SHËNIM: Faji apo gabimi i Hashim Thaçit

Shumë njerëz, mes tyre edhe miq të mi, pas botimit të dy shkrimeve mbi portretin politik të shefit të ri të qeverisë së Kosovës, Isa Mustafa, më kanë bërë pyetjen se ku, në të gjithë këtë rropulli, është gabimi apo faji i Hashim Thaçit, i cili e solli në postin e kryeministrit njeriun, të cilin deri para tri javësh e kishte më të rreptin, më të ashprin dhe më akuzuesin ndaj tij. Deri tri javë më përpara, pakkush mund të mendonte se do të kishte një koalicion të tillë qeverisës, e aq më pak, do të mund të mendohej se shefi i LDK-së do të ishte njëkohësisht edhe shefi i ri i qeverisë.

Nuk mund të mendohej një koalicion mes LDK-së dhe PDK-së, jo vetëm nga fakti se ato ishin kundërshtare të njëra-tjetrës, shpeshherë deri në mëri të mëdha politike, por edhe sepse e gjithë fushata e LDK-së ishte ndërtuar mbi slloganin “të rrëzojmë Thaçin” dhe, thuajse të gjitha këtu e kishin patur synimin. Rrëzimi i Thaçit kishte qenë leva që kishte ngritur gjithë një strukturë partiake dhe mbi këtë ishte planifikuar gjithçka, duke shkuar deri në ekstremin e asaj që mund të mendojë një forcë politike: Fillimin e ndjekjes juridike të shumë pjesëve të kabinetit Thaçi, duke filluar nga vetë shefi i qeverisë së dikurshme. Në foltore të ndryshme, LDK-ja kishte ngritur fillesën e akuzave, që shkonin dhe përtej asaj që ishte thënë, duke kërkuar pikërisht tek PDK-ja enigmën e vrasjeve politike që kishin ndodhur pas luftës.

Nga ana tjetër, megjithëse struktura qendrore e PDK-së kishte qenë më tolerante, e kishte lënë hapur derën për atë që do të trokiste, pra edhe për LDK-në, e në fakt më shumë pikërisht për këtë, njerëzit e saj kishin alergji politike ndaj kësaj alternative dhe, megjithëse ishin ndarë me Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës apo me Nismën, miqtë e tyre i kishin dhe vazhdojnë t’i kenë aty. Selia qendrore e kishte më të vështirë bashkimin qeverisës me miqtë e dikurshëm, baza e saj e kishte më të lehtë.

Edhe më e pabesueshme do të kishte qenë premisa për të patur shefin e ri të qeverisë njeriun e parë të LDK-së. Shumë nga ata që bëjnë boshtin vertebral të PDK-së janë ish të burgosurit politikë të Kosovës, njerëz të dënuar ashpërsisht për “irredentizëm dhe nacionalizëm”, më pas, sidomos pas fillimit të luftës çlirimtare, të trajtuar si “enveristë”, dhe askush prej tyre nuk mund të mendonte se do të kishte në postin e shefit të qeverisë njërin ndër titullarët e strukturave drejtuese të kohës së dënimeve millosheviçiane.

Tani fakti është i kryer, qeveria është zgjedhur, është votuar, ministrat kanë marrë në dorëzim zyrat, po zgjidhen zëvendësit e tyre, që do të jenë më të shumtë se e gjithë qeveria gjermane apo austriake të marra së bashku; mes tyre po zyrtarizohen edhe ministrat e minoriteteve, ku shquhet ai serb, që nuk e njeh as qeverinë ku bën pjesë; do të fillojnë lëvizjet e atyre që nuk dëshirohen, po ndërrohen portretet, si shenjë besnikërie, komisionet po ngrihen njëri pas tjetrit, shumë enigma janë zgjidhur e shumë të tjera presin të zgjidhen, e mes tyre edhe ajo që ka në vete pyetjen: Ishte faj apo gabim i Hashim Thaçit e gjitha kjo që ndodhi.

Tre nga liderët e partive politike të Kosovës i kam miq të hershëm, dhe duke qenë i njëjtë me ta, di krejt mirë atë që i ka ndarë dikur, atë që i ka bashkuar, atë që i ndan sot; e di krejt mirë se ku ka qenë zanafilla dhe ku është mosmirënjohja, por e di po ashtu se asnjëra nga “ndarjet” e tyre nuk është aq themelore sa që të mos bëheshin bashkë.

