Shefa, por jo liderë

Nga Bedri Islami

Nëse gjendja e tashme në Shqipëri, për disa është krizë e thellë institucionale, politike dhe shoqërore, e, për të tjerë, gjithçka është duke shkuar drejt normalitetit, shikim i përhershëm tridhjetë vjeçar i situatës, shikuar herën e parë nga opozita e herën tjetër nga qeveria, të gjithë janë të bindur se e gjithë kjo lidhet me trupën drejtuese që ka patur Shqipëria në këto vite pluralizëm, që kurrë nuk arriti të rritet, të ndryshojë veten dhe vendin, duke mbetur gjithnjë , si e ka përcaktuar saktësisht eruditi Moikom Zeqo, shefat e një klase parapolitike.

Ne kemi me bollëk shefa partish, por nuk kemi liderë. Ne kemi parti pa fund, por nuk kemi liderë. Kemi njerëz që drejtojnë struktura partiake, por jo që kanë ide, të cilat udhëheqin njerëzit. Kemi rendës pas posteve, por jo pushtetarë të devotshëm. Përfitues, por jo disidentë të pushtetit të tyre. Ngritës duarsh, por jo mendimtarë.

Në tridhjetë vite pluralizëm e keqja erdhi nga lart, si shirat që bien tëposhtë. Njerëzit shkuan me besimin se tashmë do të vijë një kohë tjetër, jo e barazisë në varfëri, por e aftësisë në një sistem vlerash.

Nëse figura të shumta politike filluan të krijojnë staturën e tyre dhe jo, në jo shumë kohë , u hodh poshtë, kjo nuk ka të bëjë me verbërinë politike të njerëzve, por me atë që këto shefa politikë, edhe një herë, e donin popullin të verbër dhe Shqipërinë si një vend ku mbisundohet nga një pakicë. Duke e menduar veten mbi të gjithë, shpesh herë ata ishin në këmbët e të gjithëve, dhe, për më keq, duke marrë me vete zhgënjimin e njerëzve.

Për fat të keq, asnjëri, edhe nga ata që është pritur të jenë njerëzit e shpresës, nuk është arritur një përmasë e tillë, megjithëse ata i kanë thënë vetes se u bënë liderë, janë zgjuar dhe janë matur me hijet mëngjesore dhe në darkë janë zvogluar drejt hiçit.

Në fare pak kohë , historia e së djeshmes, është përsëritur tek e sotmja, por, nëse më herët ishte tragjike, tani është tragjikomike dhe liliputët e drejtimit të vendit, pavarësisht nga gjatësia e shtatit, nuk kanë bërë asgjë tjetër, veçse kanë përsëritur njëri tjetrin, deri në theqafje.

Mungesa e parë dhe më e madhe të shefave të partive është ajo e karakterit. E karakterit njerëzor dhe e karakterit politik. Të dehur me veten deri në marrëzi, ata e kanë çuar edhe vendin drejt kësaj marrëzie.

Kur filloi e gjithë kjo rrëshqitje e pandalshme, sa që sot duket e pashpresë në rikthimin e saj?

Si është e mundur që njerëzit , të lodhur dhe të shkatërruar nga diktati i një njeriu, megjithëse ai nuk ishte liliput si këto të sotmit, e pranuan kaq lehtësisht, edhe një herë, sundimin nga një njeri i vetëm, dhe, në rastin më të favorshëm, nga një grup njerëzish, detyra e të cilëve është në alternohen në një cikël kohor 8 vjeçar.

Nuk janë vetëm ndryshimet kushtetuese të vitit 2008 ata që sollën këtë gjendje rrënuese politike, në të cilat, si kurrë më parë, dy armiqtë kërcënues, Berisha e Rama, në pak takime, ranë në një mendje për të mbyllur me radhë të hekurt lindjen e një mendimi ndryshe në politikë. Viti 2008 ishte kapaku që kishte filluar të vendosej në jetën politike, dhe, edhe nëse ky kapak hapet, asgjë e rëndësishme nuk do të ndodhë, për deri sa shefat e partive, janë bërë zotër dhe  vetvendosës deri në dhimbje. Përmes tyre kalon gjithçka. Kërcënimi i djeshëm i politikës është bërë sot kërcënimi i papunësisë;  e drejta e lëvizjes, ndërtuar sipas interesave të çastit, sa vota më jep e sa vota marr, solli zaptimin e pronave, krijimin e një klase të re shoqërore, pronarë të pronës së tjetrit, braktisjen e verbër të vendit, dhe, sëbashku me to edhe bandat e lidhura me politikën. Asnjë bandë nuk ka mbijetuar nëse ajo nuk ka qenë pjesë e politikës dhe nuk i ka shërbyer asaj. Bandat kanë lëvizur në dy krahët e politikës, sepse ashtu kanë dashur shefat, pasi më e lehtë ishte për to të fitohej pushteti përmes dhunës, se sa përmes mendjes.

Deliri i shefave është nga më të habitshmit, thua se drejtojnë gjithë botën dhe jo një shtet që tridhjetë vite më parë ëndërronte të ishte Zvicër dhe që u bë si Kandahar në vitin 1997, vazhdon të jetë si pjesa afrikane e Europës dhe e mbetur gjithnjë jashtë dyerve të saj.

