Intervistë me historianin slloven Jozhe Pirjevec, autor i biografisë më të plotë për liderin komunist jugosllav Josip Broz Tito.
Ndonëse 76-vjeçar Jozhe Pirjevec është një burrë shëndetplotë, mendjekthjellët, plot humor. Jeton në Trieste, aty ku u lind si pjesëtar i pakicës sllovene, në një shtëpi të vjetër dhe madhështore, me një oborr si park.
Pas Luftës së Dytë Botërore familja e tij iku nga Jugosllavia në Territorin e Lirë të Triestes. «Babai im ishte antikomunist», thotë Pirjevec në dhomën e tij të punës, që dominohet, natyrisht, nga librat.
Pirjevec është diplomuar për histori në Universitetet e Triestes dhe Pisas në Itali, ka vazhduar studimet në Akademinë Diplomatike të Vjenës dhe ka një doktoraturë më 1977 në Lubjanë nën mbikëqyrjen e historianit Fran Zwitter, i njohur si njëri nga themeluesit e Shkollës së Lubjanës të Historiografisë. Gjatë karrierës së tij Pirjevec ka qenë profesor i ftuar në shumë Universitete amerikane dhe europiane. Dhe ka gjetur kohë të udhëtojë në Indi, Uzbekistan dhe në shkretëtirën Gobi.
Në fillim të karrierës së tij shkencore Pirjevec u mor me raportet mes Italisë dhe sllavëve të jugut gjatë Risorgimentos, lëvizjes politike dhe sociale italiane, e cila synonte unifikimin e Italisë.
Më vonë u thellua në historinë ruse, pastaj iu përkushtua plotësisht historisë së Jugosllavisë dhe të sllovenëve në Itali dhe – mbi të gjitha – biografisë së Josip Broz Titos, liderit që themeloi Jugosllavinë e dytë dhe u bë personalitet i respektuar i kampit komunist në botë.
Biografia e Titos e shkruar prej tij së fundi është botuar në Gjermani dhe ka marrë kritika shumë të mira. Më parë libri, pas sllovenishtes, është publikuar në kroatisht, serbisht, italisht, së shpejti pritet botimi në anglisht dhe polonisht.
Për të zhvilluar intervistën Jozhe Pirjevec kishte zgjedhur një restorant lart mbi Trieste, me pamje mahnitëse mbi këtë qytet. «E shihni atje, në horizont, atje duken Sllovenia dhe Kroacia», thotë Pirjevec.
Zoti Pirjevec, ju merreni me figurën e Josip Broz Titos tashmë 40 vjet, keni hulumtuar në shumë arkiva. Çfarë u ka fascinuar te personaliteti i tij në veçanti?
Pirjevec: Guximi i tij. Fakti se ai ishte në gjendje t’i kundërvihet Hitlerit dhe Musolinit, pastaj – edhe më e rrezikshme – të kundërshtojë Stalinin. Kjo ishte për mua shumë tërheqëse si historian. Kam dashur të kuptoj pak më mirë se si ka ndodhur konfrontimi me Stalinin.
Pastaj nisa të hulumtojë sidomos në arkivat angleze dhe amerikane, menjëherë pasi u hapën arkivat, pas 30 vitesh, pra më 1979. Kam shkuar në Londër, në Washington, në Arkivin e presidentit Truman në Kansas, për të parë se si e kanë përcjellë dhe kuptuar ata konfliktin mes Titos dhe Stalinit. Për këtë shkrova një libër. Për mua ky ishte fillimi i angazhimit tim në këtë drejtim. Kështu nisa të merrem me historinë bashkëkohore të Jugosllavisë.
Por, në fillim të karrierës suaj jeni marrë me tema të tjera…
Pirjevec: Po. Më ka interesuar raporti mes patriotëve italianë gjatë Risorgimentos, lëvizjes për bashkimin e Italisë, dhe intelektualëve të sllavëve të jugut. Mandej arrita në përfundimin se historia bashkëkohore është shumë më interesante.
Në librin tuaj Tito përshkruhet si partizan dhe revolucionar, president i shtetit jugosllav, diktator dhe arkitekt i modelit alternativ socialist. Cili përshkrim i përshtatet më së miri Titos?
Pirjevec: Në fakt, të gjitha. Por, çfarë më ka interesuar në radhë të parë te ai ka qenë, krahas rebelimit kundër Hitlerit, Musolinit dhe Stalinit, përpjekja për të gjetur një socializëm me fytyrë njerëzore. Natyrisht Tito nuk ka qenë vetë në gjendje të bëjë këtë, por ai ka lejuar që të tjerët ta bëjnë këtë, për shembull Edvard Kardeli, pjesërisht Milovan Gjilasi, Dushan Bilangjiçi.
Tito i ka përkrahur ata që të zhvillojnë këto ide, i ka integruar. Ekzistojnë dy zhvillime paralele: nga njëra anë kërkimi i një socializmi alternativ, në anën tjetër zbulimi i Botës së Tretë dhe angazhimi që këta popuj që me shekuj kishin vuajtur nga kolonializmi kanë të drejtë të çlirohen. Tito bëri diçka që deri në kohën e tij nuk e bëri asnjë politikan tjetër europian: ai shkoi në Afrikë, në Azi dhe në botën arabe si bashkëbisedues i barabartë.
Për këta njerëz, për kryeministrin e Indisë, Nehru, për presidentin e Egjiptit, Naserin, për politikanët afrikanë kjo ishte mbresëlënëse. Ata e shihnin Titon si udhëheqës të tyre, një figurë në rolin e babait, sepse Tito i pranonte ata të tillë siç ishin, i trajtonte me respekt. Kjo ishte diçka krejtësisht e re në historinë botërore, me ç’rast takoheshin kulturat, religjionet dhe traditat e ndryshme politike.
Tito ishte në gjendje ta bënte këtë, sepse kishte përvojë nga Jugosllavia, ku ishte një lloj moderatori. Jugosllavia ishte si shtet aq i ndërlikuar me shumë nacionalitete, fe, tradita, saqë duhej gjetur një model i bashkëjetesës.
Mbase Tito ishte figura e duhur për një gjë të tillë, sepse ne sllavët e jugut nuk e njihnim sundimin kolonialist, kuptohet me përjashtim të Serbisë në Kosovë. Është interesante të theksohet se përkrahësit e vërtetë të hapjes së Jugosllavisë ndaj botës së Tretë ishin sllovenët.
Në moshën 21-vjeçare Tito ishte njëri prej nënoficerëve më të rinj të Perandorisë Austro-Hungareze. Si u bë ai pastaj komunist i flaktë, si të thuash revolucionar me profesion?
Pirjevec: Besoj se në vitet ’20 dhe ’30 ishte shumë lehtë të bëheshe komunist i flaktë. Sidomos të rinjtë jetonin në një shtet aq të padrejtë, siç ishte Mbretëria e serbëve, kroatëve dhe sllovenëve, ata nuk kishin asnjë perspektivë, andaj u inspiruan nga Revolucioni sovjetik i tetorit të vitit 1917 dhe ideja për një shoqëri tjetër, në të cilën të gjithë janë të barabartë.
A nuk do të bëheshit edhe ju komunist në rrethana të tilla? Besoj se unë në atë kohë do të bëhesha komunist. Nuk jam komunist, sepse e kam parë se çfarë ka ndodhur nën komunizëm, se ku mund të shkonte komunizmi. Tito e përqafoi ideologjinë komuniste në kushtet shoqërore të viteve ’20 dhe ’30.
Çfarë nuk ua fali Titos dhe shokëve të tij është fakti se ata, ndonëse gati të gjithë kanë qenë në Moskë, nuk mësuan nga përvoja negative sovjetike, ata kanë parë se çfarë ka bërë regjimi stalinist, çfarë terrori ka ushtruar. Ata e kanë pranuar këtë në emër të fesë…
Në emër të fesë?
Pirjevec: Po, sepse ata, për fat të keq, e shihnin marksizmin si fe. Ky ishte gabimi më i madh i tyre. Dhe kjo ka qenë arsyeja e dështimit të tyre.
Në librin tuaj ju shkruani se Tito ishte mjeshtër i konspiracionit. Ai ka përdorur rreth 30 pseudonime. Ka shumë spekulime për prejardhjen e tij. Në librin e tij «The Story from Inside» Milova Gjilas shkruan se Tito i kishte thënë atij se paraardhësit e tij janë nga fisi Kuçi në Mal të Zi, një fis me një degë shqiptare dhe një malazeze.
Pirjevec: Me gjasë paraardhësit e tij kanë ardhur nga trevat lindore të Jugosllavisë në Kroaci, por kjo, sipas mendimit tim, nuk është aq e rëndësishme. Kam një dëshmi se familja e Titos rrjedh nga Trentino, një krahinë në veri të Italisë.
Në këtë rajon është i njohur mbiemri Broz. E sigurt është: ai u lind në Kumrovec, nëna e tij ishte sllovene, babai i tij ishte një pijanec, prej të cilit Tito kishte frikë. Tito është një përzierje e dy realiteteve: sllovene dhe kroate. Por, duhet thënë se realiteti kroat është më i rëndësishëm.
Që nga vdekja e Titos kanë kaluar 35 vjet. Megjithatë, njerëzit nga Sllovenia në Maqedoni interesohen për të. Si e shpjegoni suksesin e madh të librit tuaj?
Pirjevec: Në ish-Jugosllavi Tito ende është shumë i njohur dhe i popullarizuar. Sidomos gjeneratave të vjetra u kujtohet rinia si koha më e mirë e jetës së tyre. Dhe duhet thënë të vërtetën: vitet ’70 në Jugosllavi kanë qenë shumë të pranueshme, vendi ishte i fundosur në borxhe, por njerëzit kishin para.
Ende më kujtohet se të gjithë kolegët e mi në Universitetin e Lubjanës patën ndërtuar shtëpi pushimi, ndërsa unë si profesor në Itali nuk kam pasur një mundësi të tillë. Njerëzit kishin mundësi të arsimoheshin, të bënin karrierë, të zhvilloheshin në kuptimin social në krahasim me vitet e mëvonshme.
Për këtë arsye Tito ende është relativisht i popullarizuar, por po ashtu është e vërtetë se njerëzve u duhen prijës, mbretër, bajraktarë. Kjo sa i përket Jugosllavisë. Në vendet e tjera ku është botuar libri interesimi për Titon buron prej motiveve të ndryshme. Për shembull në Italinë veriore ende ekziston një traditë e fuqishme partizane. Në Gjermani Tito njihet ende për shkak se aq shumë ushtarë gjermanë kanë luftuar në Jugosllavi – kundër Titos.
Në Jugosllavi Tito perceptohej para së gjithash si hero i luftës kundër gjermanëve. Por, në Dërvar të Bosnjës ai kishte menduar t’u dorëzohej nazistëve.
Pirjevec: Aty Tito është gjendur në një situatë të pamundshme rrethimi. Por, si shumë figura të tipit të tij edhe Tito gjatë karrierës ka pasur shumë fat, ta zëmë ai ka shpëtuar në vitet ’30 në Moskë. 90 për qind e jugosllavëve që atëbotë ishin në Moskë janë vrarë, burgosur, internuar në Siberi nga NKVD, Komisariati Popullor i Punëve të Brendshme, siç quhej Ministria e Brendshme e Bashkimit Sovjetik.