Në Kosovë ndodhi një fakt i papritur. Në zgjedhjet e qershorit partitë e dala nga lufta, së bashku morën mbi 65 për qind të votave të shqiptarëve, gjë e pazakontë kjo, sidomos pas disa deklarimeve të njohura se “liderët e dalur nga lufta duhet të tërhiqen nga pushteti”. Njerëzit menduan ndryshe dhe i rivendosën në pushtet, por, jam i bindur, gjithnjë me shpresën se do të gjejnë një rrugë të përbashkët. Dhe një rrugë e përbashkët ka në vete edhe lëshimet e përbashkëta. Të cilat nuk ndodhën, por, sa më shumë që kalonin ditët, ato thelloheshin.

Në të gjithë këtë ndodhi Hashim Thaçi bëri dy gabime, të cilët më shumë kanë të bëjnë me para-zgjedhjet se me atë që ndodhi pas saj.

Gabimi i parë i tij ishte në moskonceptimin në kohën e duhur të mundësisë së krijimit të një poli paszgjedhor nga të gjitha partitë që do të ishin renditur pas Partisë që ai drejton. Thaçi është një njeri që gjakftohtësisht i parashikon gjërat dhe zakonisht u del para atyre. Edhe kur mendohet se ai nuk e ka ende një zgjidhje, në fakt ai ka kohë që ka filluar të punojë për të dhe ndoshta është duke i dhënë dorën e fundit. Më shumë se gjithçka, ai është një politikan që “nuk i duken këmbët”, edhe kur ato janë krejt zbathur. Kësaj here ai nuk e parashikoi se do të kishte një lëvizje të tillë kundër tij, e për më tepër të lidhur me emrin e tij. Ai nuk e parashikoi se do të kishte përballë një lëvizje politike si Vetëvendosja, e cila, e ashpër thellësisht kundër tij, deri në skamëri, do të kishte gjetur një shkak përplasjeje. Ndaj, pas zgjedhjeve, para se ai të fillonte të vepronte, vepruan të tjerët.

Ai nuk ka vepruar kështu herë të tjera. Disa vite më parë ai më ftoi të isha në Kosovë dhe të isha ndërmjet Tij dhe një partie tjetër, që drejtohej nga një mik i përbashkët, për të pasur një koalicion paszgjedhor, pra për të qenë bashkë pas zgjedhjeve. Megjithëse e dinte se koha e tij nuk kishte ardhur ende, ai po e bënte gati atë kohë. Shembullin e solla si një dëshmi se “dyert e dyta të politikës” ai i ka ditur gjithnjë, me përjashtim të zgjedhjeve të fundit.

Gabimi i dytë i tij është një përsëritje që ka ndodhur edhe më parë në jetën e tij politike: Besimi tek njerëz që besojnë përkohësisht tek ai, dhe mënjanimi i atyre që kanë kauzë të përbashkët me të, por në të njëjtën kohë kanë shumë më tepër dinjitet se gjithë të tjerët të marrë së bashku. Edhe kësaj here ai thirri pranë vetes njerëz që mendoi se mund të shërbenin për momentin, por që në fakt ata e shihnin Thaçin si një moment për të ecur më tej, qoftë edhe kundër tij. Në Kosovë ka figura të spikatura ndër vite, që janë pjesë e PDK-së, por befas, mjaft prej tyre u mendua se e kanë kryer kohën e tyre dhe u sollën të tjerë, të cilët, qofshin edhe gazetarë, janë të prirur për të rrëmbyer një moment të begatë, dhe për të ikur pastaj, duke lënë pas shumë të dyshimta brenda strukturave.

Gabimi i parë i Thaçit solli më shumë se 5 muaj pritje për ndërtimin e një qeverie, ndërsa gabimi i dytë i tij solli këtë aleancë qeverisëse.

A mund të kundërshtonte Thaçi nominimin e Isa Mustafës si shefi i ri i qeverisë së Kosovës? Ishte e mundur në fazën e parë, por jo më pastaj, kur dolën jashtë kontrollit të tij.

