Për pandëshkueshmërinë

Gazeta DITA botoi dje një replikë nga Genc Burimi – pikërisht me editorialet dhe me shënimet e vetë gazetës. Të duket si diçka e panatyrshme, pasi, në shumicën e rasteve, gazetat mund të bëjnë ndonjë përgënjeshtrim, vendosur në cepin e ndonjë faqeje (ku fare lehtë mund të mos e dallosh) por jo ta vendosësh që në krye të herës, e për më shumë që në ballinën e saj.

Si një gazetar i hershëm më gëzoi kjo gjë, edhe pse në disa raste, pa më cituar e pa më rënë ndesh, (edhe kjo gjë e rrallë) zoti Burimi pjesë të rëndësishme të replikës së tij i kishte me pasazhe e ide që unë kam botuar në DITA. Më gëzoi fakti se, ashtu siç ka predikuar, gazeta DITA edhe ka vepruar: duke na dhënë një risi, dhe një shenjë emancipimi medial.

Por, veç saj, e pashë të arsyeshme, – nëse edhe gazeta e lejon vazhdimin e kësaj replike, – të mos kem të njëjtin mendim me çfarë gjithë është thënë në replikën e zotit Burimi, pra duke qenë i një mendje me të se Shqipërisë sot i duhen investime , nuk jam i një mendje se asaj nuk i duhen ndëshkime, dhe njëri prej ndëshkimeve është edhe arrestimi, i atyre që me vetdije ose jo kanë bërë faje e kanë sjellë dëme ndaj vendit, kanë rrënuar ekonominë, kanë burgosur pa të drejtë, kanë vjedhur e në fund edhe kanë vrarë.

Jam i një mendje me zotin Burimi per nevojën e investimeve në vendin tonë, sepse ajo është e vetmja rrugë nëpër të cilën ecën zhvillimi ekonomik e kjo nuk është gjë e re. Të investosh do të thotë të japësh jetë në një ekonomi që në vitet e fundit po shkon drejt asfiksimit, do të thotë të hapësh poret për një fymëmarrje më të gjërë, të bësh të lumtur edhe më shumë njerëz që në fund të fundit do të gjejnë një vend pune, do të thotë të ketë më pak paqetësi dhe të të ketë një tjetër shije buka e përditshme.

Ditët e fundit unë kam parë në një vend ku nuk mendoja se kishte gjë tjetër veç zallit e shkurreve se si mund të rilindë mendimi nga një vizion i ri për punën, për të investuar një pjesë të fitimit edhe aty ku mendohet se nuk ke asgjë për të fituar. E kam parë në një kantjer ndërtimi të firmës ALBTIEFBAU, e cila, në mendimin tim gjithçka mund të ishte, vetëm kantjer ndërtimi jo; e kam parë se si mund të jetë e ardhmja e një vendi kur e drejtojnë njerëz me mend dhe që e duan vendin…kur edhe gurishtet rreth e rrotull kantjerit po ktheheshin në plantacione pemësh, disa nga të cilat të ardhura që nga Australia e largët. Drejtuesve të shtetit që ende nuk e kanë parë do t’u thoja që mund të kthenin rrugës kur shkojnë në qytetin e Shkodrës dhe të shikojnë se si mund të investohet nga fitimi për të bërë atë që shumë të tjerë nuk e bëjnë as me fonde që u jepen bujarisht e që nuk dihet se ku përfundojnë.

Pra, jam i një mendje me zotin Burimi për nevojën e investimeve, e për më tepër që gama e invstimeve të jetë sa më e gjërë, që nga firmat e mëdha që mund të gjenin specialistë të shkëlqyer e njerëz punëdashës e deri tek firmat e largëta që ndoshta nuk kanë duk të madh, por zënë vendin e tyre.

Në tetë vite, qeveria që shkoi bëri gjithçka të dukshme për të ardhur investimet e huaja në Shqipëri, ashtu si bëri edhe gjithçka të padukshme që ato të mos vijnë.