Tito arriti ta shpëtojë veten, madje u bë sekretar i përgjithshëm i Partisë Komuniste të Jugosllavisë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore ai ka qenë shpesh në rrezik.
Si e shpjegoni ju këtë shkathtësi të tij për të shpëtuar nga rreziku?
Pirjevec: Besoj se ishte shumë inteligjent. Shumë i kujdesshëm. Në fëmijëri ai jetoi në kushte të vështira ekonomike dhe që atëherë zhvilloi instinktin e mbijetesës, të vetëmbrojtjes. Kjo kishte edhe efekte negative, sepse ai të gjithë miqtë dhe bashkëpunëtorët e tij i shihte si konkurrentë të mundshëm apo armiq. Kështu ai i ka larguar nga pushteti të gjithë miqtë e tij, duke filluar nga Gjillasi, Rankoviqi… Kardeli në të vërtetë vdiq në shtratin e tij, por nuk vlerësohej nga Titoja, i cili në fund ishte shumë i vetmuar.
Ju e filloni librin tuaj me një përmbledhje komentesh për sytë e Titos. Çfarë ka të veçantë në sytë e tij?
Pirjevec: Kur i kam lexuar të gjitha këto dokumente mbi biografinë e tij kam vërejtur se sa shpesh përmenden sytë tij prej miqve dhe armiqve. Andaj vendosa të merrem edhe me këtë pjesë, ta përshkruaj këtë kapitull dhe të tregoj se çfarë personaliteti i fuqishëm ishte. Sytë e tij me gjasë ishin shumë fascinues, të përzemërt po aq sa edhe armiqësorë.
Në një moment, gjatë një takimi, Stalini i thotë Titos: «Përse i keni sytë si rrëqebull? Kjo s’është mirë. Me sytë tuaj duhet të qeshni. Dhe pastaj ia futni thikën në shpinë!» Mendoj se ai dinte të qeshte me sytë e tij. Ministri i Jashtëm amerikan Henry Kissinger thotë: «Fytyra e tij qesh, por sytë e tij jo». Me një fjalë: ai kishte sy që linin përshtypje.
Ju keni shkruar se Tito nuk mund të krahasohet me Stalinin si diktator. Por, pas Luftës së Dytë Botërore ai ekzekutoi dhe burgosi mijëra kundërshtarë. Nga perspektiva e sotme a nuk duhet të trajtohet si kriminel lufte?
Pirjevec: Situatën duhet parë në kuadër të rrethanave të pasluftës. Të gjithë janë hakmarrë – gjatë dhe pas luftës. Churchilli e ka bombarduar Dresdenin, ndonëse nuk ishte e nevojshme. Ka bombarduar edhe shumë qytete gjermane, ku janë vrarë mijëra civilë, gra, fëmijë. Trumani e ka bërë shkrumb e hi Hiroshimën dhe Nagasakin me bomba atomike.
Nuk duhet të harrojmë se si Eisenhoweri pas luftës është sjellë ndaj robërve gjermanë të luftës. Mijëra prej tyre kanë vdekur nga uria. Në Itali ka pasur krime të tmerrshme, thuhet se njerëz të gjallë janë hedhur në zjarr, pastaj në Francë, në Norvegji.
Si mund të ishte ndryshe në Jugosllavi? Në një vend, ku njerëzit kishin vuajtur aq shumë, ku nazistët dhe fashistët me bashkëpunëtorët e tyre lokalë, sidomos ustashët, por edhe të tjerët, kryen krime të tmerrshme. Në një gjendje të tillë nuk mund të merret me mend se nuk do të kishte hakmarrje. Këtë e pranoi edhe Titoja.
Megjithatë, pas Luftës së Dytë shumë shpejt ndodhi thyerja me Moskën. Ka spekulime të ndryshme për arsyen e prishjes së raporteve mes Jugosllavisë dhe Bashkimit Sovjetik, për shembull thuhet se Stalini kërkonte që Armata e Kuqe të kontrollojë disa porte në Adriatik…
Prijevec: Këtë e kam gjetur në arkivat amerikane. Kam një dokument për këtë. Sovjetikët dëshironin t’i merrnin këto porte si enklava në Adriatik. Dhe këtë e kanë kërkuar deri në vdekjen e Titos. Si president i Jugosllavisë Tito e kuptoi se nëse do t’ua jepte këto baza sovjetikëve, sovraniteti i tij merr fund, andaj përgjigjja e tij ishte negative.
Kjo është një ndër arsyet e konfliktit, por ballafaqimi ka filluar shumë më herët, në vitin 1941, për shkak të qëndrimit ndaj luftës. Stalini mendonte se kjo nuk është luftë ideologjike, ai nuk e pranonte tezën e Hitlerit se bëhej fjalë për një luftë të civilizimit europian kundër bolshevizmit. Stalini thoshte se kjo është luftë mes Gjermanisë naziste dhe Bashkimit Sovjetik, rrjedhimisht këtë luftë ai e quante luftë atdhetare.
Titos ky interpretim nuk i mjaftonte, sepse ai e dinte se jugosllavët nuk mund të binden për të hyrë në një luftë të tillë, ngase atëherë për jugosllavët nuk ekzistonte një atdhe, Jugosllavia nuk ishte atdhe, pas shpërbërjes së Jugosllavisë ekzistonte Sllovenia si atdhe, Kroacia, Serbia dhe kështu me radhë.
Për t’i bashkuar këta njerëz rreth idesë për të luftuar nazistët, duhej thënë diçka tjetër: lufta nuk do të zhvillohet vetëm për çlirim nga okupatori, por edhe për ndryshime sociale, për ndryshimin e modelit shtetëror. Kjo ishte një ide mesianike, që sugjeronte se Jugosllavia e re do të jetë më e mirë se ajo e vjetra, mbretërorja.
Megjithatë, Tito nuk lejoi demokratizimin e partisë, shoqërisë dhe shtetit. A do të ndodhte shpërbërja e përgjakshme e Jugosllavisë nëse Tito në fillim të viteve ’70 nuk do t’i kishte hequr nga pushteti komunistët liberalë në Serbi, Kroaci, Slloveni?
Pirjevec: Unë jam dashamirës i madh i këtyre liberalëve, sidomos atyre serbë. Ata ishin më të mençurit, më të guximshmit. Dhe këtu do dalloja Latinka Peroviçin dhe Marko Nikeziçin. Liberalët kroatë ishin nën ndikimin e nacionalistëve.
Sllovenët kanë qenë të përqëndruar tepër në republikën e tyre dhe gati nuk e shihnin Jugosllavinë. Por, nëse këta njerëz të rinj dhe inteligjentë do të kishin mbetur në pushtet, besoj se do të ishin në gjendje të shpëtonin Jugosllavinë nga gjakderdhja.
Por, problemi ishte se sa më shumë që mplakej Tito aq më shumë e pëlqente pushtetin. Ekziston një episod nga fillimi i viteve ’70, kur Tito tregon për takimin e tij me Churchillin në Napoli në vitin 1944. Kryeministri britanik i kishte thënë komandantit të partizanëve jugosllavë: «Në fund gjëja më e rëndësishme është: pushteti, pushteti dhe sërish pushteti».
A ishte kjo arsyeja që Tito ishte skeptik ndaj Kushtetutës së vitit 1974, e cila rregulloi decentralizimin e mëtejmë të Jugosllavisë?
Pirjevec: Kushtetuta e vitit 1974 është kryesisht vepër e politikanit komunist slloven, Edvard Kardel. Mes Kardelit dhe Titos ekziston një dallim i madh: në fund të jetës Tito ishte agnostik, ai nuk besonte më në asgjë, as në ideologjinë e tij, ndërsa Kardeli ishte përherë besimtar, natyrisht besimtar i ideologjisë komuniste.
Kushtetuta e vitit 1974 ishte përpjekja e tij e fundit për të shpëtuar Jugosllavinë. Këtë e ka thënë edhe vetë. Unë them që Kardeli ishte socialisti i fundit utopist europian në kuptim të utopistëve francezë të shekullit të ’19. Ai besonte se me këtë Kushtetutë të tij mund të krijohet një demokraci e drejtpërdrejtë.
Ai besonte se demokracia e partive në Perëndim është vetëm një etapë e rëndësishme drejt demokracisë së vërtetë, sepse çlirimi i popujve do të arrihej vetëm nëse njerëzit kanë mundësi të zgjedhin drejtpërdrejtë dhe të kenë ndikim në zhvillimet politike dhe në vendimet që kanë të bëjnë me jetën e tyre.
Meqë, sipas Kardelit, Lidhja e Komunistëve ishte pronare e së vërtetës, ajo e kishte për obligim të organizojë një sistem të demokracisë së drejtpërdrejtë dhe ta mbikëqyrë atë. Në këtë synim asaj duhej t’i ndihmonte edhe Armata Popullore e Jugosllavisë. Pronësia mbi të vërtetën dhe roli i ushtrisë qenë anët negative të kësaj Kushtetute.
Të flasim tani më gjerësisht për Kosovën…
Pirjevec: Po. Kam qenë njëherë në Kosovë, në vitet ’70, në një konferencë të organizuar nga Akademia e Shkencave dhe Arteve të Serbisë. Më kujtohet se patëm qëndruar në hotelin «Bozhur». Kam respekt të madh për shqiptarët, të cilët kanë arritur të mbijetojnë në rrethanat e represionit serb.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore Partia Komuniste e Jugosllavisë premtoi se edhe shqiptarët e Kosovës do të gëzojnë të drejtën e vetëvendosjes. Përse u tërhoq ky premtim?
Pirjevec: Në lidhje me këtë duhet të shohim se çfarë ka thënë vetë Tito. Në intervistën e tij të fundit më 1978 me George W. Hoffman, një profesor amerikan me origjinë austriake, i pyetur se cili kishte qenë hapi më i vështirë politik me të cilin u ballafaqua, Tito u përgjigj: «Bindja e serbëve për t’i pranuar krahinat autonome të Kosovës dhe Vojvodinës».
Vetë Tito ishte i mendimit se Kosova duhet të bëhet Republikë në kuadër të Jugosllavisë, por – po e citoj Titon – «kjo nuk ishte e mundshme, sepse serbët këtë nuk do ta kishin duruar». Pra, Tito dëshironte që Kosova të bëhet Republikë.
Tito ishte i bindur se gjendja në Kosovë do të shpërthente. Që në vitin 1976 ai i tha gazetares Darja Janekoviç: «Atje do të shpërthejë së pari». Shqiptarët e Kosovës ishin të vendosur të luftonin kundër hegjemonizmit serb, kështu që demonstratat e vitit 1981 me gjasë qenë të pashmangshme. Që nga mesi i viteve ’70 Tito besonte se këtë shpërthim po e mbështeste edhe Tirana me agjentët e vet në krahinë.
