Sipërmarrja “SOS” qeverisë së re!

Detyrimi që qeveria në ikje u ka bizneseve shqiptare dhe të huaja që kanë kryer punë për të është i jashtëzakonshëm. Që tani bizneset kanë filluar të ngrenë zërin dhe shqetësimet e tyre. Disa përllogaritje të bëra nga vetë sipërmarrësit dhe shoqatat që i përfaqësojnë flasin për një shumë rreth  280 milionë euro. Ky është një detyrim që qeveria e shtatorit duhet realisht ta konsideroje si parësor, për arsyet e mëposhtme. Së pari, është detyrim ligjor, qeveria  ka përfituar pa paguar akoma mallra, shërbime dhe punime,  investime publike. Nga ana tjetër dhe më e rëndësishmja, çdo vonesë në pagimin e detyrimeve të prapambetura e përkeqëson krizën e likuiditetit të bizneseve duke i çuar ato drejt një falimentimi, çka sjell pasoja të rënda në ekonomi. Shlyerja e detyrimeve, qoftë edhe nëpërmjet një liste apo grafiku pagesash, lejon njohjen e plotë të tyre dhe të nivelit real të defiçitit dhe borxhit publik, duke i bërë transparentë këta tregues të rëndësishëm për stabilitetin e financave publike. Mosnjohja dhe mospagimi i detyrimeve të prapambetura pengon saktësimin e situatës kritike dhe vështirëson përllogaritjen e saktë të shkallës së ndërhyrjeve. Dëmi që po kryhet është shumë i madh tashmë. Mospagesat qeveritare, qoftë edhe të përkohshme, kanë rritur efektin zinxhir të borxheve të biznesit privat ndaj bankave, bizneseve të tjera dhe ndaj punonjësve për pagat, përfitimet dhe sigurimet. Zgjidhja e këtij zinxhiri sjell efekte pozitive në pagimin e pagave dhe sigurimeve shoqërore, ul nivelin e kredive të këqija, ul përmasat dhe koston e financimit nga tregu informal, çka lehtëson financimin e ekonomisë. Qeveria e shtatorit synon ringritjen e ekonomisë, kërkon rritjen e kërkesës së përgjithshme në ekonomi, e cila lehtësohet apo pengohet edhe nga kostoja e parasë në ekonomi, sidomos kostoja për sektorin privat. Ndaj sot bankat qendrore në shumë vende janë duke aplikuar politika monetare jokonvencionale të mirëkuptuara për situata jonormale. Nga uljet e kostos të parasë nga Banka e Shqipërisë kemi ulje të interesave të instrumenteve të borxhit të qeverisë, sidomos për bonot e thesarit. Ndërsa pak ose shumë pak janë ulur kostot e larta të kredisë për individët dhe bizneset. Pagesat e detyrimeve të prapambetura nëpërmjet bonove apo obligacioneve do bëhej me kosto të ulët, kosto të bonove të thesarit aktualisht variojnë nga 4-6 për qind. Ndërsa kostoja e kredive që paguajnë kompanitë private që janë në krizë likuiditeti nga mospagimi i buxhetit, është deri në 10 për qind dhe bashkë me penalitetet dhe kamatëvonesat, është rreth 2.5 herë më e lartë. Nuk është mirë për ekonominë të financojë një borxh më të lartë me një përqindje 2.5 herë më të ulët. Qeveria ne rast se nuk vepron menjëherë, do t’i detyrojë kompanitë private që të financojnë krizën e tyre të likuiditeteve nga sektori bankar apo edhe nga ai informal dhe fajdet me një kosto edhe 300 për qind  më të lartë se kostoja e bonove të thesarit. Zgjidhja e problemit akut të detyrimeve qeveritare të papaguara duhet të vijë nga një proces i kujdesshëm konsultimi i qeverisë së re me biznesin dhe shoqatat e tij, me bankat tregtare, Bankën Qendrore dhe ekspertë vendas e të huaj. Problemi është shumë akut dhe rrezikon të kthehet në një ortek shkatërrues për ekonominë shqiptare. Sinjalet e kuptimit të kësaj situate nga qeveria që merr mandatin e saj në shtator janë dhënë me takimet që ka ndërmarrë që në korrik, qoftë me përfaqësuesit e biznesit, apo bankat që operojnë në vendin tonë. Por në shtator sfida është konkrete në këtë fushë dhe kërkohen zgjidhje afatgjata për të mos cuar në një proces ngërci të mëtejshëm për sipërmarrjen.