Le të sqarojmë diçka: Tani të gjitha partitë e mbetura jashtë pushtetit i janë sulur Isa Mustafës, për shkaqe krejt të tjera që kishte shkrimi im në dy pjesë. Mirëpo, deri para tri javësh, të gjithë e kishin pjesë të rëndësishme të qeverisjes, shef të Kuvendit dhe i kishin dhënë kartë të bardhë për të qenë president i ardhshëm i Kosovës. Mallkimi i sotëm është i vonuar, ai vetëm dëshmon se në lojën e politikës, nëse je me mua, je burrë i mirë; nëse kundër meje, je i poshtër.

Thaçi mund ta kundërshtonte nominimin e Mustafës. Në Kosovë ka një precedent politik, kur një forcë politike dhe një personalitet politik është gati të heqë dorë nga gjithçka për të mos lejuar atë që nuk e dëshiron. Në zgjedhjet e para pas luftës, që në fakt janë zgjedhjet e para të lira në Kosovë, LDK-ja fitoi përqindjen më të madhe, por me votat që kishte nuk mund të zgjidhte presidentin e vendit. Dy herë në Kuvendin e Kosovës u rrëzua kandidatura e Ibrahim Rugovës dhe po bëheshin tratativat për herën e tretë. Nëse do të kishte dështuar edhe një herë, zgjedhjet do të përsëriteshin. Në këtë kohë lindi koalicioni i parë i madh paszgjedhor, mes LDK-së, PDK-së dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës. Shefi i qeverisë do të ishte nga rradhët e PDK-së, ndërsa presidenti nga LDK-ja, Ibrahim Rugova. U bënë tratativa që në postin e shefit të qeverisë të ishte Hashim Thaçi, por Rugova kundërshtoi deri në fund. Ai ishte dakord të përsëriteshin zgjedhjet, por nuk pranonte nominimin e Thaçit si kryeministër. Ky i fundit, megjithëse qëndronte jashtë tratativave dhe ende nuk kishte këmbëngulur, gjeti një zgjidhje tjetër, me të cilën nuk kam qenë i një mendjeje, as atëherë dhe as tani: Delegoi një tjetër, i cili kishte qenë në rradhët e UÇK-së. Qeveria u bë, ende mendoj se qëndrimi i Thaçit thjesht si shefi i partisë e ndihmoi strukturën e tij politike, por nuk e ndihmoi ndërlidhjen politike në Kosovë. Pasojat e saj janë ende tani.

Nëse në Kosovë do të përsëriteshin zgjedhjet, sigurisht që PDK do të ishte rishtas forcë e parë, dhe me një përqindje më të ndjeshme se më parë. Thaçi përdori në këtë rast devizën e vjetër, që është pjesë e politikës, “më mirë një vezë sot, se sa një pulë mot”. Të gjithë njerëzit e politikës e synojnë pushtetin dhe jo rrallë herë bëjnë kompromise të ndjeshme për hir të këtij pushteti.

Kompromisi i Thaçit, pavarësisht se besoj se i erdhi në majë të hundës nga ajo politikë që po vërvitej rreth e rrotull tij, është edhe faji i tij. Ai mund të kishte përsëritur precedentin e hapur nga vetë LDK-ja: qeverisje e përbashkët, por me figura të reja, të spikatura, pa mllef dhe pa enigma në rrugën e tyre.

Gabimet paguhen, fajet ndëshkohen, thotë një falë e urtë. Gabimet e tij jam i bindur se Thaçi i ka paguar tashmë. Koha do të verifikojë nëse ishte faj apo një zgjedhje e detyruar, por e domosdoshme, që mund të mbartet.

Në tetë vitet e pushtetit të Thaçit nuk kam kërkuar asnjëherë gjë nga qeveria e tij dhe kjo është e kuptueshme. Në më shumë se 700 shkrime të botuara, pro apo në kundërshtim me politikën e tij qeverisëse, në të gjithë këto vite, po ashtu jam i qetë sepse asnjëherë, askush, as nuk ka guxuar të më ofrojë një shpërblesë. Por kam gjetur miqësinë e tyre, çka është e shtrenjtë për mua. Por edhe qetësinë për të thënë të vërtetën, ashtu si kam menduar. Këtë kam menduar edhe tani, për gabimet dhe fajin e Hashim Thaçit, i cili, ku ta dish, mund të jetë sërish i fituar, si ka ndodhur edhe herë të tjera.