Ka shumë supozime se kush ka qëndruar pas demonstratave të vitit 1968 dhe 1981 në Kosovë. Në qarqet komuniste jugosllave, siç shkruani ju në libër, janë ngritur dyshime se në trazira kanë qenë të përzier edhe sovjetikët. A keni hasur dëshmi për këtë?
Pirjevec: Përzierja e sovjetikëve s’mund të përjashtohet kurrë. Por, arkivat e shërbimeve sekrete ruse janë ende të mbyllura. Kam parë shumë arkiva, mes tyre edhe të Kominternës, por pa i parë arkivat e shërbimeve të inteligjencës ruse dhe sovjetike ne nuk do ta njohim historinë e plotë të shekullit të ’20.
Se kur do të hapen këto arkiva, nuk dihet, Kremlini është si Vatikani, asgjë nuk mund të parashikohet në këtë drejtim. Një gjë duhet ditur: për sovjetikët Jugosllavia ka qenë halë në sy dhe përherë ka pasur përpjekje për destabilizim.
Përse?
Pirjevec: Sepse Jugosllavia zhvilloi një lloj socializmi që mohonte eksperimentin sovjetik. Sovjetikët frikësoheshin se modeli jugosllav i socializmit do të gjente mbështetës në vendet e Paktit të Varshavës, në Poloni, Hungari, Çekosllovaki, gjithkund.
Në shtator të vitit 1971 në Washington u përpilua një skenar, i cili parashihte që në rast se Moska pushton Serbinë, Maqedoninë dhe Malin e Zi, atëherë SHBA-të do të kërkonin nga Kombet e Bashkuara të dërgonin trupa të armatosura paqeruajtëse në Slloveni dhe Kroaci. Në dokument thuhet: «Këtë aksion ato (Kombet e Bashkuara) duhet ta imponojnë me arsyetimin e qartë se SHBA dhe NATO, nëse nuk do të ketë intervenim nga OKB, nuk do të kenë zgjidhje tjetër përveç se të sigurojnë pavarësinë e kroatëve dhe sllovenëve properëndimorë.
Në një rast të tillë (…) ne do të marshonim në Republikat veriore». Për t’i shpëtuar rrethimit sovjetik disa politikanë të nivelit të lartë në Beograd mendonin se duhej sulmuar Shqipëria në mënyrë preventive për të mbajtur shpinën të sigurt, sepse mendohej se Bashkimi Sovjetik do të sulmonte edhe nga Shqipëria. Frika u shtua pas marshimit të trupave sovjetike në Afganistan në vitin 1979.
Studentët e Universitetit të Zagrebit brohorisnin: «Danas u Afganistanu, sutra u vašem stanu!» (Sot në Afganistan, nesër në banesën tënde). Në vitet ’70 Jugosllavia u furnizua me armë nga Washingtoni dhe në vitin 1975 presidenti Gerald Ford vizitoi Beogradin dhe, mes tjerash, nënshkroi një marrëveshje në vlerë prej 600 milionë dollarë për ndërtimin e centralit bërthamor Kërshko në Slloveni.
Më 1978 Tito vizitoi për herë të tretë Washingtonin, ku u takua me presidentin e ri Jimmy Carter. Paraqitja e Titos e entuziazmoi aq shumë Zbigniew Brzezińskin, këshilltarin për siguri kombëtare të presidentit, saqë ai tha: «Bashkë me SHBA-të dhe Bashkimin Sovjetik Jugosllavia është protagonistja e vetme në arenën ndërkombëtare».
Ju shkruani edhe për një përpjekje për atentat kundër Titos në vitin 1975 në Zagreb, të cilin gjoja e kishin përgatitur kroatët dhe shqiptarët.
Pirjevec: Me gjasë ky ishte tentimi i fundit. Tito ua kishte frikën aktivistëve nacionalistë shqiptarë. Në shtator të vitit 1975 shqiptarët dhe ustashët kishin përgatitur një atentat kundër Titos. Sulmi do të kryhej gjatë një panairi në Zagreb, me ç’rast ishte paraparë që Titos do t’i dorëzohej Urdhri i Heroit të Popullit.
Kur shërbimet sekrete sovjetike i informuan jugosllavët për planin e atentatit, protokolli i vizitës u ndryshua në çastin e fundit. Në fakt, bombat eksploduan, por prej tyre u thyen vetëm xhamat e një filiali të «Zagrebačka banka».
Si është e mundur që për këtë ngjarje nuk mësoi fare opinioni?
Pirjevec: Sepse gazetat dhe televizionet jugosllave nuk njoftuan për ngjarjen. Kjo ishte një shenjë e qartë se regjimi ishte i shqetësuar. Pushteti qendror në Beograd frikësohej se mund të bashkoheshin grupe të ndryshme në emigracion dhe në rast të vdekjes së Titos do të sulmonin Jugosllavinë.
Në një raport të CIA thuhej se «kuturisja e aksioneve të fundit terroriste e ka shtyrë Beogradin t’i dyfishojë masat e sigurisë në vend dhe t’i paralajmërojë qeveritë e huaja, të cilat kanë juridiksion gjyqësor mbi terroristët potencialë».
Regjimi në Beograd ishte i mendimit se Gjermania nuk po ndërmerrte masa të nevojshme kundër agjitacionit të emigrantëve politikë nga Jugosllavia dhe nuk po i ekstradonte tetë «terroristë jugosllavë». Tito u revanshua në vitin 1978, kur në Jugosllavi ikën katër anëtarë të Fraksionit të Armatës së Kuqe, një grup militant komunist gjerman.
Organet jugosllave i arrestuan ata, por nuk i kthyen në Gjermani, madje i lejuan pastaj të ikin në vendet arabe. Ka pasur gati 25 përpjekje për atentat kundër Titos, por, siç e thashë, ai e kishte fatin përherë në anën e tij.
Ta zëmë se Tito në fillim të viteve ’70 do të kishte thënë se «nuk jam më i aftë për punë dhe po e caktoj një pasardhës». Kush do të ishte pasardhësi më i përshtatshëm?
Pirjevec: Ai i ka eliminuar të gjithë pasardhësit e tij potencialë. Mendoj se pasardhës të mirë do të kishin qenë Latinka Peroviçi apo Marko Nikeziqi. Me dijen e tyre, me botëkuptimin e tyre ata kanë qenë serbë jotipik. Në historinë e Serbisë që nga shekulli i ’18 ka dy lëvizje: njëra është liberale, properëndimore dhe tjetra konservatore, proruse.
Lëvizja liberale përherë ka qenë pakicë, por në fillim të viteve ’70 befas, për herë të parë, përfaqësuesit e lëvizjes liberale erdhën në pushtet. Ata do të kishin ndryshuar Jugosllavinë. Për fat të keq Tito nuk mund t’i duronte, ai e dinte sa të mençur janë, sa të aftë, por për pushtetin e tij ata ishin tepër të rrezikshëm dhe për këtë arsye i rrëzoi nga pushteti.
Meqë po flasim për këtë temë, dua të përmend edhe një njeri si pasardhës të mundshëm: ai është Koça Popoviç. Ai ishte pinjoll i njërës prej familjeve më të pasura serbe. Babai i tij kishte veturën e parë në Beograd. Koça Popoviç studioi filozofinë në Sorbonne.
Ka luftuar në luftën civile të Spanjës. Në Luftën e Dytë Botërore ishte komandant i Brigadës së Parë Proletare, e cila e ka shpëtuar edhe Titon më 1943 gjatë operacionit nazist «Weiss». Deklarata e tij se shqiptarët mund të jenë shtetas jugosllavë, por jo robër të serbëve, tregon se ishte vizionar.
Pas luftës ishte shef i Shtabit të Përgjithshëm të Armatës jugosllave dhe pastaj ministër i Jashtëm i Jugosllavisë. Në aspektin intelektual ai qëndronte absolutisht mbi të tjerët, por ishte mjaft arrogant me sjelljet e tij.
Për shembull gjatë pritjeve ai mërzitej aq shumë, saqë shkonte te shoferët dhe bisedonte me ta. Ai ishte një njeri i elitës serbe. Në arkivat angleze ka disa supozime se në vitet ’70 ka bërë përpjekje për puç kundër Titos.
Për fat të keq dokumentet janë të censuruara ende, por kur e ke të qartë situatën e atëhershme, atëherë krijohet kjo përshtypje. Falë aftësive të tij intelektuale ai do të kishte qenë në gjendje t’i printe Jugosllavisë.
Pak para se të vdiste në vitin 1992 Koça Popoviq e kishte parë shpërthimin e nacionalizmit serb. Ai kishte shkruar: «Bashibozukët, fundërrinat dhe plehu janë ngritur në këmbë për ta ringjallur Mbretërinë e Car Dushanit.
Serbët janë vetëm kundër atij që do të dëshironte t’i bënte pak më të mençur, ndërsa me entuziazëm i brohorasin çdokujt që i bën edhe më budallenj, më të prapambetur dhe më fatkeq.
Është për keqardhje që serbët në kuptimin civilizues dhe kulturor kanë mbetur në nivelin në të cilin kanë qenë para së paku 100 viteve. Ata nuk janë në konflikt me botën, por me vetveten, duke iu kthyer shajkaçës (kapelës tradicionale serbe, v.j.) dhe opingave, prej të cilave mezi kanë dalë.
Kam qenë dhe mbetur serb, por jo bullafiq i sëmurë dhe srbenda (fjalë pezhorative për nacionalistët e pagdhendur serbë). Të tillët e kanë tradhtuar popullin serb dhe e kanë turpëruar dhe ia kanë njollosur historinë e famshme».
Pirjevec: Pikërisht kjo deklaratë flet për aftësitë e tij intelektuale, të cilat i përmenda.
E kundërta e Koça Popoviçit duket të ketë qenë Aleksandar Rankoviqi, ministri famëkeq i Punëve të Brendshme. A e hoqi Tito atë nga pushteti, sepse frikësohej se ai do të organizonte grusht shteti?
Pirjevec: Nuk jam i sigurt nëse Rankoviçi dëshironte të përgatiste një puç. Ai ishte besnik i Titos. Por, ai synonte të bënte gjithçka që të jetë pasardhës i Titos pas vdekjes së këtij të fundit. Ai ishte kundër titoizmit, kundër reformave ekonomike dhe ideologjike që filluan nga mesi i viteve ’60. Këto zhvillime Rankoviqi nuk i pranonte.
Thuhet se u largua nga pushteti për shkak të rolit të tij prijës në represionin kundër shqiptarëve të Kosovës.
Pirjevec: Po. Por, nuk mendoj se Kosova ishte arsyeja kryesore. Natyrisht represioni i shërbimit sekret jugosllav në Kosovë pas vitit 1945 ishte çnjerëzor. Tek pas rënies së Rankoviçit kjo politikë u korrigjua.
Ju thatë se Tito ishte agnostik. Njëkohësisht ai ishte i vetmi lider nga kampi komunist që kishte marrëdhënie të mira me Vatikanin. Si e shpjegoni këtë?
