Spiuni dhe i lari me flori

“Shiko drejt të ardhmes: është ndoshta kjo arsyeja pse ZOTI na i dha sytë nën ballë dhe jo pas kokës”/Hans Herman Kersten

Kryesisht në këto 25 vitet e trazicionit ka një përdorim e shpërdorim të dendur të fjalës spiun, e cila është vulgarizuar kaq rëndë, sa që është shtrembëruar krejtësisht thelbi i përmbajtjes së saj. Dhe kjo nuk është bërë nga njerëz që nuk dijnë, por nga njerëz, edhe të shkolluar, të cilët e trajtojnë keqas, për qëllimet e interesat e tyre. Synimi është të pastrojnë fytyrën e së kaluarës, dhe pse jo për të larë hesape me njerëz, nën flamurin e çjerrë të antikomunizmit. Të tillët kërkojnë të na shesin sapunin për djathë, shkruajnë e flasin pa u dridhur qerpiku edhe më të pabesueshmet. Një abuzim i paparë me të vërtetën. E manipulojnë atë skajshëm e duke abuzuar me faktin se përgjthësisht në to ka edhe një pjesë të së vërtetës. “ Gjysmë e vërteta është më e rrezikshme se gënjeshtra- thotë shkrimtari gjerman Teodor Hippel,-gënjeshtrën mund ta njohësh më lehtë nga gjysmevërteta, e cila zakonisht maskohet për të gënjyer dyfish.”

Në Fjalorin e Gjuhës Shqipe jepen disa definicione të kuptimit të fjalës “spiun”, ku në thelb është se spiun– quhet personi, agjent i fshehtë, i vënë nga organe të specializuara a dikush, mbledh dokumente e informacione sekrete, sidomos ushtarake, në një vënd për hesap të vëndit të vet, a për llogari të një vëndi tjetër; apo të ndjekë një tjetër me veprimtari të rrezikshme për shoqërinë a shtetin. Por tek ne fjala spiun reduktohet pikërisht te kallëzimi fshehurazi tek organet e specializuara, tek eprorët a më i madhi për veprimet që ka kryer a për fjalët që ka thënë dikush. Veprimtaria që kryejnë rrjeti i spiunëve quhet spiunazh. Është ndër profesionet e dorës së parë dhë më i vjetër në botë, që zë fill herët. Njihet se ka filluar qysh në Greqinë e Lashtë, e vazhdon dhe në ditët e sotme, ku shoqëria, shtete, etj. e përdorin për të manipuluar, vjedhur, sabotuar informacione dhe interesa.

Spiunët janë njerëzit më të çuditshëm në botë, me cilësi të veçanta, që nga njëra anë i duan, se pa ta nuk bëjmë dot, por nga ana tjetër të gjithë i urrejnë. Në saje të punës së tyre janë fituar luftëra, perandori të mëdha janë gjunjëzuar. Janë shkatërruar, por njëherazi edhe janë shpëtuar jetë njerëzish.Të gjitha shtetet e botës kanë shërbimet e tyre sekrete, kryejnë veprime aktive kundra njëra- tjetrës, sipas interesave të tyre. Rezultati shihet se si dhe sa mundet të penetrohet, t’i vidhet informata, të gënjehet, t‘i behet lojë e dyfishtë ,t’i korruptohen agjentët, etj. Lufta midis tyre, çuditërisht nuk ka mbaruar akoma edhe sot e kësaj dite. Nuk kanë dalë kurrë fituese asnjë palë, veçse fitore të përkohshme, afat shkurtër, dhe “fitore” të madhe e të pashmangshme secila palë ka korrur në humbjen njëpasnjë të spiunëve (agjentëve) të vet. Si duket, është në natyrën njerëzore, e fshehur brenda në shpirtin e njeriut, që e nxit të kerkojë të dijë diçka, që ka tjetri, që e mban sekret: mendimin, gjendjen, synimet, sjelljen, qendrimin që ka për ty a të tjerët. Dhe njeriu qysh herët e shtriu këtë natyrë edhe tek shteti, që vazhdon dhe sot.

