Si sot 107 vite më parë lindi shkrimtari Millosh Gjergj Nikolla (Migjeni).
Migjeni konsiderohet si një ndër shkrimtarët më të lexuar e më të rëndësishëm të letërsisë shqipe të shekullit të 20-të.
Fatkeqësisht jetoi shumë pak.
Lindi në 13 Tetor 1911 dhe vdiq në 26 Gusht 1938.
Për vdekjen e tij, akademiku Moikom Zeqo shkruan në DITA:
“Në 12 gusht 1938 Migjeni shtrohet në spitalin “Opsadale Valde”. Tre ditë më vonë, Migjeni i nënshtrohet një operacioni të rëndë, ku i hiqet një pjesë e madhe e mushkërisë. Në 15 gusht 1938 Migjeni bie në koma, për të mos u përmendur më. Gjendja e tij në koma vazhdoi plot 11 ditë. 26 gusht 1938 afër mesnatës Migjeni vdes.
Për ditët e fundit të jetës së Migjenit kemi disa referenca. Në një nga referencat e 15 majit 1938 e quajnë sanatoriumin San Luigji si “Shtëpinë e të dëshpëruemve”. Kjo referencë kujton kryeveprën “Mali Magjik” të Tomas Man, që përshkruan historinë fatale të njerëzve me tuberkulozë në një sanatorium.
Në prill 1938 Migjeni shkruan skicën e fundit “Kënga e trumcakut”. Fleta e parë e dorëshkrimit ka humbur. Nuk kemi të bëjmë me një edicion të dytë të skicës “Vetëvrasja e trumcakut”, por me një shtjellim të ri. Teza e kundërvënies, dhe rebelizmit është zotëruese. Trumcaku çuditet për padrejtësinë e nayrës dhe është gati të bëjë një kryengritje kundër natyrës. Por trumcaku filozof e mund trumcakun harbut.
Dhe kështu kemi të bëjmë me paradoksin e trumcakut, paradoks që mund të vazhdojnë një milion vjet, kur ndoshta truri i trumcakut do të zhvillohet aq sa është i zhvilluar sot truri i njeriut”
Dhe ja skica e Migjenit risjellë nga Zeqo në DITA:
KANGA E TRUMCAKUT
Pas fletës që mungon vijon ky tekst … (i) lodhun, dhe ma i pakënaqun trumcaku me fat, qëndron mbi degë. Me urrejtje shikonte natyrën që s’e krijoi ma artistikisht. Me përbuzje vërente bylbylin.
Tash e kuptoi mirëfilli se duhet të vuejë nga fataliteti i gjanave! – Kështu tue mendue ndjen një lehtësi trumcaku. Në thelbin e ndërgjegjes së tij filloi të ndjehet filozof. Kish të drejtë! Se kush arrin ndër trutë e vet të jetë i pakënaqun me fatin, ai me të vërtetë fillon me amë filozofi – dhe një filozofi ma të vërtetë se çdo tjetër filozofi.
Çuditej trumcaku për madhështinë e ndjesive tët ij dhe çuditej për fatalitetin e gjanave. Pse asht trumcak? Vetëm pse asht trumcak nuk mund ta thotë kangën e bylbylit? Çuditej për padrejtësinë e natyrës dhe ish gati të bajte diçka: një kryengritje kundra natyrës!..
Por, trumcaku filozof e mundi trumcakun harbut.
Me një indiferencë apatike fishklloi dhe fluturoi nga dera nën strehë të pullazit. Dhe aty ia nisi: Çiu-çiu e çiu-çiu, çiu-çiu si filozof cinik e faqezi.
Ky paradoks i trumcakut mund të ngjajë edhe një milion vjet, kur truni i trumcakut të zhvillohet aq sa asht sot i zhvilluem truni i njeriut. E na, njerëzit e këtij skaji të Dheut, për një milion vjet mund t’arrijmë që mos t’ia kemi zili njerëzve që na rrethojnë si trumcaku që ia kish zili bylbylit.
Një milion vjet – afat i bukur… Si ju duket? – Jo, jo nuk asht shum. Ç’janë një milion vjet para eternitas…
Sanatorium, prill 1938
****
b.m. / dita / Shkrimin e plotë të Moikomit mund ta lexoni duke klikuar KËTU
Me gjithe rrespektin qe ndonjiher shprehim per
punen e palodhur si studjues per moikomin
nuk mundet ti kujtojme se ;
Nji muzlluman , ka nji jete te tere ne dispozicion ,
me tregu karakterin e tij si Sharlatan :
Mos e prek Migjenin ,se e bo pis ,o milet !
Migjeni eshte nje nga shkrimtaret ne Ilegalitet,sepse jetonte ne nje vend te pushtuar.
Ne nje vend si Shqiperia myslimane zoti Zeqo qe vazhdon akoma “Lufta e Klasave” eshte e pamundur te ecet perpara.
Askush ne Albanistane nuk e njef njeri kete shkrimtare te madh si Millosh,por me psevdho onoma (pseudonim).
Po ashtu per Asdrenin, Aleksander Stavro Drenova.