Pirjevec: Është interesant të thuhet se ai kishte një raport miqësor me Papën Palin e VI. Ati i Shenjtë i mbështeste përpjekjet e Titos për paqe mes izraelitëve dhe arabëve. Tito përpiloi një plan, i cili, sipas mendimit tim, po të ishte zbatuar do të kishte zgjidhur këtë konflikt.
Tito propozoi që të angazhohen fuqitë e mëdha dhe të garantojnë kufirin mes Izraelit dhe palestinezëve. Që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore politika jugosllave angazhohej për një federatë mes izraelitëve dhe palestinezëve. Tito nuk ishte parimisht kundër izraelitëve.
Tito ka shëtitur gati mbarë botën. Vetëm Izraelin nuk e vizitoi. Përse?
Pirjevec: Besoj se ai dëshironte të vizitonte Izraelin, por që nga vitet ’50 ai u miqësua me arabët. Kjo nuk domethënë se ai ishte kundër Izraelit apo hebrenjve. Jugosllavët u kanë ndihmuar mjaft hebrenjve pas Luftës së Dytë. Po ashtu është e vërtetë se shumë hebrenj kanë luftuar në radhët e partizanëve gjatë Luftës së Dytë Botërore, për shembull Mosha Pijade. Shumica e mjekëve partizanë kanë qenë hebrenj. Pijade ishte njëri prej baballarëve intelektualë të Titos.
Në një intervistë për gazetën kroate Novi list keni thënë se Jovanka Broz ia ka bërë jetën ferr Josip Broz Titos…
Pirjevec: …dhe kjo është shumë e vërtetë. Tito nuk ka pasur fat me gratë e tij. E para, një grua ruse, e ka braktisur. Kur Tito shkoi në Moskë në vitin 1935, ai e gjeti atë dhe e pyeti se ku ndodhej djali i tyre i përbashkët. Ajo nuk e dinte.
Tito ishte i tronditur dhe qau në prani të bashkëpunëtorëve të tij. Pas ndarjes nga rusja ai u martua me gjermanen Lucija Bauer. Ajo u akuzua nga NVKD-ja si spiune e Gestapos dhe u ekzekutua. Pastaj u njoftua me Herta Haas, një vajzë shumë e bukur, e lindur në Maribor, atëbotë pjesë e Perandorisë Austro-Hungareze. Mendoj se po të kishte qëndruar Tito bashkë me të, historia e Jugosllavisë do të kishte ecur ndryshe.
Përse?
Pirjevec: Sepse ajo ishte e mençur, kishte mendim politik, andaj do të kishte edhe ndikim mbi Titon. Tito e tradhtoi Herta Haasin që në vitin 1941, kur ajo priste një fëmijë prej tij. Ai u lidh me një serbe, edhe ajo ishte shumë e bukur, por ishte e çmendur, neurotike, histerike. Quhej Zdenka Paunoviç. Ajo punoi si sekretare e tij deri në vitin 1945.
Askush s’e duronte, përveç Titos, i cili ishte verbërisht i dashuruar në të. Ajo vdiq nga tuberkulozi. Pastaj Tito pati disa afera, mes tyre me një aktore të famshme ruse, Tatjana Okunjevska, e cila për këtë arsye në vitin 1948, kur Tito u prish me Stalinin, u internua në Siberi. Kujtimet e saj i kam në shtëpi. Natyrisht ajo nuk thotë hapur se ka pasur një lidhje me Titon.
Pastaj Tito u njoftua me Jovanka Budisavleviqin, po ashtu një vajzë e re dhe shumë e bukur, e cila ishte plotësisht e paarsimuar, një partizane shumë e dashuruar në të. Lidhja e tyre ishte e fshehtë mes viteve 1946-1952. Si grua e Titos ajo doli në opinion në vitin 1952, kur Jugosllavinë e vizitoi ministri i Jashtëm britanik Anthony Eden.
Por, kur Tito vitin tjetër vizitoi Londrën, ajo nuk e shoqëroi, sepse ishte e pasigurt të paraqitej në këto qarqe ndërkombëtare. Me kalimin e viteve ajo u shndërrua në kuçedër agresive, duke shtuar gjithnjë e më shumë peshë. Kam pasur kontakte të mira me sekretarin e Titos, Jozha Vilfan, dhe gruan e tij. Ajo më ka treguar se si Jovanka gjatë natës shkonte në kuzhinën e Kështjellës në Bërdo për të ngrenë potica, një ëmbëlsirë tradicionale sllovene.
Një gardist i Titos më ka treguar se si me rastin e vizitës së Mbretëreshës së Holandës, Juliana, në fillim të viteve ’70, Jovanka ishte futur në sallë, kishte kritikuar si e çmendur dukjen e tavolinës, e cila në të vërtetë ishte me enë të shtrenjta dhe porcelan, pastaj kishte kapur mbulesën e tavolinës dhe kishte hedhur gjithçka në tokë.
Ky gardist, ky djalë i ri, kishte marrë guximin dhe kishte protestuar: «Kjo është pronë edhe e imja. Si mund t’ia lejoni vetes ta bëni këtë?» Sipas mendimit tim ajo ishte neurotike, për të mos thënë e çmendur.
A kishte Jovanka Broz ambicie për pushtet?
Pirjevec: Po. Ajo dëshironte të luante një rol pas vdekjes së Titos. Nuk duhet harruar se ajo ishte 50-vjeçare, ndërsa Tito gati 90-vjeçar. Këtu ekzistonte edhe problemi i jetës së saj seksuale. Tito me një rast kishte thënë se ambiciet e saj edhe mund të pranohen, por ajo nuk është e aftë. Kjo është ana pozitive e Titos: ai nuk ishte nepotist. Djemtë e tij, për shembull, ai i ka injoruar, nuk ju ka ndihmuar të zënë pozita, njëjtë veproi edhe me gruan e tij.
Në vitet e fundit para vdekjes së Titos, Jovanka Broz nuk u pa më duke shoqëruar liderin jugosllav. Cila ishte arsyeja e ndarjes?
Pirjevec: Ai kishte frikë prej saj. Tito me gjasë kishte frikë se mund ta helmonte. Ajo ishte në të pesëdhjetat, e fuqishme, e madhe, e aftë të bëjë çdo gjë. Jovanka Broz ishte tragjedia e Titos. Ajo ia ka shkatërruar së paku 20 vitet e fundit të jetës. E dini si e ka përshkruar shkrimtari serb Dobrica Qosiç këtë raport? Ai i ka parë aktet kur ka qenë president i Jugosllavisë së cunguar. Ai ka shkruar: «Tito ishte Napoleon, Waterlooja e të cilit ishte dhoma e tij e fjetjes»./Dialogplus
” Risorgimentos,”çar fjale o kjo mër debila??
rilindjes e keni fjalën??
“etë Tito ishte i mendimit se Kosova duhet të bëhet Republikë në kuadër të Jugosllavisë, por – po e citoj Titon – «kjo nuk ishte e mundshme, sepse serbët këtë nuk do ta kishin duruar». Pra, Tito dëshironte që Kosova të bëhet Republikë.”
para disa ditësh nuk na trehuat një fjalë të titos,duke e prezantuar si ” Histori
Dokumenti ekskluziv – Testamenti i Titos për shqiptarët”pakë kohë se të shkonte në të sëmës,se ai ishte kundër dhënjes së autonomisë për kosovën dhe se kishin qënë të tjerët që ja kishin “futur”atij??
duke përjashtuar disa nostalgjikë të ndyrë,idiotë dhe tradhëtarë shqiptarë,tito është shfarrosësi,dëbuesi dhe dhunuesi më i madh i shqiptarëve!!millosheviçi ishte një lojë kalamajsh në krahasim me të!!
shqiptarët nostalgjikë të titos,janë pak a shumë të njëjtë me nostalgjikët e tradhëtis shqiptare në L2B!!bile shumë prej “patriotëve”kuisling(pasardhësit e tyre)janë dhe adhurues të titos!!
Nuk dua te flas per te ,por do ta theksoj me te madhe se kur vdiq tito,gjith bota e civilizuar e nderoj aq shum sa asnje udheheqes tjetr ne lindje?
Populli shqiptar si ne shqipri kosove maqedoni nuk harin te kuptoje se nje lider i tille si tito qe denoj fuqishem nacionalizmin ekstrem qe esht teper i demshem per zhvillim te shoqeris e ekonomis rajonale e boterore duhet pergezuar dhe duhet studjuar se si mundet te jetojn ne paqe e stabilitet larg urejtjes nacionale dhe vllazerim mes popujve te hapur e pa gardhe mesjetare,ket desh tito!
Tito ju hapi rrugen gjeneratave per ta shijuar jeten si ne perendim e lindje dhe nenshkroj me gjermanin per demet e luftes nje paqe sociale mes dy shteteve duke i dhen 1.5 miljon krah pune duke priviligjuar popullin e tij per mireqenje e duke perftuar nga ta per demin e luftes ndaj jugosllavis,gje qe enver hoxha ngeli pa gje ne ket rast!
o tru qen për ty e të tjerë si ti e kisha fjalën më sipër!!
“duhet pergezuar dhe duhet studjuar se si mundet te jetojn ne paqe e stabilitet larg urejtjes nacionale dhe vllazerim mes popujve te hapur e pa gardhe mesjetare,ket desh tito!”po moj hale po.
stabilitin e filloi me gropat e dalmacisë dhe tivarin dhe e mbaroi me shkatërrrimin e tërë ëndërrës së tij!!brënda këtij segmenti janë dhe mbi 1 milionë, shqiptarë të mbetur nën jugosllavi që u syrgjynosën në turqi!!pa përmëndur të vrarët e të masakruarit në burgjet jugosllave!!pa përmëndur pjellat e tij millosheviç,karaxhiç e mlladiç që brënda disa vjetësh shkaktuan vrasje e vdekje më shumë se ajo që ka pësuar jugosllavia gjat L2B!!
kështu moj buçe sërbe??
