Të mos harrohet dhe të mos shtrembërohet masakra e 4 shkurtit

Nga Guri Shyti

Për masakrën e 4 shkurtit 1944 është shkruar e folur shumë nga ata që e pësuan, dmth, luftëtarët për çlirimin e Atdheut, por është hedhur dhe vazhdon të hidhet baltë, jo vetëm nga pinjollët e atyre që masakruan 84 të rinj, por edhe nga disa ish komunistë të devotshëm që tani janë konvertuar në “bashkëkohorë”, alias fashistë të rinj.

Janë deklaratat poshtëruese të këtyre të fundit, poshtëruese në radhë të parë për vetë ata dhe personalitetin pa personalitet të tyre që më bënë të shkruaj edhe unë atë që kam parë me sytë e mi.

Ishte kulmi i operacionit gjermano-ballist të dimrit. Forcat e ushtrisë Nacionalçlirimtare, megjithë humbjet jo të vogla gjatë luftimeve të përgjakshme me ndjekësit e tyre, po ia dilnin të ruanin kompaktësinë e njësiteve dhe, jo vetëm që u shpëtonin ndjekjeve të fashistëve, por edhe goditnin me sukses kur u paraqitej rasti. Fakti që, pas atij operacioni, forcat partizane dolën më të fuqishme dhe më të shumta në numër e tregon më së miri këtë.

Pushtuesit nazistë dhe bashkëpunëtorët e tyre në krye të organeve ndëshkuese, mendonin se partizanët duke e ndjerë veten të pasigurtë në male, janë futur dhe strehuar nëpër qytete, përfshi edhe Tiranën, prandaj, duke e ndjerë rrezikun se do të shtoheshin aksionet e tyre brenda në qytet, menduan që të goditnin pikërisht aty. Këtë e vërteton edhe një thirrje qeveritare nëpërmjet radio Tiranës ku thuhej: “Toleranca ka ardhur në fund dhe ata që veprojnë kundër interesave të vendin do të ndëshkohen rëndë. Detyra e të gjithë atyre që janë gënjyer dhe kanë lënë shtëpitë është të rikthehen”.

Ato ditë ndodhesha në Tiranë, ardhur nga Vlora te xhaxhai im për shkak të një sëmundjeje që duhej ta mjekoja, pasi në Vlorë nuk qe e mundur. Isha 14 vjeç dhe, nuk ka dyshim që një djalë në këtë moshë mban mend shumë.

Nata duke u gdhirë 4 shkurti i v. 1944 qe një natë mbushur me tmerr e frikë, jo vetëm tek fëmijët, por edhe te të rriturit. Vështirë se mund ta ketë zënë gjumi ndonjë banor të Tiranës atë natë. Të shtënat e armëve, britmat e xhelatëve dhe të lehurat e qenve përziheshin në një tollovi që të kallte drithërima. Të shtënat vazhduan gjithë natën deri sa zbardhi dita, në qoftë se mund të quhej e bardhë ajo ditë e vranët, si nga retë që e kishin mbuluar nga lart, ashtu edhe nga gjëma që i kishin bërë popullit pushtuesit gjermanë dhe xhandarët e ministrit famëkeq kuisling, Xh. Devës.

Aty nga ora nëntë e mëngjesit m’u desh të dilja nga shtëpia e xhaxhait që ndodhej në krye të rrugës Hoxha Tasim, për të shkuar tek një xhaxha tjetër që ndodhej në dyqanin e tij diku në afërsi të kafe “Kursal”. Rrugës, jo në një rast, vura re kufoma të shtrira përpara portave prej druri të disa shtëpive tiranase të kohës. Më bëri përshtypje të thellë fakti që asnjeri nuk guxonte t’u afrohej kufomave, me sa duket kishin frikë se mund ta pësonin edhe të afërmit e tyre si ata të mjerë, që ende vazhdonin të dergjeshin mbi pellgje gjaku flakë të kuq. Me aq sa munda të shihja, vura re se ishin djem të rinj, të veshur me rroba të holla, gjë që tregonte se ishin marrë nga shtëpitë e tyre dhe i kishin pushkatuar te dera.