Bëri të dukshme shitjen e truallit për një euro, dhe ia “shiti” kujt i deshi qejfi, ndërtoi disa ligje lehtësuese, por që më pas kërkonin firmën ” e babait” dhe “përqindëshin e bijës”, bëri takime e konferenca, u lut me mish e shpirt “ejani në Shqipëri”, por kur vinin i gjenin portat e mbyllura, ose duhej të gjenin “çelësin” e familjes;  bëri zona të lira investimi, por ato ishin vetëm për fabrikat e çimentos dhe gropat e gelqereve, ndërtoi rrugën e kombit, ku u zhdukën mbi 200 milion euro, por shqiptarëve matanë kufirit londinez i vendosi taksa më të larta se sa tregtarëve serbë, bëri spote publicitare, nganjëherë edhe në TV ndërkombëtar me emër, por milionat e propogandës, me urdhër nga lart, i dërgoi urgjentisht tek Frangajt; pra, i bëri të gjitha gjërat e dukshme dhe, njëkohsisht, të gjithë gjërat e padukshme. Rezultati: u ndërtuan disa fabrika çimentoje, u rrit tregu i energjisë elektrike nga Serbia, zëri kryesor i partneritetit u bë një njeri me emrin Fazlliq dhe banda e tij, u krijuan disa firma fantazmë nga Kina e largët dhe ishujt e Paqësorit, lumi i eurove rrodhi fillimisht drejt Qipros e më pas në adresa të tjera, shumica e të cilave nga informaliteti dhe korrupsioni, u paguan miliona euro nga TVSH fiktive dhe ende nuk dihet se në cilën humnerë kemi rënë. Korrupsioni nuk buloi, por u tërbua jashtëzakonisht, në proporcion gjeometrik me vitet në pushtet, dhe, si për t’i vënë kapak gjithë kësaj zallamahie, në mesin e ditës, në sy të të gjithëve, u vranë 4 vetë, demonstrues të paqtë, sikur të mos kishin mjaftuar 26 të vrarët e Gërdecit. Vrasësit urdhërues u dekoruan, zbatuesit u shpërblyen me 2 milionë euro.

Këtë klimë, të krijuar me dashje apo pa dashje, e dinë mirë edhe institucionet ndërkombëtare, edhe firmat e fuqishme, por edhe firmat e zakonshme, të cilat nuk kanë euro për të humbur, thjeshtë se vendi ynë ka nevoje për investime. Në rradhë të parë, çdo biznesmen që kam njohur, mjerisht kam njohur pak, ka synimin e parë të rritë kapitalin e tij, dhe nuk vjen këtu për sytë e bukur të dikujt tjetër e as për fjalët e thurura mjeshtërisht nga Edi Rama. Aq më pak ai mund të vinte këtu kur shihte sytë e çakërdisur të  Topallit dhe fjalët përçart të Berishës. Një tregtar në perëndim është mësuar të ketë mbi krye disa ligje dhe rregulla, të cilat ndoshta edhe ka dëshirë t’i shkelë, por e di se do të ketë pasoja të rënda nëse e bën këtë. Si e kam thënë edhe në një shkrim tjetër, dhe si jam i bindur se ju e dini më mirë se unë, shteti në perëndim, mund të jetë ndoshta zemërbutë me shkeljet që mund të kesh bërë kudo, por jo me shkeljet financiare. Aty ai, rregullisht, nëse bën evazion, nëse fsheh, vjedh dhe korrupton, më fal për krahasimin, të heq dhëmb e dhëmballë. Mirëpo tek ne, mjerisht, ishin ministrat dhe familja ata që i hiqnin dhëmbë dhe dhëmballë shtetit, që sillnin nëpër gishtat e njerës dorë gjykatat dhe drejtësinë, dhe me gishtat e dorës tjetër, njëkohsisht, numëronin paratë e fituara përmes grabitjes së shtetit dhe të njerëzve.

E gjithë kjo katrahurë, që vazhdon prej 23 viteve, ka lidhje me një fenomen tipik shqiptar: pandeshkueshmërinë.

Vetë Berisha e familja e tij e ndjen ankthin e ndëshkueshmërisë. Halucionacionet e tij të fundit dhe përçartjet në parlament, janë shenjat që flasin, sepse, më mirë nga të gjithë ne, ai e di se çfarë ka bërë mbi ekonominë e këtij vendi dhe mbi fatet e tij.

Askush në këto vitet e fundit nuk ka sjellur më tepër një peisazh të tillë të hidhur mbi jetën e njerëzve… por unë e di fare mirë se, edhe nëse nuk mund të gjykohet, historikisht ai është i dënuar.

Unë i takoj atyre njerëzve të cilët mendojnë se nuk mund të ecet mbi patericat e faljes dhe të harresës. I takoj atyre që, nëse kjo histori përsëritet, përsëri do të jem kundër këtyre patericave. Besoj se jemi në një mendje kur themi se gabimet ndreqen, ndërsa fajet gjykohen. Dhe ne, mjerisht, nuk kemi folur e shkruar për gabime, por për faje që duhen gjykuar.