Kroati Tito ishte nje gjigand si politikan dhe mbrojtes i madh i shqiptareve te Kosoves.Pa pasur precedent krijoi socializmin me fytyre njerezore.Te gjithe aktet terroriste,vellavrasese,qe i veshin ndikimit te Titos ne Shqiperi gjate luftes civile dhe atij,qe quhet terrori i Koci Xoxes,s`jane gje tjeter vetem perpjekje te sadistit Enver Hoxha per te dale i lare nga bashkepunimi me kriminelet serbomalazeze Dushan Mugosha dhe Miladin Popovic.Se cfare terrori eshte ushtruar ndaj nacionalisteve shqiptare,madje edhe luftetare te ores se pare kunder fashizmit si Abaz Kupi,Tito e ka marre nga misioni anglo-amerikan ne fund te luftes.Atehere ai dergoi korierin e tij Velimir Stojnic,te ndikoje plenumin e
Beratit,ku terroristet Enver Hoxha,Dushan Mugosha,Miladin Popovic,Mehmet Shehu,u paditen si bande terroriste,qe masakruan shqiptaret nen ndikimin e shovinizmit serbo-malazez.Gjate viteve te drejtimit Jugosllav te Shqiperise,Tito e ka pare Enver Hoxhen si RENEGAT te popullit te tij.E ka poshteruar,kur e ka pasur prane.Psh.ne rezidencen e tij ne nje ishull te Kroacise ulte ne poltrone qenin qe i shpetoi jeten,kurse Enverit i thoshte:-Ti Hoxha,shko lustro cizmet,se i ke me balte! Kot fare,se enver hoxha per i lustrosur dhe i pudrosur ishte manjak.Ose kur ishin te dy me Xoxen,enverin e linte ne fund te tavolines,,teneqexhiut i thoshte:-Ti Xoxe eja ketu prane meje! Prandaj Enver Hoxha maredhenje me te ngushta vellazerore kishte me lobin shovinist serbo=malazez dhe sidomos me Alexander Rankovicin,te cilin e dekoroi personalisht
me medaljen e trimerise-“Ylli Partizan”,per masakrat ne Drenice dhe Masakren e Tivarit.Tito e kuptoi i pari,qe “Qeni Serb nuk ishte Sinan Hasani,as Koci teneqexhiu,por Loqja i Miladin Dushanit,Enver Hoxha.Shihni fotografine shume domethenese me Dushanin ne lendinat e Shmilit si eshte gudulisur,gajasur dhe sperdredhur per turp si ne paradat e LGBD.Tito ka qene autoritet dhe nuk i ka lejuar vetes te tilla poshterime,as para Stalimit.Eshte turp qe nje sharlatan te tille e ka pasur Shqiperia drejtues shteti.
Me sakte ska ku te veje!
Tito qe picke dhi dhe kuptoj se bukurosh enveri anonte nga diktatori stalin se nuk kish kompromis me te dhe ledhatoj kristjanin koci xoxe sepse me te mundet te kuptohej shum her me mir per nje federate ballkanike por qe do te ishte shum her me mir per shqiprine e shqiptaret pa mar parasysh ndjenjat nacionaliste te disave per nje shqiperi etnike por ama shqiptaret do te kishin shancin te jetonin e punonin ne gjith apesiren e ish jugosllavise,ashtu sic u punesuan kosovaret apo maqedonasit neper republikat e tjera jugosllave natyrisht edhe anasjelltas!
Koci teneqexhiun e zhduku si i pelqyeri i titos dhe groposi si agjent te tij pavarsisht se inteligjences ne shqipri e kudo nuk ja hidhte dot se ai e beri per pushtetin e tij dhe largimin prej miladinit qe te humbte historin e nexhit me miladinin dhe nexhi per opinion te botes e te kultures se saj te beheshe e virgjer!
“Kroati Tito ishte nje gjigand si politikan dhe mbrojtes i madh i shqiptareve te Kosoves.”
dhe ty o demo si këtij ndyrësirës tjetër që i kam shkruar,robt ku ti keni!!
nga vrasësin më të madh të shqiptarëve na e bën mbrojtës??
pak e ke!robt;;dhe më tej!!
Jo per nostalgjiket e Titos dhe te Jugosllavise por nuk mohohet fakti se viteve 60,70,80 qytetaret jugosllav perfshi ketu edhe shqipetaret udhetonin ne tere boten vetem me pasaprte jugosllave pa viza, benin pushime dhe shopinge ne Greqi,Itali,Spaje etj
Keshtu e pershkruan serbi Spasoje Gjakoviq-funks.serbe shume e afert me Titon ne librin e tije “Nermiri na Kosovo”,Konflikti i Kosoves ,me rastin e dhenjes se autonomise Kosoves dhe Kushtetuten e 74″Tito i ndikuar nga ultranacionalisti shqiptare Fadil Hoxha me 74 deshin te shpallin Kosoven Republike por rezistenca serbe ishte aqe e madhe sa u acarua situata deri sa nuk shpertheu.Tito dhe Fadili edhe atehere nuk hoqen dore perfundimisht,por dulen para komitetit qedndror me terzen se “Tashe Kosova nuk ka ende kuadro per….dhe e lane te hapur qeshtjen e Republikes ,dmth kur te krijohen kuadrotTito e ka dite se nacionalizmi serbe eshte i semure,prandaj ai mendonte se nje Serbi te dobet do te thote nje Jugosllavi te forete.
të njëjtin argumet përdori dhe në L2B,”nacionalizmin e sëmurë sërb”për të mashturar enverin!!e njëjta gjë me fadilin!!
nuk ma merr mëndja se janë mashtruar të dy hoxhallarët prej josifit,por nuk kanë pasur mundësi tjetër!!si enveri në L2B dhe fadili nuk kanë pasur fuqinë e duheur për të vendosur,prandaj kanë shpresuar se ndoshta mashtruesi e mban fjalën!!të paktën fadili ka fituar më shumë se enveri!!ai hariti të të përfitonte autonominë,pas një lufte të pashpallur por me jashtëzakonisht shumë sakrifica!!1 milionë shqiptarë e pësuan për të pasur autonomi!të paktën!!
autonomi të cilën millosheviçi e hoqi brënda disa minutave!!me ndihmën e disa tankeve dhe një tufe me ndyrësira shqiptarë që ishin të ulur në karriket e parlamentit të kosovës!!ndyrësira që hodhën poshtë sakrificat e shqiptarëve të masakruar për ta fituar!ndyrësira që nga frika për jetën e tyre firmosën pa bërë as më të voglin kundërshtim!!
thënja”çfar mund të bënin përpara tankeve të millosheviçit?”është sa e ndyrë aq dhe justifikuese për atë momet tradhëtie të radhës,tek shqiptarët!!
tanke apo avionë a dreqin me të bir,ata njerëz nuk duhe të firmosnin heqjen e autonomisë!!dikush mund të thotë se milloshi do ta kishte hequr sido që të ndodhte!!
pushtuesi bën atë që do,prandaj është i tillë,POR nuk do të kishte aprovimin e shqiptarëve!!firma e parlamentarëve shqiptarë të kosovës,legjitimoi heqjen e autonomisë!!pa firmën e tyre çdo heqje autonomie ishte e paligjëshme!!sido që të jushtifikohej!!
Po detyrohem te dal jasht çdo lloj etike, sa i perket komunikimit.
Nje shkrim dha interviste e stilit “Pordhe me Rigon”, nga ata qe i kane sherbyer me devotshmeri “komunistit” Tito dhe jane shperblyer prej tij.
Nuk munda ta lexoj deri ne fund kete interviste ngarkuar me tonelata levdatash nga biri i nje ishantikomunist, per nje “udheheqes” “komunist”, qe perveç bytheshitjes i shume agjenturave te lindjes dhe perendimit qe ne rinine e tij deri sa u be “udheheqes” “komunist”, ishte dhe nje manjak seksual, mjeshter i demagogjise dhe mashtrimit ne neshtrimin e bashkepunetoreve te tiij dhe te popujve ne ish jugosllavi. Dhe pikerisht pse shteti apo federata Jugosllave u shperbe ne menyre tragjike me lufte, gjak dhe armiqesi te pakriparueshme pas ngordhjes se tij, flet qarte se ai kete e mbajti te bashkuar ne saj te mashtrimit, demagogjise, hileve qe mund ti bente vetem ai nen bekimin e agjenturave te atyre fuqive qe luftonin per hegjemoni botrore ne kushtet e luftes se ftohte.
Si diktator qe ishte ai dinte jo vetem te te eleminonte kundershtaret e tij, por tu ngarkonte atyre (pasi i kishte shtrydhur si limon) gjithe deshtimet e politikes se tij, kryesisht ne genocidin dhe zbimin nga trojet e tyre ata qe nuk deshironin te jetonin nene ombrellen e ish jugosllavise. Josip Broz Tito, jo vetem nuk e ka dashur kosoven si republike, siç genjen ky slloveni i italinaizuar, por ka qene i drejtperdrejte ne zhvillimin e platformave te akademisteve serb, si Çubreloviçi, Ilia Grashanin per çkombetarizimin dhe debimin nga trojet e tyre te popujve josllav ne ish jugosllavi.Ne ate kohe goditjen me te madhe e kane marre shqiptaret qe jetonin ne trojet e tyre ne Kosove, Maqedoni dhe Mal te Zi, duke u vrare, diskreminuar dhe debuar ne Turqi. Ish ministri i Brenbdshem i Titos, famekeqi Aleksander Rankoviç, veprimet e tij deri terroriste ndaj shqiptareve i zbatoi nen bekimin dhe mbeshtetjen e politikes titiste te çkombetarizimit te popujve josllav dhe sllavizimit te trojeve shqiptare te jetusr prej shqiptareve ne shekuj.
Athere thonin se Tito eshte nje kurve politike qe e kishte zhytur Jugollavine ne borxhe (27 miliard dollare i kishte dhene perendimi ketij “udheheqesi komunist”) te cilen e pohon dhe ky kalemxhiu slloven. Por ne kushtet e Luftes se Ftohte, vetem nauivet, ata qe besojne ne dokrra dhe bythesiturit per interesa te atyre qe i jepnin, do te besonin se keto borxhe i jepeshin Titos se ishte nje “udheheqes larpames”, qe e “barazonte veten” me udheheqesit afrikan apo te fiseve Zulu!
Edhe ndaj Shqiperise , Titoja mbeti nje armik i betuar, nga ata qe populli i stigmatizon me shprehjet kur nuk i kafshon dot detyrohet t’i puth. Te gjitha agjenturat e huaja, veprimet subversioniste kunder Republikes se Shqiperise dhe popullit shqiptar, vrasjet, krimet, organizimin e spiunazhit dhe diversionit deri ne majat me te larta te shtetit shqiptar te kohes, dhe aktet e sabotazhit ne ekonomi,gjate gjithe kohes piknisjet e tyre i kishin nga Beogradi dhe Titogradi (Pogorica).
Edhe gjate luftes se dyte botrore, Titoja, nuk ishte gje tjeter veçse nje marionete e sherbimit te fshehte anglez, nje zbatues i perpikte i te gjitha urdherave dhe udhezimeve te Çurçillit, aleatit te frontit anti nazist qe u fut ne lufte kur po i rrezikohej prapanica nga pushtimi nazist.
Dy fjale per Gazeten “DITA”!
Miqte e mi! Jo çdo gje qe fluturon mund te jete servirje per ne guzhinen e njerzve, as çdo qe qe ecen ne tolke apo lundron ne uje.
Gazeta juaj lexohet dhe shitet edhe pa keta matrapaze mediatike!
Tito ishte mekanik fabrike, prandaj donte Koci Xoxen, se i bashkonte zanati i teneqese. Nuk e donte Enverin se nuk pranonte qe Shqiperia te kishte udhehrqes fotozhenik dhe profesor, me i shkolluari i brezit te luftes se liderve lindore. Tito ishte nje pordhac i pashkolle, qe mori borxhe ne Perendim se i dhane borxhe per konjukturen politike te kohes, sic bene edhe me Causheskun e Rumanise, edhe ky nje i pashkolle..Ka merita per organizimin e Rezistences, per te tjerat vari leshte. Tito i dha Kosoves autonomi sepse kishte frike nga reagimi i kosovareve, qe mund te prishte status-quo-ne jugosllave. Tito kishte mjetet por s’kishte tru, Enveri kishte tru po s’kishte mjetet.