Duke ecur rrugës vura re që shitësit e gazetave thërrisnin me të madhe emrat e fletushkave dhe titullin e kryeartikullit të tyre “Gjaku don gjak”, shkruar nga kuislingu Xh. Deva.

Vonë, shumë vonë, kam dëgjuar se e gjithë ajo kërdi mbi të rinjtë e Tiranës ishte bërë, pasi, gjoja, dikush i paskej bërë atentat vetë Xh. Devës. Nuk e di sa qëndron kjo, por di që fashizmi e kishte zakon të sajonte “atentate” të kësaj natyre për të përligjur raprezaljet e planifikuara me kohë ndaj kundërshtarëve politikë. Mjafton të kujtojmë historinë e djegies së Rajshtagut nga nazistët e Hitlerit për t’ua ngarkuar fajin komunistëve gjermanë.

Më vjen të skuqem nga turpi për disa bashkëkombas të mitë, të cilët shkarravisin sot, madje duke sjellë edhe ndonjë “kujtim” të ndonjë pinjolli kalama, me synimin që ta përligjin masakrën e kryer nga trupat mercenare të Xh. Devës, si gjoja hakmarrje për atentatin që iu bë atij dhe kriminelit tjetër K. Cakranit. Pastaj sajojnë se “atentatorët” qenkan vrarë nga trupat e regjimentit famëkeq “Kosova” dhe megjithatë kriminelët, bashkëpunëtorë të pushtuesve, nuk u mjaftuan me aq, por ndërmorën vrasjen e 84 të rinjve patriotë që kishin në listat e tyre të zeza.

Ja çfarë shkruan krimineli Deva në artikullin “Gjaku don gjak” që reklamonin me të madhe gazetashitësit e asaj dite: “Terror kundër terroristëve, terror kundër anarkistëve, terror kundër nacionalclirimtarëve, terror kundër simpatizantëve të saj”.

Sipas bashkëpunëtorit të nazistëve, kushdo që bënte pjesë në forcat çlirimtare dhe luftonte, krahpërkrah me gjithë koalicionin antifashist botëror, kundër pushtuesve gjermanë, ishte “terrorist”, ndërkohë që ai dhe krerët e Ballit Kombëtar që tregonin me gisht se ku ndodheshin simpatizantët e luftës çlirimtare, ishin “paqedashës” dhe “nuk i zinte gjumi” për të mirën e popullit.

Për ta hedhur poshtë me neveri këtë përçapje mjafton të sjellim këtë thënie origjinale: “Më 16 shkurt 1944 Gjyle Shkalla e veja e Selim Ferrës deklaroi se i biri Ali Selim Ferra, 18 vjeç, tabelashkrues, u mor nga shtëpia mëngjezin e 4 shkurtit nga një patrullë e armatosur. Kufoma e tij u gjet në lumin e Tiranës afër Saukut”.

Shkarravitësit e sipërpërmendur orvaten të krahasojnë terrorin e 4 shkurtit me gjyqet e pasçlirimit, që u bënë për të dënuar ish-bashkëpunëtorët kriminelë të pushtuesve, gjyqe që u zhvilluan në të gjitha vendet pjesëtare të koalicionit antifashist me dënime kapitale. Nuk përjashtohet rasti që mund të jenë dhënë edhe dënime të rënda të pamerituara, por kjo nuk mund të na falet kur krahasojmë të pakrahasuarat.

Të gjitha këto orvatje, përfshi edhe cilësimin e Luftës Nacinalçlirimtare si “luftë civile”, bëhen për ta zhbërë epopenë më të madhe që ka bërë ndonjëherë populli shqiptar për lirinë e tij, Luftën tonë në kuadër të koalicionit antifashist. Është për të ardhur keq se, kur kjo ndodh tani që ende janë gjallë protagonistët e asaj lufte, nënkuptohet çfarë do të ndodhë pas dekadash.