Marrëzia e sotme disa njerëzve në vendin tonë, është se spiunin e zhveshim nga funksioni i tij dhe e biem këmbëkryq në qoshetë e shtëpive tona?! Anormale është se në shtëpi, pra familjen tonë, nuk shpallim një spiun, por disa, madje shumicën?! Dhe kështu, më tej, shpallet frika se mos ndoshta të gjithë familjen edhe popullin e bëjmë spiun. Në mos qofsha i lajthitur, nuk është dhe as që mund të bëhet kurrë një popull spiun, por as familja, në kuptimin e urryer që i jepet kësaj fjale. Në gjithë këto vite është thënë e stërthënë shpesh se ndër ne “në 3 veta tek ne 2 janë spiunë”. A është e vërtetë kjo? Le të përdorim arsyen, logjikën e shëndoshë, qoftë edhe të një njeriu me nivel mesatar e jo më të një të shkolluari, a intelektuali. Ta marrim këtë “etalon” a “kut” matës, dhe ta çojë secili në shtëpinë a familjen e vet. Aty janë dy bashkëshortët dhe fëmija. Le të dali njëri e të thotë kush janë dy spiunët, përse janë të tillë, dhe kush është “i pastërti”, ai i larë me ujë floriri. Po a i kemi gjithata spiunë në familjen tonë, me 5-6 veta? Jo! Asnjë s’e pranon një të tillë! Se realisht nuk janë spiunë! Po përse u ngjitim këtë mballomë kutërbonjësve familjeve tona, vetes, prindërve, vëllezërve, motrave, fëmijëve! Kjo është skandaloze, jo normale dhe amorale. Le të ecim më tej! Është bërë e urryer kjo fjalë, duke anatemuar pjestarë të familjes, që kanë deponuar në organet e specializuara për aktin e kundërligjshëm të kryer nga X person, i cili është dënuar, deri edhe me burg. Dhe deponimin (denoncim, deklarim informim, dëshmi etj), në kushte e rrethana të caktuara , e detyron ligji, për këdo, pa përjashtim, kur individi, qoftë ky person familjar ose jo, ka dijeni, ka parë , dëgjuar etj. Ndryshe, mosdeponimi shkakton pasoja për këtë person, se, siç thotë artisti ynë i famshëm, i admirueshëm Luftar Paja “Kishte Çeçua biçak”. Po në këtë rast, siç etiketohet, ai që bëri i pari veprën e kundërligjshme, i dënuari me burg, qënka i larë me ujë floriri, ndërsa ai që tha të vërtetën, qoftë kjo e plotë, gjysmë a të pjesëshme, qënka spiun?! Pra e paligjshmja, krimi, vjedhja, imoraliteti, qënka vlerë?! Dhe vlera, pra e vërteta, duhet ta kthejmë në antivlerë, në gënjeshtër, në amorale?! Se mendojmë e veprojmë kështu, ku paligjshmëria, anormaliteti dhe amoraliteti gjithnjë janë shtuar, nuk janë denoncuar dhe nuk janë dënuar, kemi mbritur në këtë fare feje, gati në gjëndje katastrofike, jo më vetëm ekonomike, por edhe morale, shpirtërore, pa shpresë, dhe shqiptarët po ikin nga sytë këmbët për të gjetur shpëtim.