“Tito ishte nje pordhac i pashkolle, qe mori borxhe ne Perendim se i dhane borxhe per konjukturen politike te kohes,”si e thua dhe vetë,i dhanë ndihmë për ta përdorur si mjet diversioni në luftën e ftohtë kundër lindjes komuniste dhe jo se ishte ai dikush!!copë gomari ka qënë!një diktator si të gjithë dhe nëse duhet folur për genocid ai është nga të paktët që e ka përdorur në një masë të madhe!!me italianët e dalmacisë që i dhodhi të gjallë në gropat që italianët i quajnë “le fose ardeatine” dhe me shqiptarëte mbetur nën jugosllavi!!ai pati fatin e keq që në konferencën e potzdamit u vendos që shqiptarët dhe maqedonët të mos deportohen(kjo falë luftës së një pjese të tyre kundër nazifashizmit),megjithatë ai gjat përiudhës së sundimit të tij dhunoi(vrau,deportoi,burgosi)gati 2 milion shqiptarë!!
para disa ditësh ishte shkrimi,komplet kontradiktor me këtë të sotmin,”” Histori
Dokumenti ekskluziv – Testamenti i Titos për shqiptarët”,ku ai thoshte se ishte komplet kundër shqiptarëve,kundër autonomisë dhe kundër republikës!!tashti na del një “andrea stefan”nga pidhi i sëmës dhe na thotë që tito ka dash me e bo kosovën republikë!?sepse kur ka thënë këtë ka dash me thon atë!!kurse kur ka shkruar me dorën e tij ka shprehur një urrejtje të tmerrshme për shqiptarët!!dhe këtë në fund të jetës së tij!!lojërat se ishte rankoviçi që e bëri çd gjë në kokë të tijë dhe pa dijeninë etnocidistit tito është një ndyrësi e thënë nga një jo shqiptar dhe një tradhëti e thënë nga një shqiptar!!tradhëti ndaj kombit të tij!!
jo mër jo!ka dash me i dhon pavarsinë dhe gjysmën e sërbisë me vete si dëmshpërblim!!
pale kur dalin këta qënt e mutit,këta robqirët demo e beni dhe na i bëjnë ëngjëllin e p.. të nonës së tyre!!
financimi që i bëri perëndimi jugosllavisë ishte shumë më i lartë se hajdutëria e grekëve sot!!por perëndimi dhe në atë rast jau ofroi si borxh!në momentin që nuk iu desh më “diversanti”jugosllavi,jo vetëm ja u ndërpreu borxhet por filloi tua kërkonte ti paguanin!!që nga ai moment mirqënja fallco e jugosllavisë shkoi në p… të nonave të benit e demos!!
Autocensure, fosse ardeatine ka ndodhur ne Rome, u denua Erich Priebke, qe vdiq para nja dy vjetesh, ti thua per masakrat ne Fiume, sot Rijeka. Sporti i keq i ca shqiptareve eshte te mbivleresojne aparencen e te injorojne thelbesoren. Tito nuk kishte kapacitetin intelektual te Enver Hoxhes, por c’ti besh qe ishte ne krye te nje federate sa 10 fishi yne. Para Enverit ngjante sic sot nje pordhac droge me bmw x6 ndaj nje profesori me biciclete.
ke të drejtë!!
gabimi tim!!mëndje është e shkreta!e ngatërrova me “massacri delle foibe”!
krahasimi me profesorin e biçikletës,i qëlluar!!
dy fjale per komentuesin Vezhguesi F
Eshte e kote te komentosh pasi te lexosh komentin tuaj .
Falenderoj komentuesin beni-demo qe eshte nje “same shit”.per te na treguar se spiunat dhe antishqiptaret kane dale nga kontrolli..
cdo shqiptar eshte i lire te simpatizoje Titon por jo te thote ne kete forum RROFTE TITO-POSHTE ENVERI
SE KJO NUK ESHTE GAZETA BORBA E BEOGRADIT KU PER NJE KOHE TE GJATE SHKRUANTE “HEROI” PANAJOT PLAKU.
NQS SE KOMENTUESI DEMO I BIE TE FIKET PER TITO KOQEN ATEHERE KUR TE NGORDHESH DO TA NDIHMOJME TA VARROSIM NE BEOGRAD PRANE VARRIT TE ESAT PASHE TOPTANIT
Eshte e vertete se ne kohen e Titos kishte nje fare prosperiteti dhe hapje ndaj perendimit por mos harrojme se ai ishte nje gur shahu ne skakieren e politikes boterore.
Perendimi dhe krysisht Amerika e mbuloi me flori jo vetem Titon e jugosllavise por dhe greqine me turqine per ti bllokuar daljen e rusit ne mesdhe dhe adriatik..pra nuk ishte merite e tito leshit por ishin konjukturat boterore..
Ky demo ose me sakte demoshici duhet ta dije se jugosllavia ishte 10 fish me e madhe si fuqi ekonomike & ushtarake dhe mos harroje qe kishte prapa bythe nje amerike te tere qe e ndihmonte jo vetem me borxhe por dhe me veprime diversioniste -terroriste kunder shtetit shqiptar..qe sipas rregullave nderkombetare duhet te demshperbleje sot shtetin shqiptar..te pakten te perndjekurit politike qe i perdori si mish per top
Por ajo qe i ve pijat mbi “i” eshte ky fjalim i enver hoxhes ne 1966 qe u thoshte koqevareve,,,Zgjohuni nga gjumi titist..
***
Kosova është shqiptare, mbetet shqiptare dhe i përket Shqipërisë
Enver Hoxha
19 shtator 1966
Në kuadrin e kaosit dhe të shqyerjes në mes klikave të Jugosllavisë, Kosova dhe banorët e saj shqiptarë gjenden kurdoherë të ekspozuar ndaj rreziqeve të mëdha.
Rivaliteti për dominimin në mes serbëve dhe kroato-¬sllovenëve, në mes grupit të Titos dhe atij të Rankoviçit, ka reperkusionet e veta dhe pasqyrohet edhe në Kosovë e në viset e tjera shqiptare në Jugosllavi (në Maqedoni e në Mal të Zi).
Barbarizmat e mëparshme në kurrizin e shqiptarëve nga klika Tito-Rankoviç dhe këlyshët e saj shqiptarë, tash, sa për sy e faqe dhe përkohësisht kanë marrë një formë tjetër.
Politika e grupit fitues të Titos në Kosovë predikon se “të gjitha të këqijat atje i ka bërë Rankoviçi dhe UDB-ja, prandaj ato tash morën fund”; “Titoja është shpëtimtari i kosovarëve”; “Titoja
u jep liri të madhe dhe ka besim te shqiptarët”, prandaj mbështen ata krerë që Rankoviçi i kishte mënjanuar; thotë që “shqiptarë të vini më shumë në drejtim”, dhe këta, hëpërhë, nuk i shqetësojnë kur kritikojnë njerëzit e UDB-së.
Edhe për kalamanët është e qartë, se politika titiste kundrejt shqiptarëve, është ajo e egra, e mëparshmja, por Titos në kuadrin e përleshjes me serbët e Rankoviçit, i duhet ta zbutë ca me shqiptarët, i duhet që këta të mos i nxjerrin telashe, dhe, mundësisht deri sa të forcojë pozitat, t’i ketë nga ana e tij. Kjo është një politikë koniunkturale e Titos, për t’u kthyer shpejt tek e vjetra.
Titoja e di, dhe është i bindur se shqiptarët e Kosovës janë armiqtë e tij nga më të vendosurit, dhe ata s’mund t’i bëjë kurrë me vete. Ai me vete ka vetëm disa krerë dhe jo popullin, dhe është mbi këta krerë që ai llogarit, me këta ai përpiqet të gënjejë shqiptarët.
Pra fitorja e popullit të Kosovës deri në vetëvendosje duhet të vijë dhe të organizohet, në një rrugë të gjatë, plot vuajtje, mundime dhe sakrifica nga vetë populli dhe jo nga këta krerë të shitur shqiptarë.
Populli i Kosovës mund të udhëhiqet drejt në këtë rrugë e të fitojë të drejtat e tij të plota, vetëm nga revolucionarë të vërtetë shqiptarë kosovarë. Kjo është konditë absolutisht e domosdoshme për sukses.
Të dhënat që dihen janë këto: Kosova e viset e tjera shqiptare në Jugosllavi, pjesë të Shqipërisë, u shkëputën nga mëma e tyre prej fuqive imperialiste dhe iu dhanë mbretërisë serbe. Kosova është shqiptare, mbetet shqiptare dhe i përket Shqipërisë. Xhelatët serbomëdhenj bënë kërdinë mbi shqiptarët, për t’i shfarosur krejtësisht. Shqiptarët rezistuan heroikisht dhe gjenocidi i praktikuar nga shovinistët serbo-malazezë nuk u dha rezultatet që ata pritnin. Urrejtja e shqiptarëve kundër serbëve dhe malazezëve, me të drejtë, u ngrit në kulm dhe s’ka dyshim që kjo u zhvillua në rrugën nacionaliste. S’kishte si të bëhej ndryshe, në një vend, ku s’kishte fare lëvizje komuniste. Dëshpërimi i bie në këtë rrugë.
Popullin shqiptar të Kosovës, Lufta Nacionalçlirimtare e gjeti të papërgatitur, dhe jo vetëm kaq, por ltalia fashiste, fashizmi gjerman dhe kuislingët shqiptarë, përhapën, pompuan dhe predikuan, duke marrë dhe masa konkrete, “Shqipërinë e madhe”. Kosova gjoja iu bashkua Shqipërisë dhe kështu gjoja u realizua ëndrra.
Kjo natyrisht ishte një blof, një koniunkturë fashiste, për të shuar në Kosovë çdo lëvizje, çdo kryengritje antifashiste.
Ne atdhetarët shqiptarë, nga ana jonë ndihmuam sa mundëm në Kosovë që populli të ngrihet. PK e Jugosllavisë nuk e ndihmoi drejt popullin e Kosovës, bile e pengoi luftën e vërtetë nacionalçlirimtare të tij dhe kjo u kuptua më qartë më vonë. Në fillim lufta nacional-çlirimtare e popullit të Kosovës mbeti, si me thënë, më shumë luftë “kuadrosh” që luftonin në Kukës e në Tropojë, nën drejtimin e Partisë sonë. Më vonë, pas çlirimit të Kosovës, të Malit të Zi e të Dibrës, këta “kuadro” i kaluan PK të Jugosllavisë dhe udhëheqja e Kosovës kaloi nën drejtimin e Beogradit.
Që pas çlirimit, klika e Titos me një mijë mënyra që më vonë u bënë të qarta për këtë problem, neve na i vuri kufijtë te thana. Nën maskën e komunizmit e të internacionalizmit ai bëri si deshi në Kosovë e në viset e tjera shqiptare në Jugosllavi (në Malin e Zi, në Maqedoni). “Vetëdeklarimi” e “vetëvendosja” e popullit të Kosovës për të qenë pjesë përbërse e Serbisë dhe për të qëndruar e bashkuar me RFJ nuk ishte as “vetëdeklarim” as “vetëvendosje”. Përkundrazi, siç doli më vonë, gjithçka ishte bërë me urdhër e me diktat nga Beogradi.
