dukej problem i madh, gjeti zgjidhjen: u largua, duke futur tre zëra të tij. Sali Berisha nuk e bën dot këtë. Ai kërkon zërat e të gjithëve të bashkuar në zërin e tij.

Parlamenti i ri ende nuk është shfaqur. Sido që të jetë, nuk do të mund të jetë aq mediokër sa ky i fundit. Por BE nuk i intereson se cilët kanë vendosur në listat prioritet shefat e partive. Atyre u është dashur dita e 25 prillit dhe ajo kaloi më mirë se çdo ditë tjetër e ngjashme. Një kusht i plotësuar, me gjithë hilet e njohura.

E, megjithatë, ky vend ka shumë për të bërë, por erdhi një moment kur skeptikët e vjetër, të themi Franca, Danimarka, Holanda u duk se u bindën. Jemi përsëri jashtë. Me shtetin fqinj, Maqedoninë e Veriut, si duket, jemi lidhur si një pendë qe, ose të dy së bashku, ose asnjëri.  Ka shumë mundësi që edhe disa vite –asnjëri. Historia zvarritet.

Zëra të arsyeshëm, që nga Departamenti i Shtetit, kanë publikuar mendimin e tyre: Shqipëria e meriton të jetë pjesë. Natyrisht, deri në cakun e duhur ka shumë rrugë, por, kur nuk është dhënë ende shenja “start”, gjërat nuk mund të lëvizin nga vendi.

Shqipërisë i duhet ende të skuqet nën diellin e saj, duke pritur çastin kur gjithë pjesët e BE-së, të bien në paqe me vete, me opozitën e tyre, me rrymat nacionaliste brenda vetes dhe, në fund, edhe të zgjidhin problemet e vjetra, shumë të vjetra , me fqinjët.

A i ka bërë Bashkimi Evropian detyrat e tij?

Ambasadori i saj në Shqipëri, Luigji Soreca, me siguri, thotë, po. Ai është këtu për të paraqitur pikërisht mendimin e institucionit që e ka deleguar. Bashkimi Evropian që ka dëgjuar gjakftohtë refuzimet franceze apo holandeze, me sigurinë më të madhe, e ka ditur se shteti bullgar do të refuzojë.

Loja e vjetër ripërsëritet, megjithëse fusha e lojës ndërrohet.

Kur kundërshtonte shteti francez, holandezët heshtnin. Nuk kishin përse të merrnin flamurin e kundërshtimit, kur ishte një vjegëz. Shqipëria qëndronte jashtë. Holandezët gjakftohtë, edhe të mirë me Francën, edhe të mirë me Shqipërinë.

Kur Franca u duk se po bindet, kur qëndrimi i saj po shkonte drejt miratimit, atëherë u shfaq Holanda. Shkaku ishte i çuditshëm: shqiptarët në Holandë janë bërë krerët e grupeve kriminale. E vërteta ishte ndryshe, por kjo nuk kishte rëndësi. Franca heshti, Holanda refuzoi. Atëherë u krijua mendimi se Lulzim Basha dhe bashkëshortja e tij, e njohur e vjetër e ministrit të jashtëm të Holandës, kishin ndikuar në këtë refuzim. Në një holl hoteli në Tiranë, shkëmbimi i duarve dhe buzëqeshja mes zonjës Basha dhe ministrit të kohës u duk si sinjali i refuzimit.

Ndoshta nga ky përngjasim niset edhe Berisha apo figura të PD-së që mendojnë se të zezën Berishës ia bëri Edi Rama.

As njëra dhe as tjetra nuk ishin të vërteta. As Lulzim Basha nuk ia mbushi mendjen atdheut të dytë të tij se Shqipëria duhej të lihej jashtë portave të BE-së, dhe, as Edi Rama nuk ia mbushi mendjen Departamentit të Shtetit për të shpallur Berishën dhe familjen e tij, ashtu si e përcaktoi. Shtetet e mëdha dhe klasike në politikën e tyre nuk shkojnë me mendjen e liderëve tanë.

Përse BE nuk i përmbushi detyrat e tij?

Ka shumë shkaqe, njëri ndër më themeloret se vetë ajo strukturë ka nevojë të domosdoshme të rinovohet, të ketë vizion më të gjerë për zgjerimin dhe bashkimin, të shfaqet më frymëmarrës dhe mirëkuptues.

BE e themelimit nuk është BE e sotme. Idetë e ngritura në krijimin e saj i kanë qëndruar kohës, por tani vetë koha kërkon një qasje tjetër. Në këtë BE-në e sotme fryma nacionaliste është shumë më e ashpërsuar , më radikale se në BE e pasluftës apo në krijimin e këtij institucioni themelor.

BE nuk u bë kurrë SHBA dhe nuk kishte përse të bëhej, por kakofonia e zërave të sotëm, ku bashkohen në një interesa të çastit me qëllime të ardhura nga e shkuara, nuk kanë të bëjnë me idetë që kishin themeluesit e saj.

BE nuk u ngrit që shtetet anëtare, përmes presionit politik, ta përdorin atë që shtete të veçanta të zgjidhin problemet e tyre nacionaliste , duke synuar që përmes kësaj lëvizje të mbeten në pushtet, dhe as që brenda shteteve të civilizuara të ketë rryma të ftohta nacionaliste apo ksenofobe.

Detyra themelore e BE për afrimin e popujve evropianë tashmë nuk është më prioritet. Për fat të keq është kështu.

Dhe, si gjithnjë, harxhet e popujve të mëdhenj, i paguajnë të vegjlit.

Po tani?

Vështirë se ka pasur një popull evropian që e ka synuar më shumë këtë bashkim, se sa populli ynë. I lodhur, do të thoja, i dërmuar nga sistemi monist, i kishte mbetur vetëm një ëndërr, Evropa.

Për 30 vite ka ecur drejt saj dhe nuk ka arritur ende.

I kanë thënë detyra, përsëri detyra, të cilat janë shndërruar në lojë luftash mes partive politike, e përsëri asnjë derë ende nuk është hapur si duhet.

A mund të vijë një ditë lodhja nga e gjithë kjo zvarritje?

Nuk e besoj.

Por lodhja do të vijë.

Dhe do të jetë zgjidhja e vetme: nëse Evropa nuk vjen te ne, po shkojmë ne drejt saj.

Vonesa shpesh herë ka sjellë drama të mëdha. Zbrazja e Shqipërisë është, mes të tjerave, edhe harresa e detyrave të BE-së.

Ashtu si ndodhi tani.