SHËNIM: Karshillëk apo maskarallëk

Në fjalorin e gjuhës së sotme shqipe, botim i vitit 1980, nuk e gjeta fjalën “karshillëk”, megjithatë, në të folurën e zakonshme, më shumë se gjithçka ajo ka treguar e tregon mburrjen në të vënurit përballë dikujt e diçkaje, një mburracakllëk të përshtirë, që nuk ka të bëjë aspak me karakterin e fortë, me bindjet apo me dinjitetin. Më shumë se gjithçka tjetër është një pozë kapadainjsh, të cilët të sëmurë nga ajo që kanë fituar pa mund e tinëzisht, u bëjnë karshillëk të tjerëve.

Kjo ishte gjëja e parë që mendova kur, si shumë të tjerë, lexova pjesë nga mbledhja e fundit e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, sidomos pjesëzat e gjyqtarit të njohur Gjin Gjoni, i cili ka “meritën” se në terminologjinë juridike krijoi fjalëzën “gjingjonizëm”. Më pas, duke e parë jo si një rast vetmitar të një gjyqtari plepash, që është bërë tashmë anëtari më i votuar i Këshillit të Lartë të Drejtësisë (dhe në këtë rast duhet thënë “pika drejtësisë”), por duke e parë si një tërësi qëndrimesh, jo vetëm të një njeriu a dikujt tjetër brenda KLD, por në disa struktura njëherësh, nuk mendova më se kemi të bëjmë me një karshillëk, por më shumë se kaq, me një maskarallëk. Dhe ky nuk është një maskarallëk i zakonshëm, vetmitar apo një shpërthim çasti; ky është një ngritje institucionale, të cilat, dy vite më parë, u betuan para presidentit, pas thirrjes së tij, se do i qëndrojnë kundër, me çdo kusht qeverisë së re, ende të paformuar.

Nuk është fjala thjesht për një gjyqtar, i cili mbledhjen e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, faltoren e sistemit tonë juridik, e kthen qëllimisht në një faltore të politikës, përmes së cilës ai përcjell mesazhin e të fortit, e njëkohësisht edhe mesazhin e kundërshtarit politik në një institucion ku vetëm politika nuk duhet të ketë vend. Alibia e mosgjykimit të këtij gjyqtari, përmes heshtjes së shokëve të tij, duke mos lejuar krijimin e një precedenti që mund të rrokulliste shumë gjëra poshtë dhe të ngrinte vlerat lart, do të jetë e qënddrueshme, përsa kohë shteti dhe qeveria e tij e kanë lënë gjithçka në duart e një kaste politikisht të angazhuar, juridikisht të murosur dhe financiarisht një oligarki.

Jo vetëm ky gjyqtar, por edhe dhjetra të tjerë, që nxijnë edhe atë pak çka ka mbetur nga dinjiteti i sistemit tonë juridik, kanë ngritur sistemin e tyre të një perandorie financiare, pasi vetë sistemi ynë financiar është çalaman, për të mos thënë se nuk ka këmbë fare. Atë që nuk e bën sistemi gjyqësor e ka shumë të lehtë ta bëjë sistemi financiar, kontrolli financiar, që nga tatimet e taksat e deri tek detyrimet e tjera financiare.

Nuk e di nëse e di ministri ynë i Financave se për çdo blerje të rëndësishme, si do zot një orë të shtrenjtë, blerësit janë të detyruar të paraqesin faturat përkatëse, të paguajnë taksën e mbifitimit, e aq më shumë për pasuritë marramendëse. Por, kur një ish ministër Financash i qeverisë që u zbua nga pushteti, Bode, i bën karshillëk e maskarallëk një parlamenti, duke i thënë se “këtu jam, më zini po deshët”, dhe as bën përpjekjen më të vogël për të sqaruar pasurinë e familjes së tij, çka mund të pritet nga të tjerët, që me pak para mbyllin dyert e financave të shtetit, kur duhet shteti t’u mbyllë dyert që i kanë hapur jashtë ligjit?!

Ka mbi dy vite që disa nga strukturat e shtetit, të quajtura institucione të pavarura dhe njerëzit e lidhur me to, jashtë e brenda tyre, e kanë ngritur karshillëkun e tyre ndaj shtetit në një maskarallëk politik të shkallës më të lartë. E kanë bërë parim të pashpallur dhe nga kjo kanë ngritur edhe oligarkinë e tyre. I kundërvihen shtetit, ku janë thirrur të shërbejnë si argatë politikë të shkallës së parë, pasi ishte politika që i delegoi në majat e gjyqësorit, të prokurorisë, të Shërbimit Informativ, të Kontrollit të Shtetit, deri në presidencë.