Deliri i shefave është i pazakontë. Berisha, për të cilin një drejtues i lartë politik i kohës së diktaturës, do e cilësonte si njeriu i shpresës së madhe, sapo shkonte për të kërkuar besën për referendumin në Dukagjin , RTSH e kohës theksonte se “ është i pari lider që pas Skënderbeut shkon në Dukagjin”. Fatos Nano thonte se “prapa më vjen historia”. Xheloze për Kastriotin, një ministre e sotme e shumicës e shpallte Edi Ramën si Skënderbeun e dytë. Një tufë të rinjsh, si një garnizon ushtarak i këndonin Monika Kryemadhit “prij burrneshë”. Shpalleshin tradhtarët, sipas së njëjtës metodologji që mendohej se kishte ikur. Koka e njërës palë nga lobi serb dhe gjysëm koka e tjetrës nga lobi grek. Pastaj alternohen. Një ditë e mallkojnë Nikola Gejxh dhe mirë bëjnë, ditën tjetër puthen me të. Janullatosi merr nënshtetësinë nga presidenti i tashëm, çka nuk e kishin bërë pararendësit e tjerë, dhe Athina mburr syçeltësinë e presidentit të tashëm, i cili, aq sa është syhapur tek media greke, ku “denoncon” kryeministrin e tij, i cili e ka vendosur në atë post, nuk gjeti kurrë rrugën për t’u bërë lideri i të gjithë shqiptarëve, çka kisha besuar dikur se do të ndodhte. Së fundi një kakareç politik, dmth një fik i papjekur në politikë, Basha, i deleguari i një lobi që nuk dihet se çfarë është, duke marrë zemër nga ata që i rrahin krahët, hap gjoksin dhe e shpall veten shpëtimtarin e ardhshëm të Shqipërisë. Dhe që gjithçka të jetë si një komedi tragjike, në sfond duken shefat e përhershëm, të cilët askush nuk e di se sa autobusë mbushin me ndjekësit e tyre. Të neveritet vendi kur kakarisin Ndoka, Mediu, Vasili, Dule, ky kakaris më shumë në greqisht, ku dërgon edhe raportet javore, e në fund Shehi e Duka. Thuajse të gjithë kanë rendur sa majtas e sa djathtas, ku ka qenë pushteti, kanë bërë marrëveshje me djallin e kanë dërguar njerëz në amëshim, ku Gërdeci është pjesa e vogël e tragjedisë. Pjesa e madhe qëndron në faktin se ky i përjetshëm shef e kishte vënë gjithë ministrinë e Mbrojtjes nën sundimin e një birbo të politikës, që para se të fuste këmbën në dikastere, tunde çantën e babait të pushtetshëm.

Shqipëria është vendi i shefave, por jo i liderëve.

Dhe, këto liderë, që e filluan jetën politike  si gjithë të tjerët, në apartamente të zakonshme, dikush në kat të parë e dikush tëp katin e katërt, janë sot pronarë vilash të stërmëdha, në resorte luksi, janë pronarë pasurish të mëdha, të luajtshme dhe të tundshme, të atyre që kanë në këtë vend e të asaj që mund të dalë një ditë. Berisha, Meta e Kryemadhi mrizojnë në Lalëz, Rama në Surrel, Basha ka dy kate të tërë në njërin nga pallatet më të shtrenjtë të Tiranës dhe me ashensor në vete – ky bën thirrje për barazi; Duka është pronar i fuqishëm, Ndoka , që për ironi të këtij vendi, ishte dikur edhe ministër i shendetsisë jeton për mrekulli….

Oligarkët financiarë sundojnë mbi politikën e të gjithëve. Një bandit nafte, i anatemuar nga Berisha, bëhet miku i ngushtë i familjes së tij. Një ndërtues, Ulaj, i anatemuar nga Rama, bëhet njeriu i tij i afërt. Dhjetra biznesmenë vraponi të blinin piktura e vepra arti për të financuar zonjën Berisha. Bijza e tyre kërkonte miliona për një firmë të babait. Zonja Rama, ndoshta më e respektuara ndër zonjat e qeveritarëve, bëhet antare bordi e një banke që papritmas, pas këtij emërimi, rritet fuqishëm. Borxhet e shtetit për energjinë elektrike i mbledh një firmë private që shlyen detyrimet pastaj tek politika.

Përse u bënë shefa partish këto njerëz? Për vilat e pallatet e tyre, apo për t’i dhënë këtij vendi një pamje të re dhe një emër ndryshe, më të dinjitetshëm?

Shpesh herë, dashamirës të mi, më thonë se nuk duhen futur të gjithë në një thes, pra nuk duhet bërë bashkë Rama me të tjerët.

Në të vërtetë  kur kthej kokën pas, shefi i tashëm i socialistëve, më është dukur zgjidhja më pak e keqe ndër të këqijtë e politikës. Fakt është se dikur të dukej çudi dhe e pamundur që, për shembull, energjia të paguhej edhe në Kukës, por ja që ndodhi; që njerëzit të rrinin në rradhë për të shlyer detyrimet, por ja që është..por njeriu zhgënjehet më shumë tek ai që ka patur më shumë besim e më tepër shpresë.

Shqipëria është vendi i shefave, por jo i liderëve.

Deri kur…askush nuk e di. Shefat e kanë kapur sistemin për gryke.

****

Botuar sot në Dita. Ndalohet ribotimi i plotë ose i pjesshëm pa lejen me shkrim të redaksisë