Klasifikohet si një ndër tumoret e rralla që shfaqet më shpesh të moshat 30 apo 40 vjeçare. Por, nëse diagnostikohet në kohë, nuk shoqërohet me pasoja të rënda për shëndetin. Për gazetën “Dita”, mjekja Ilda Xhelili tregon se cilat janë simptomat që shoqërojnë këtë sëmundje dhe kujdesin që duhet të kemi për të mbajtur sa më larg ndërlikimet.
Si duhet ta kuptojmë këtë sëmundje?
Së pari do të doja të sqaroja se çfarë është timusi. Timusi (thymus) është një organ i specializuar i sistemit imunitar, funksion të cilin e realizon nëpërmjet prodhimit të qelizave T. Çdo qelizë T sulmon një substancë të huaj, të cilën e identifikon nëpërmjet receptorëve specifikë të saj. Secila nga qelizat T sulmojnë antigenë të ndryshëm (substanca të huaja të ndryshme). Timusi është i vendosur në pjesën e pasme të dërrasës së kraharorit me drejtimin nga zemra. Roli i timusit është më i madh dhe mjaft aktiv gjatë periudhës neonatale (i porsalinduri) dhe para adoleshencës. Më pas fillon atrofia (rrudhosja) e timusit gjatë së cilës indi timik zëvendësohet me indin dhjamor (yndyror). Megjithatë, një pjesë e vogël e indit timik mbetet dhe funksioni i timusit (që përmendëm më lart) vazhdon tek të rriturit përgjatë gjithë jetës.
Po timoma çfarë është?
Timoma është një tumor jo i zakontë që e merr fillesën pikërisht nga qelizat e timusit. Përgjithësisht pas ndërhyrjes kirurgjikale ecuria është e mirë. Edhe në rastet e rralla kur malinjizohet, përgjigjet ndaj kimioterapisë janë mjaft pozitive. Sa i takon preferencës gjinore, burrat dhe gratë e kanë riskun të barabartë për t’u prekur nga timoma. Mosha më e zakonshme e prekjes vërtitet rreth 30-40 vjeç edhe pse janë regjistruar raste të çdo grupmoshe, përfshirë këtu edhe fëmijët që janë prekur nga kjo sëmundje.
Cilat janë shenjat klinike me të cilat prezantohet ky lloj tumori?
Për vetë pozicionin anatomik, në të cilin ndodhet timusi, shenjat klinike të timomës kanë të bëjnë me pasojat që vijnë si rezultat i shtypjes, presionit që ushtron masa tumorale në organet përreth. Kështu, mund të kemi klinikisht vështirësi në gëlltitje (disfagi) nga shtypja e ezofagut, kollë, dhimbje gjoksi. Rreth një e treta e pacientëve e kanë zbuluar praninë e këtij lloj tumori për shkak se janë prezantuar me çrregullime autoimune. Lidhja më e shpeshtë që është vënë re midis një sëmundjeje autoimmune dhe timomës është miastenia grabis, e cila është një sëmundje autoimmune neuromuskulare që shoqërohet me dobësi dhe lodhje të muskujve. Në gjak qarkullojnë antitrupa specifike që shkaktojnë çrregullime specifike në procesin e transmetimit neuromuskular. Rreth 10 -15 për qind e pacientëve me miastenia gravis mund të kenë timoma dhe anasjelltas rreth 30-45 për qind e pacientëve me timoma mund të kenë miastenia gravis. Gjithashtu, janë prezantuar raste me timoma të shoqëruara edhe me sëmundje të tilla si perikarditi akut (uji në cipën që vesh zemrën , alopecia areata (rënia e qimeve në formë pullash), koliti ulcerativ, anemia hemolitike, miokarditi ( infeksioni i muskulit të zemrës ), sindroma nefrotike (patologji të veshkave ), tiroiditi (infeksioni i tiroides), lupusi eritematoz, sklerodermia, etj. Rreth një e treta e pacientëve me timoma nuk paraqesin asnjë shenjë klinike dhe diagnostikohen rastësisht gjatë ekzaminimeve radiologjike (grafi apo skaner).
Cilat janë fazat në të cilat kalon zhvillimi i kësaj sëmundje?
Zhvillimi i timomës kalon nëpër disa faza. Fillimisht ajo është e përqendruar brenda kapsulës së saj. Me shumëzimin e qelizave tumorale dhe zhvillimin e tumorit, indi timusit i kapërcen kufijtë e kapsulës dhe kalon në organet fqinjë (ezofagu, pleura, mushkëritë dhe përreth zemrës). Në fazën e fundit kur zhvillimi përparon, kemi përhapjen e qelizave tumorale nëpërmjet rrugëve limfatike, gjë e cila klinikisht manifestohet me shfaqjen e limfonodujve (gjendrave) aksilare (në sqetulla ), inguinale (rrëzë kofshëve), cervikale (në qafë), etj. Në këtë fazë kemi përhapjen e qelizave tumorale edhe nëpërmjet rrugëve hematogjene (enëve të gjakut) ku metastazat e kapërcejnë kafazin e kraharorit dhe mund të vendosen kudo.
Çfarë kujdesi dhe trajtimi duhet të ndjekë kjo sëmundje e rrallë?
Siç e theksova edhe më lart përgjithësisht prognoza është e mirë, sidomos për ato raste që nuk kanë si bashkëshoqëruese sëmundjen autoimmune të miastenia gravis. Sigurisht që kjo sëmundje autoimmune në pjesën më të madhe të rasteve ka si terapi kryesore heqjen kirurgjikale të timusit dhe më pas në varësi të stadit (pas ekzaminimit të biopsisë) kimioterapinë. Lidhur me ata që bashkëshoqërohen me miastenia gravis rëndësi të madhe ka edhe fizioterapia muskulare, trajnimi i lëvizshmërisë së diafragmës për të përmirësuar tonusin dhe lëvizshmërinë e muskujve interkostalë (të brinjëve). Gjithashtu, edhe lëvizjet, ecjet e përditshme në ajër të pastër luajnë rol pozitiv në trajtimin e sëmundjes. Përgjithësisht ecuritë pas ndërhyrjes kirurgjikale janë të mira dhe pacientët i rikthehen jetës normale.