Problemi i trojeve shqiptare të Kosovës e i viseve të tjera shqiptare në Jugosllavi, të aneksuara me forcë Jugosllavisë për ne ka qenë shumë delikat e kompleks. Ne, si shqiptarë, me ndërgjegje të plotë, coptimin e atdheut tonë e kemi quajtur një padrejtësi shumë të madhe historike. Pa u futur në konsiderata historike të së kaluarës, faktet dëshmojnë se Shqipëria dhe populli shqiptar, me gjithë luftrat e vazhdueshme heroike për të fituar lirinë dhe pavarësinë, fuqitë e mëdha imperialiste dhe fqinjët shovinistë u kanë bërë padrejtësi të mëdha. Shqipërinë e kanë gjymtuar në të gjitha anët e kufijve të saj dhe në rrezik copëtimi ka genë e gjitha. Toka që i përkasin Shqipërisë, toka që banohen nga shqiptarë, si Kosova, pjesë të Maqedonisë dhe të Malit të Zi iu bashkuan, padrejtësisht, Jugosllavisë së kralëve serbokroatë. Nga çdo pikëpamje që ta marrësh kjo ka qenë e mbetet një e vërtetë e hidhur dhe etnia shqiptare e këtyre trojeve për ne ka qenë dhe mbetet një çështje e padiskutueshme. Serbomëdhenjtë kanë zhvilluar një politikë të egër shoviniste, antishqiptare në kurriz të shqiptarëve në Jugosllavi, me qëllim që t’i shfarosnin fizikisht e sa për të drejta të tjera as që mund të bëhet fjalë.
Ne jemi të bindur se problemit nacional i jepet zgjidhje e drejtë vetëm nga teoria marksiste-leniniste, nga partitë komuniste, nga socializmi, prandaj kur nuk e njihnim akoma tradhtinë e Titos, ne e mendonim që edhe problemi i Kosovës mund të zgjidhej si duhet vetëm nga dy vendet tona, nga dy partitë tona, nga dy popujt tanë dhe nga vetë populli shqiptar autokton në Jugosllavi. Ne duhej të punonim që të piqej problemi derisa shqiptarët në Jugosllavi të vendosnin vetë nëse donin të bashkoheshin me atdheun e tyre socialist, Shqipërinë, e, nëse do të shpreheshin për këtë, askush nuk duhej t’i ndalonte ata që të bashkoheshin. Njëkohësisht ne mendonim se atyre duhej t’u krijohej e drejta të shpreheshin edhe për ndonjë zgjidhje tjetër, për shembull, nëse do të donin të jetonin si republikë më vete, apo të bashkuar me tjetërkend. Ky ishte qysh gjatë Luftës Nacionalçlirimtare mendimi ynë për problemin e Kosovës, por, në atë periudhë, kryesore për ne ishte që popujt tanë të ngriheshin në luftën e përgjithshme kundër pushtimit fashist.
Dhe ne kryem detyrën tonë dhe jo vetëm brenda kufijve tanë. Që përpara Çlirimit shumë shqiptarë me komunistët në krye, e aq më shumë kur dy divizione të Ushtrisë sonë Nacionalçlirimtare shkuan në ndihmë të popujve të Jugosllavisë, bijt e bijat e popullit tonë, përkrah luftëtarëve jugosllavë luftuan heroikisht dhe derdhën gjakun e vet për çlirimin e popujve të Jugosllavisë.
Më vonë kur të krijoheshin kushtet e mundësitë, mendonim ne me zemër të pastër e duke u nisur nga mësimet e marksizëm¬leninizmit, kur në pushtet të vinin partitë komuniste, atëherë çështja e Kosovës dhe e viseve të tjera shqiptare në Jugosllavi mund të zgjidhej drejt e përfundimisht dhe sipas dëshirës së vetë popujve. Ne, pra, niseshim nga ajo që lëvizja nacionalçlirimtare jugosllave udhëhiqej nga një parti komuniste, se kjo lëvizje ishte një luftë popullore, antifashiste, përparimtare, për socializmin, prandaj nuk mund të vihej imediatisht në diskutim çështja e kufijve të vjetër jugosllavë dhe në mënyrë të posaçme çështja e Kosovës dhe e viseve të tjera shqiptare në Jugosllavi.
Pikëpamjen e Partisë sonë Komuniste për këtë problem të madh, midis të tjerave unë ia thashë qartë Titos, në takimin që pata me të në Beograd në qershor të vitit 1946. Kosova, i thashë Titos, dhe viset e tjera me popullsi shqiptare në Jugosllavi, janë toka shqiptare që fuqitë e mëdha padrejtësisht ia shkëputën Shqipërisë; ato i përkasin Shqipërisë dhe duhet t’i kthehen Shqipërisë.
Titoja, pasi më dëgjoi, m’u përgjigj se ishte dakord me pikëpamjet e mia, se edhe ata dëshironin t’ia kthenin Kosovën Republikës Popullore të Shqipërisë, veçse këtë nuk mund ta bënin menjëherë, sepse reaksioni serbomadh dhe të gjithë popujt e jugosllavisë nuk do ta kuptonin një gjë të tillë dhe do t’na nxirrnin telashe. Këtë “pengesë” nxori Titoja, prandaj unë ia ktheva që në rast se nuk e kuptojnë sot, duhet ta kuptojnë nesër.
Pra Titoja pranoi që Kosova duhej t’i kthehej Shqipërisë, por në fakt ai blofoi, sepse kishte qëllime të tjera ndaj Shqipërisë dhe popullit shqiptar, që u zbuluan më vonë.
Populli i Kosovës nuk u pyet për të ardhmen e tij. Ky është fakt. Dhe një nga arsyet për të cilat nuk u pyet, është gjoja se, siç thonë, “në përgjithësi” nuk mori pjesë në Luftën Nacionalçlirimtare. Kjo nuk është tamam kështu. Populli i Kosovës është trim, i guximshëm, por nuk u qartësua e nuk u organizua politikisht në kohën e duhur. Këtë edhe ne nuk e bëmë sa duhet dhe nuk kishim shumë mundësi konkrete për ta bërë. Por këtë nuk e bënë as jugosllavët, pse Titoja e Tempoja nën maskën e komunistëve, ishin shovinistë e antishqiptarë të egër.
Kështu që shumë njerëz nga populli kosovar, në një moment krucial të historië së tij, u mashtruan nga ide të vjetra, ku dominonin nacionalizmi shqiptaromadh, irredentizmi dhe besimi se zgjidhja e problemit do të bëhej përpara nga “fuqitë e mëdha”. Pas çlirimit dhe “vetëvendosjes”, titistët vendosën administratën e tyre, organizuan “partinë”, propagandën dhe nën maskën e shovinizmit më barbar, bënë mbi shqiptarët kërdinë që dihet.
Populli shqiptar i Kosovës gjatë gjithë kësaj kohe, ka rezistuar, ka luftuar me mënyrat e tij për t’i shpëtuar shfarosjes. Ai është mbrojtur me guxim e fuqimisht, politikisht dhe hapur nga ne, dhe jo vetëm me luftën heroike që i bëri titistëve tradhtarë.
Për fat të keq, lufta e shqiptarëve të Kosovës, për të drejtat e tyre demokratike, nuk është e organizuar, nuk është e udhëhequr, është e çoroditur politikisht dhe organizativisht. Ajo ndjek me shumë pak ndryshime tiparet e vjetra të paraçlirimit. Dilet me parullat “luftë për t’u bashkuar me Shqipërinë”, lejohet emigrimi në masë në Turqi, pa organizuar punën që asnjë të mos lëvizë nga trualli i të parëve, lejohet të shesin tokën, nuk luftohet sa duhet dhe si duhet për të përfituar nga lëshimet që titizmi është i detyruar të bëjë, si shkolla shqipe etj., por organizohen “grupe sekrete” që s’kanë asnjë sekret për udbashët. Vazhdohet më në fund dhe kjo ka rëndësi të madhe, pa marrë në konsideratë popujt e jugosllavisë, luftën dhe rezistencën e tyre, të hapët e të maskuar, por me pikëpamje joreale, të gjithë të futen në një thes dhe mendohet se lufta e tyre do të ketë sukses jashtë kuadrit dhe koniunkturave aktuale. Çështja e Kosovës nuk është e lehtë dhe as nuk mund të zgjidhet aq shpejt sa mendojnë disa kosovarë me vullnet të mirë. Kjo është një çështje politike, në radhë të parë, dhe po u pa drejt politikisht atëherë çdo gjë vihet në rrugë të drejtë, fillohet puna nga a-ja me durim, me kujdes dhe jo me rrëmujë e pa perspektivë të qartë, se ku do të shkohet dhe si do të shkohet. Për sa i përket se ku dhe kur do të mbërrihet, ajo s’mund të përcaktohet, se s’varet vetëm nga dëshira.
Populli i Kosovës duhet të kuptojë në mënyrë të qartë, se RP e Shqipërisë nuk mund ta atakojë ose ta sulmojë Jugosllavinë. Në qoftë se Jugosllavia atakon Shqipërinë, ai është problem tjetër. Shqipëria do të mbrohet, do të luftojë dhe do të fitojmë. Atëherë edhe problemi i Kosovës do të vihet krejt ndryshe.
Ekzistenca e RP të Shqipërisë, e fortë, e lirë dhe sovrane është një fitore e madhe për popullin e Kosovës dhe luftën tonë kundër titizmit. Ata duhet ta konsiderojnë ate një ndihmë të rëndësishme për ta, ta ndjekin zhvillimin e saj me kujdes dhe të mësojnë prej saj, të kuptojnë nga rruga e Partisë sonë ç’do të thotë politikë e drejtë dhe luftë e drejtë. Ndryshe, ata do të gabojnë, do të ëndërrojnë, do të ecin me iluzione, dhe do të bien nën goditjen e reaksionit titist.
Enver Hoxha
19 shtator 1966
Kur flitet per sistem socialist esht i pergjithshem,dhe nuk mundet te ndahemi ashtu sic u veprua nga diktatori hoxha! Sistemi socialis por edhe ai kapitalist esht i hapur midis vetes dhe jo i izoluar ashtu sic kerkonte hoxha per pushtetin e tij dhe jo nje burg me tela e me gjemba por i lire qe qytetaret te zgjedhin ate qe u pelqen,kte e beri vetem tito jo enveri edhe pse ai ish i joni !
Tito kerkoj qe shqiptaret te i netegroheshin ne kulturen europjane dhe ata me inteligjentet shqiptare ju drejtuan universiteteve perendimore kurse injorancen u dha callman islamike e i shkolloj ne arabin saudite se keshtu deshnin keta turq te shqiptarizuar dhe pjesen tjetr qe nuk i pershtatej integrimit e la te lire mes nenshkrimit mes jugosllavise e turqise ku qytetaret ndjehen turq nuk mundet ti mbajm me zor ne federaten jugosllave sepse ajo perfaqson interesat e saj si cdo shtet dhe jo qytetare qe kerkojn te ruajn interesa te turqis e shteteve te tjera!