Kush e njeh Lasgushin te birin e Sotirit ne emer te Tij si Llazar?
Naimi,Samiu,Abdullahu,Ismail Vlora etj,mbaruan skolion gimnasion Greqisht ne (shkollen) Greke ne Janena dhe shkuan ne Turqi te mbanin ne kembe dhe ta ndihmonin Perandorine Osmane!
Keta te ashtuquajture “shqipetare” ishin te pabese se u shkolluan dhe u bene njerez ne Gimnasion Greke dhe shkuan tek Dum Baba,kur Epirotet te ashtuquajture Arvanitas luftonin per kombin e tyre Greqine kunder turqve dhe ketyre lamasheve qe nuk e dinin (si komunistet e diktatures) qe do binte Perandoria Osmane.
Lane kokallat (kockat) ne Anatoli se atje ishte shpurit i tyre,ne parlamentin turk me funksione.
Kjo eshte e verteta e ketij vendi qe mohon Identitetin e Tij ne emer te Fese dhe Ndergjegjes myslimane te krijuar per shekuj.
Ngrihe zerin zoti Zeqo,pse nuk quheni Epirote ashtu sic ka shkruar Marin Barleti per kete vend dhe Prijesin e Saj Te Epirit Kastriotin.
Pse mohoni Vorio Epirin dhe Lavdine e Saj per qindra shekuj dhe perpiqeni si po….a neper breke te na beni edhe moral,histori.
kuzhinjeri allaturka
kerkon me gatu alaFrenga
or tej
cjan kto corba qe qelbin ambjentin ,
e pa asnji shije
kulmi .
moikom perse mar burr a jeni kaq frikacak jue komunistat
dhe s’perballeni me komentet e komentueseve .
Nqs s’po don me u perball me opinionin ,
ather duhet mos me shkarravit ma ktue ,
e cfar te sillet verdall mrena asaj kafke ,
maje per vedi e os e ekspozo ktue .
A mos vall jeni tu e pretendue ju banda e komunisteve
qy keni pushtue nji ket gazete , si Tok e Xanun
gjithcka shkruhet ne ket Gazete ?
Pokush karin jeni o mbetje kermash komuniste ,
ju rren menja jue se po ju merr kush seriozisht ne
tana kto lajthitjet tueja qe shkarravitni posht e perpjet .
Jo vallaj .
si bre me ken kaq idiota jue .
Kur po jue duket vetja kaq te zot ,perse i tremeni komentuesit ,
perballjes ?
Jetoni ala ne komunizem ju nastradinat e letersise ndalume ?!
A t’pjerdhca mrena asaj kafke une tye tan bandes se dites .
Migjeni ; poeti i mjerimit dhe i kengeve te pakenduara;Po kush ishte pengu i Migjenit?Ndoshta” Luli i vogel” apo vajza qe ngriu nga te ftohtit tek” Bukuria qe vret”; ndoshta i papuni tek ” molla e ndaluar”Dhe Ai vete thirri perpara se te vdiste:”….Driye !pak drite o mik o vella!Dhe keshtu iku poeti i madh i epokes se mjerimit dhe erresires!
Migjeni ; poeti i mjerimit dhe i kengeve te pakenduara;Po kush ishte pengu i Migjenit?Ndoshta” Luli i vogel” apo vajza qe ngriu nga te ftohtit tek” Bukuria qe vret”; ndoshta i papuni tek ” molla e ndaluar”Dhe Ai vete thirri perpara se te vdiste:”….Drite !pak drite o mik o vella!Dhe keshtu iku poeti i madh i epokes se mjerimit dhe erresires!
Migjeni ; poeti i mjerimit dhe i kengeve te pakenduara;Po kush ishte pengu i Migjenit?Ndoshta” Luli i vogel” apo vajza qe ngriu nga te ftohtit tek” Bukuria qe vret”; andoshta i papuni tek ” molla e ndaluar”Dhe Ai vete thirri perpara se te vdiste:”….Drite !pak drite o mik o vella!Dhe keshtu iku poeti i madh i epokes se mjerimit dhe erresires!
Te lumte”Dodona mbi Tomor”,qe na e ke perserit tre here kete koment qe ia vlen te kthehet ne rrefren jete. ..Jane kryethenie te njeriut PRENDII..si MIGJENI yne!
Te lumte DODONA qe na kujton shume Dodona cupa e zonja. Te pacim
Guri Naimit D.
Or taj..(idiot komentues..)ti lajthitur.
“Or taj” IDIOT( !ti drejtuar Mokomit nderuar.) Rraj te pakten nat serane tende.Do me u mat dhe me DIVA, si Mojkom Zeqo,qe e pacim,si per PENEN dhe, personalitetin e tij.
Guri Naimit D.
Guri Naimit,
m’ke kuptue gabim .
Problemi ashte tjeter plako.