Sebepi i këtij shkrimi, qe një farë hezitimi e frike e shprehur në disa gazeta, se mos populli bëhet spiun, ngaqë qeveria u bën thirrje e inkurajon qytetarët të denoncojnë këdo e për çdo gjë për kundërvajtje e shkelje ligji. Inkurajimi do të thotë që askush nuk duhet të rrijë indiferent e të kthejë kokën mënjanë, kur ndodhin shkelje ligji, krime, ngjarje të shëmtuar të prishje të qetësisë publike, të vjedhjeve, grabitjeve, gridjeve, e shumë e shumë veprime të tjera të shëmtuara, që u bëjnë keq jo vetëm personave, por gjithë shoqërisë. Personalisht e quaj mëse të drejtë e të vonuar. A duhet të kthejmë kokën, të mbylim sy e veshë , sikur s’ka ndodhur gjë, se mos na thonë spiun po të denoncojmë, e t’u vijmë në ndihmë, kur i vidhet protofoli në autobus një pensionisti, që në rrugë i rrëmbehet çanta një gruaje, që rrihen dy të rinj për vdekje, që vidhen dyqane, që u hiqen vajzave e grave varëset nga qafa, që vidhen drita e uji, e nuk paguhen faturat, që prishet qëtësia në lagje, bllok, apartament? Po nëse nuk bëjmë këto, atëhere le të lëmë të lulëzojnë, jo 100, po mijëra lule, ato të hajdutërisë, imoralitetit, paligjshmërisë, pandëshkueshmërisë ,etj, dhe “të gëzojmë” e të thërrasim “Rroftë “Hajdut-Demokracia”, “Rroftë Hiç-Shteti”, dhe le të shpallim “Krimi-Hajdutëria- Padrejtësia, janë Nderi i Kombit”. Edhe pse lumëmadhja qeveri, në gjëndjen që e katandisi regjimi berishian, por i ndihmuar edhe ca nga këta që aktualisht janë në fron-kolltuqe, dhe që ecën çalë-çalë, kur do të bëjë ndonjë një çikë reformë, në arsim, në ekonomi etj., menjëherë i vëmë shkopinj nën rrota. Ngrihen të ashtuquajturit studentë, të nxitur edhe nga petagogë,që vetëm të tillë s’janë, dhe për turpin e tyre, qëllojnë me vezë kryeministrin e vëndit, se duan arsimin falas dhe nuk qëllojnë nënën a babanë, që nuk u n jep para të bëjnë shkollën, siç bëhet kudo në botë. Dhe më e keqja është se ne e kishim arsimin falas dhe e përmbysëm atë sistem, dhe se ata që e bënë të tillë kanë vdekur. A ngjallet i vdekuri? Komunizmin e urrejmë, po shëndetësinë e arsimin që bëri falas, i duam. Pra e duam të mirat e komunizmit, por pa komunizmin!. Çudi është përkrahja e opozitës. Ishin në këto karrike, shumë vite, e nuk i bënë falas. Nuk e bënë së paku që arsimi të qe arsim dhe diplomat të merreshin me djersë, e jo të blihen, si te tregu i trangujve, specave, domateve jo bio. Nuk e konsideroj të udhës e as të drejta për momentin dhe për çështjen për të cilën kërkohet denoncim, mendimet shprehur në disa gazeta, se kjo përbën frikë se mos populli bëhet spiun . Denoncimi nuk është kurrfarë spiunllëk, dhe s’ka lidhje fare me të. Denoncimi nga kushdo e përçdo gjë,ka të bëjë me shkeljen e ligjin, normave morale e shoqërore të gjithpranuara, është një detyrim qytetar, që gjithkush të respektojë ligjin. Frikë duhet të ketë shkëlësi i ligjit dhe jo denoncuesi. Por tek ne, derisa shkelja e ligjit quhet e moralshme, doemos që denoncuesin e quajmë anormal, amoral, i lig, spiun, se i prish qetësinë shkelësit, hajdutit, dhunuesit etj. Dhe sokëllasin, e shfryjnë kutërbim ata që kanë shkelur në vënd të keq e bien erë, dhe ankohen për ata që tregojnë me gisht se cili bie erë, që qelbet vetë, e kutërbon edhe të tjerët. Dhe në këtë rast, kurrrësesi kutërbuesi nuk mund të quhet as i pastër, e as që bie erë trëndafili.

E mbyll, me mendimin se frikë nuk duhet të kemi nga inkurajimi i denoncimit, por të kemi frikë, nga degjenerimi i këtij inkurajimi, ngaqë nuk funksionon Shteti Ligjor, Shteti i së Drejtës.