Simbas ndarjes se kufijve ne vitet e para te shekullit te kaluar shqiptaret mundet te akuzojn fuqit e medha per nje te padrejte dhe padrejtesin ndaj tyre por jo politikanet qe moren ne dor administrimin e kufijve te ndare nga fuqit e medha?
Pra ktu qendron gabimi mes popujve e politikave nen administrimin e cdo qeverie qofte,dhe nuk duhet akuzuar as serbet e as titon sepse kta jan administratoret e nje ndarje teritorjale qe vendosen fuqit e medha dhe jan ata qe duhet te vendosin per fatet e cdo populli qofte brenda teritorit te tyre!
Si si u perfshin interesat ekonomike te vendeve perendimore ndaj jugosllavis mbas viteve 90 esht nje mister qe nuk u takon te gjithve te futin hundet,kur kriza ekonomike mberthen sistemin kapitalist!
e po të jetë njeriu kaq bir kurve!?
po si more ndyrësirë e robqirë si ti nuk paska qënë faji i sërbëve që paska përfunduar gjysma e shqipërisë nën ta??po si ka mundësi që tjetri të të rrasë me zorr teritore dhe ti ta pranosh!!me zorr merren dhe jo jepen teritoret,or bir kurve!!
përse bëjnë gam gam malazezët e slëshojnë pe për kufijtë me kosovën??përse nuk thonë”e vendosim atje ku thonë kosovarët dhe jo ku themi ne??
hy qen të ndyrë!!ju përveçndyrësisë keni dhe budallallëkun të lindur!!
@censhurre,.Nuk e kuptoj kete agresivitetin tend ne lidhje me mendimet e lira te komentuesve,kur preket diktatori Hoxha,sikur ta kesh baba.,Nisur nga ato qe beri dhe jo nga lloqet,enveri yt ishte po aq antishqiptar sa shovinistet tradicionale serbe te veshur me llustren e komunistit,Alexander Rankovic,Dushan Mugosha,Miladin Popovic,te cilet i pati mecenate,qe i siguruan atij katapultimin ne krye te komunisteve pa qene as komunist dhe ne krye te Frontit nac-cl,duke qene askushi.Madje edhe marreveshjen e Mukjes,i pari e mori ne dore Miladin Popovic,i cili ja grisi enver hoxhes ne ftyre duke e share mbare e prape me c`i erdhi ne goje.Kete fakt e konfirmojne dy persona krejt te pavarur nga njeri tjetri.E kam degjuar se pari nga pronari shtepise ku u formua shtabi pergjithshem ne Labinot,Nazmi Baholli dhe per cudi e kam lexuar ne shtypin e pavarur ne nje interviste te zonjes se dr. Ymer Dishnica,pas 90-es.Nuk existon asnje dokument qe te vertetoje se enver hoxha i ka kerkuar udheheqjes Jugosllave nje status pavaresie,nje status republike ose bashkim me Shqiperine per Kosoven,Egziston vetem nje bisede e Titos me Enver Hoxhen,ku Tito me iniciativen e tij i shpreh enverit si drejtues i shtetit shqiptar pamundesine bashkimit te Kosoves me Shqiperine,pasi nuk do ta kuptonin serbet.Duhet te kete ndodhur ne viziten e pare te Hoxhes ne Beograd ne 1946.Ne ate kohe e fundit ceshtje qe kishte merak Hoxha ishte pikerisht Kosova,Prandaj nuk kaloi fare neper Kosove,.I ra nga Mali i Zi,ku e ema e Miladin Popovicit ju hodh ne qafe siku ta kishte djalin e saj.
Per hir te se vertetes duhet thene se masakrat ndaj popullit te Kosoves ne fund te luftes II bot. nuk nisen nga serbet.Gjate vitit 1944 formacionet luftarake te shovinisteve tradicjonale serbe te Drazha Mihajllovicit tentuan te hyjne ne Kosove nga ana Mitrovices,por u shpartalluan nga batalioni i mbrojtjes Kosoves i plakut Shaban Polluzha.Te njejtin fat pesuan edhe dy brigada proletare Maqedone.Atehere serbet angazhuan komunistet kosovare Fadil Hoxhen,Sinan Hasanin,per te premtuar vetvendosjen,zbatimin e vendimeve te Bujanit.U mbajt nje miting ne Skenderaj ku u kerkua c`armatosja e batalionit te Shaban Polluzhes dhe mobilizimi i tyre ne Bosnje ne luftime me gjermanet.Ishte pikerisht e njejta taktike qe u perdor kunder cameve ne Greqi.Atje burrat u mobilizuan per t`i zene prite gjermaneve ne Konispol,kurse grate dhe femijet mbeten nen meshiren e kasapeve te Zerves.Por Shaban Polluzha tha:-une nuk leviz asnje hap nga kufijte e Kosoves!Ne 16 Janar 1945,forcat partizane serbo-malazeze hyne nga Presheva dhe sulmuan Drenicen.Edhe njehere Drenica u ndez flake.U be 5 dite lufte,Luftetareve te Shaban Polluzhes i erdhi ne ndihme Llapi dhe Rogova.Partizanet serbo-malazes u shpartalluan keq dhe lane ne ate lufte 13oo te vrare.Serbet derguan perseri Fadil Hoxhen per bisedime,por Shaban Polluzha i deklaroi:-Sa te jem une gjalle kembe shkjau,rusi,gjermani te armatosur nuk hyn ne Kosove.Por kishte harruar shkjete e enver hoxhes.Brigadat e Shefqet Pecit kishin hyre nga Kukesi ne Gjakove me flamur shqiptar.Shaban Polluzha ishte i plagosur rende kur mori vesh lajmin.Urdheroi carmatosjen e luftetareve,me fjalet:-Nuk luftojme dot kunder flamurit!.Po ate dite vdiq ne Kulle dhe u varros buze nje perroi ne Polluzhe,qe komunistet mos ja gjenin varrin.Brigadat partizane te Enver Hoxhes bene ate qe nuk arriten cetniket e Mihajllovicit,terroristet e kuq te Alexander Rankovicit dhe langojte e tyre sllavo-maqedonas.Partizanet e brigadave shqiptare nen drejtimin e Shefqet Pecit filluan carmatosjen dhe raprezaljet kunder popullsise shqiptare.20 mije te rinj kosovare i mobilizuan gjoja se do te luftonin kunder gjermaneve dhe i derguan me roja serbe drejt Tivarit ne Mal te Zi.Vete Fadil Hoxha,i tronditur nga prerja ne bese,erdhi inkonjito ne Tirane dhe u rrefye tek enver hoxha.Pa mberritur ne Prishtine Tito e thirri ne Beograd,ku i tregoi kabllogramin qe i dergonte enver hoxha me biseden “sekrete” te zbardhur midis tij dhe Fadil Hoxhes.Kete fakt e ka treguar vete Fadil Hoxha ne nje interviste tani se fundi.Prandaj them une:-Jo kjo @ cen shurra,por nuk ka lume e det ta laje enver hoxhen me kete popull!
o qen bir qeni unë nuk quaj baba enverin,por ti mos ndërropseudonimet si ta do bytha!!
nga demo në beni dhe më pas në përkëthyes e intelektual!
nastro koqja!
që je një pervers e ndyrësirë këtë e kupton në çdo shkrim tëndin!!përpiqu sa të duash ta ndryshosh mënyrën!’
në fund të del hileja!!
unë or bir kurve shkruaj me të njëjtin pseudonim!!
që kur kam filluar 7 vjet më parë!!
psikopatia tënde,ptollogjia tënde është aq e ndyrë sa vështirë se mund të ket doktorr o legjon doktorrësh të të marrë në dorë!!
ti je simboli më i keq i “për inat të sime vjerre do shkoj të flë me mullixhinë”!!
ti për inat të enverit ulesh në hellin e tarras bublës!!
besoj se e di se çështë helli tartar??
bir kurve!!
Neqoftese “anticensura” ka thene diçka kunder jush dhe ndonje llapaqeni tjeter te stilit tuaj “per inat te sime vjerre, shkoj dhe fle me mullixhine”, per keto rrjeshta qe ke shkruar ne forme komenti dhe opinioni, lexo shkurt se çfare mendimi kam une per ty o fosile ballistesh dhe zogistesh antishqiptar bashke.
Je nje qen zgjebarak qe kerkon te besh krahasimin e partizaneve shqiptar me çetniket seb dhe kelyshet e tyre shqipfoles.
Vetem fallsifikatoret e sojit tend, qe jane zgjebja e historise, mund te trillojne dhe te shpifin me keq se qente qe lehin prane kazaneve te plehrave.
Sa per Enver Hoxhen, udheheqesin e luftes antifashiste nac-çl dhe gjithe drejtuesit e asaj lufte, edhe pse muarte krah nga peshperitjet e nje gazetaruci, ti dhe te gjithe ata qe perfaqeson ti, te gjalle dhe te vdekur bashke edhe sikur te mblidheni nuk perbeni nje qime te bythes se tij. Idiot!
@Vezhguesi F.
Une kam nje veper te shkruar me 15 vellime dhe dhjetra dokumentare.Ti je nje morr bythe,bashke me bashton e Gjirokastres,sharlatanin komik te bejlereve,qe serbet e bene diktator ne Shqiperi.
O demo!
Me çkrive a i ziu ti!
E di si eshte puna o kurv e leshash?
Nese ti nga Progonati, Salaria apo Bemça, pa lene menjane ballistet e Golëmit, qe ke kulllotur deri vone, pa hyre demolesh anarshia dhente dhe dhite e kooperatives, paske nje veper me 15 vellime dhe dhjetra dokumentar ( te realizmit soocialist, se sot ato numerohen me gishtat e dores) duke pasqyruar “punen heroike nen udheheqjen e Partise”, une qe thua ti a i vrare dhe i pa kallur, duhet te jem vete pasardhesi i Balzakut, Viktor Hygoit, Ernest Hemingueit, ose po deshe dhe i Karl Marksit.
O demo dru me pre!
Ajo kenga e sarahosheve eshte shkruar pikerisht per demo te sojit tend. Ja nje varg te saj :
Vare veten me litar o demo!
demo
15 vëllimet dhe dhjetra dokumentarët,nëse sti nxë pafidhja shpalosur!?bëji rrul dhe rrasi brënda!!nëse parp nuk të hyjnë!?¨ta shty unë me zorr!
të dhejfsha kohën që paske harxhuar!ti ske tru në kokë mor ndyrësirë!!ndyrësirë që gari sa sja merr në gojë titos!!të shkojnë jargët sa herë përmëndet emri i tij!!
mirë, sipas kovës së mutit që ke mbi shpatulla,që enveri i ka tradhëtuar shiptarët e ishjugosllavisë dhe na qënka maskar e gjithë të këqijat!po ky kasap që i ka vrarë me dorën e tij,si ka mundësi të jetë kaq i mirë??
mos je gjë stefani ti??a ka filluar me teori të tilla këto kohët e fundit!
ha robt ku i keni!