E gjithë kjo ka krijuar klimën e mosbesimit, por jo vetëm kaq, të ndarjes si me thikë mes “atyre”dhe “këtyre”, teori e nxjerrë nga bagazhi komunist i Berishës dhe i transmetuar tek të tjerët me një vrull të paparë. Strukturat për të cilat bëjmë këtë shënim, në shumicën e tyre, janë thirrur nën armë nga sektori SHQUP, nën cilindo emër që të shfaqet ai, dhe këtë thirrje askush nuk e ka harruar.

Le të kthehem shkurt në mbledhjen e fundit të KLD-së. Nuk ishte thjesht një karshillëk i zakonshëm i një pjese të saj, apo edhe i presidentit të vendit. Të dukej sikur këta njerëz sapo kishin dalë nga zyra private e Berishës dhe kishin ardhur në këtë mbledhje me të njëjtin frymëzim, me të njëjtin koncept, koncepti i atij që duhet të luftojë pushtetin me çdo kusht, ta përmbysë atë, dhe, nëse nuk mundet, të bëjë minimin e tij.

Dhe nëse ndjek, qoftë edhe periodikisht, atë që bëjnë këto institucione të thirrura nën armë, ajo është shpesh herë e kundërta e mendimit për të bërë shtet. Ata, në fakt, bëjnë antishtetin, ashtu si kanë bërë antiligjin, ashtu si kanë rritur antivlerat, ashtu si kanë brymosur antidinjitetin.

Në të gjitha ngjarjet e mëdha të këtyre dy viteve, që nga forcimi i lëvizjes radikale islamiste, agresiviteti i një pjese të kishës ortodokse dhe i liderit të saj grek, kërcënimi i ligjit përmes krijimit të bandave, rritja e shpejtë e lidhjes së oligarkisë financiare në dëm të njerëzve të zakonshëm, këto institucione kanë bërë të heshturin. Por, kur ka qenë fjala për të shpërblyer emërimin e tyre, ata kanë bërë gjithçka, edhe jashtë ligjit, për të qenë në rregull me dosjet e tyre që mund të hapen një ditë. Pasuritë e shumë prej tyre janë euro milionëshe, shumë nga ata kanë prej kohe depozitat vetjake në parajsat fiskale apo kanë bër[ë investime në emër të të tretëve, zakonisht kunetërve, dhe, megjithëse mund të dihen, të gjitha i ka mbuliuar heshtja. Pasi askush nuk kërkon fatin e një Trebicke rebel, të një Santo, që desh të ishte më në fund korrekt, apo edhe më tej, të një Olldashi militant.

Dhe kush mund të besojë ende se këta njerëz mund të jenë pjesë e një sistemi të reformuar të drejtësisë në Shqipëri, kur i gjithë bagazhi i tyre përmblidhet në luftën politike kundër një qeverie që është thirrur të drejtojë vendfin, edhe pse pa dëshirën e këtyre detashmenteve?

Në Shqipëri, për fat të keq, shumë nga institucionet e pavarura janë thirrur për të zhbërë shtetin dhe për të mbushur xhepat. Është një simbiozë që e gjen në pak vende, por edhe aty ku e gjen, nuk ka të tilla përmasa sa në Shqipëri.

Ne kemi institucione të pavarura, që nga institucioni i presidentit, të cilat kërkojnë me zell politik të bëjnë rolin e disidentit ndaj qeverisë. Por çuditërisht, jo si ndodh zakonisht me disidentët, ne kemi në këto institucione një “disidencë” që është prej kohe e korformuar thellësisht, që asgjë nuk e gjykon me ndërgjegjen e vet, që qëndrimi në pakicë i partisë që e delegoi i duket mënxyrë, por që është edhe i gatshëm të ndërrojë rrugën e tij, sapo pushteti i ri të kërcëllojë dhëmbët.

Ligji i ri i sistemit të drejtësisë, përmes së cilit mendohet të reformohet drejtësia shqiptare dhe ku, për fat të keq, janë varur gjithë shpresat e qeverisë, nuk mund të bëhet me këtë lëvizje maskaradë kundër drejtimit të vendit dhe dëshirës për të vendosur shtetin ligjor.

Në këto institucione “disidente” tashmë shthurja ndaj ligjit quhet besnikëri politike; serioziteti në zbatimin e ligjit quhet kryengritje, ndershmëria ndaj ligjit është temë tabu; ndaj askush të mos presë se një ligj i ri, përmes të njëjtëve, do të sjellë besnikëri ndaj ligjit, seriozitet dhe ndershmëri.

Pasi nuk kemi të bëjmë me karshillëk, por me maskarallëk, bile të llogaritur imtësisht.

As qeveria nuk duhet ta presë këtë.