Kta kane dal nga rruga e Zotit ,
nuk njohin ma detyrimet qe kan ne media ndaj
lexuesit , frekuentuesit te ksaj medie ,
se e para i mungon cdo rrespekt e kulture njerezore ,
dhe e dyta ,shkrujn cfar po ja don prapanica ,
pa asnji far kuptimi dhe e fundit nqs dikush i ban
replike e cila asht nji Option i ksaj medie (perndryshe le
ta hjekin Optionin “komento” dhe shkrujn cfar po ja don
trapi debilave vet .
Pra ,
(se di, apo je tuj m’kuptue Plako ,)
nqs kta e perdorin ket medie ,si nji mejhane te nji grupi
te tyre dhe s’lejojne replika , ka me ken tjeter gja ,
e ne komentuesit ,do ti kishim hedh thjesht
nji sy ,s’Do komentonim asgja e do kishim dhi mbi ata.
Pra nastradinat e partis ,qe pretendojne si bajn kudo
ne ate Shqypnie shtrir pertok ,
kane privatizue gjithcka politiken,atin letersine ,
gja qe s’asht e pranushme ne asnji shoqni Europiane e
Botnore dhe ma kryesorja siedhe kam sqarue ma nalt ,
nuk njohin rrespekt per tan ata qi i rrepsketojne
e ffrekuentojne ket media.
Dhe s’fundmi , Diva jote Moikomi , ashte nji arkeolog
i mir ,eksplorues e letersise ,studjues qe asht tuj ba
nji pun te lavdrue ,por ai, ban idiotia si ne ket shkrim ,
qe s’di cfar asht tuj than e qe asnji s’e kupton ket shkarravine ne faqen e te Mrekullushmit Migjeni .
Ja pra ,le te dal ,e na shpjegoj se shka po don me than
ne ket shkrim DIVA :Perse fshihen kta tipa dhe shmangin cdo perballje nji ktue me lexuesin ,
i tremben se po stanojn para lexuesit ato cfar marrin
nga diku dhe i hedhin ktue me u duk dikushi dhe po
humbin ate status qe vene pas ekraneve ?
Kjo s’asht Europa ,s’asht Bota e Kultures e Letersise
se Botes se civilizueme .por tinzari alla turka .
Jan msue me shkrujt cfar pa ja don ajo kafk pa asnji
far perggjegjsie e duke i shndruar veprat e Migjenit
apo dikujt tjeeter ,per interesat e ngushta personale ,
qe s’i afrojn asgja askujt ,vecse tinzarise vet qe i shoqron tan udhtimit te jetes se vet
kta nastradina te mbet te burgosun mrena injorances anadollake .
S’po kam asgja personale ,
por jam tuj kerkue me rrespektue kulturen e msojn
se nqs ti X- autori nji shkrimi , qe i Thot dicka – X – tjetri lexuesi ,
duhet edhe me nigjue ate .
Jan elementet e par te kultures n’komunikim qe i mson
cdo kush qysh ne shkollat fillore ose shtepi i nderum Plako .
Puthe DIVEN e baj t’fala tan fisit nastradinave prej meje
Kur juktojme Migjenin, na vije trishtimi i “mbretit Zog” sundimi banal i tij mbio shqiptaret,Ky “mbret” me i pasuri nder mbreterit,me 2000mije pale tesha-kostume, me vila marramendese, me zanat”amshuri me pagese” me harxhime tre pallogriteshme, me vjedhje te shtetit dhe popu llit, me vvarferim te sjakshem te shqiptareve,deri ne mundime per zhugen dhe morrat, mbret qe nuk shkolloi mbi 94% te shqiptarve shiti hapesira kombetare, bashkpunoi me serbet qe nga 1924 e deri me 1953.Vertet Migjeni na kujton “:egjenden e misrit”,”A po don qymyr Zitni!?” dhe “Lagjen e varfun”e shume e shume Lula e Zenela deri ne revolten Perendi ku je??!! Qe e rrenoi kete shemti kombetare,historike e njerezore.Kete mallkim tre popullit,historise dhe kohes.
Kur kutojme Migjenin, na vije kujtimi trishtues i kohes dhe hapesires shqiptare, trishtimi i “mbretit zog” sundimi banal i tij mbi shqiptaret,Ky “mbret” me i pasuri nder mbreterit,me 2000mije pale tesha-kostume, me vila marramendese, me zanat”amshuri me pagese” me harxhime tre pallogriteshme, me vjedhje te shtetit dhe popu llit, me vvarferim te sjakshem te shqiptareve,deri ne mundime per zhugen dhe morrat, mbret qe nuk shkolloi mbi 94% te shqiptarve shiti hapesira kombetare, bashkpunoi me serbet qe nga 1924 e deri me 1953.Vertet Migjeni na kujton “:egjenden e misrit”,”A po don qymyr Zitni!?” dhe “Lagjen e varfun”e shume e shume Lula e Zenela deri ne revolten Perendi ku je??!! Qe e rrenoi kete shemti kombetare,historike e njerezore.Kete mallkim tre popullit,historise dhe kohes.
MIGJENI ka qenë; është njeri e krijues i lartë dhe i MADHËRISHËM që, nuk mund të thuhet as më fjalë; dhe i këtillë do t’mbetet p ë r gj i th m o n ë !!!