“Njeri i lexuar”, shkak i mjaftueshëm për të qenë ministër?

Bedri Islami

Mosdekretimi i largimit nga detyra të një ministri dhe, njëkohësisht, mosdekretimi në të njëjtën detyrë të propozuarit për ministër, ka ngjallur një përplasje, jo vetëm në thellësi dhe brenda vetes, por tepër publike, e cila, si nuk ka ndodhur veç në raste tejet të veçanta, po shkon drejt një degradimi politik e shtetëror të pashembullt.

Si duket gjithçka ka qenë e pritur dhe është dashur vetëm koha për të shpërthyer. Prova e bërë disa muaj më parë, me emërimin e ministrit Lleshi, paska qenë vetëm uvertura e asaj që sapo hapi siparin dhe nuk dihet se kur e ku do e mbyllë.

Shkak është bërë një emër pak i njohur, për disa aspak i njohur si janë shumica e zëvendësministrave të këtij vendi. Tani e dinë të gjithë emrin e tij, në të gjitha viset shqiptare dhe, në fakt, ai është bërë i njohur mes sherrit qeveritar e presidencial, më shumë se sa të kishte punuar dhjetra vite në këtë detyrë të rëndësishme.

Quhet Gent Cakaj, shqiptar nga Kosova, 28 vjeçar, fillimisht këshilltar i kryeministrit, më pas zëvendësministër i Punëve të Jashtme dhe, tani, i propozuar për drejtues i këtij dikasteri, por i refuzuar nga Presidenti Meta.

Në debatin pro e kundër tij janë përfshirë shumë vetë, figura të nderuara dhe bashibozukë, shqiptarë të të gjitha viseve, pushtetarë që flasin me heshtjen dhe opozitarë të pritën këtë përplasje, bëjnë moral patriotik njerëz që në politikë i kanë shërbyer më së shumti shtetit serb, si Edita Tahiri, e cila, edhe ajo, u bë “atdhetare” vetëm kur iku nga Rugova që nuk e përfillte;  edhe pjesë të lëvizjes çlirimtare në Kosovë,që hapin defterët e së kaluarës, kur gjatë saj ishin shumë herë bashkëpunëtorë të njërit nga shefat e lartë të sigurimit serb në Kosovë, atij Fadil Sulejviqit të njohur për falsifikim dosjesh në UNMIK, ku ishte bashkë me Lulzim Bashën, liderë që aspirojnë për pushtet dhe ku, ky Cakaj i propozuar për ministër ka filluar jetën e tij politike në Lëvizjen VV; janë përfshirë gazetarë të njohur si lobistë të rrymës serbe në Kosovë dhe në Shqipëri, si Haxhiu e Lubonja, rasti i vetëm ku skajet bashkohen; ish shefa qeverie që e masakruan të riun Cakaj si atdheshitës, kur këtë gjë e kanë bërë me shumë dëshirë kur ishin në pushtet…dhe kështu Gent Caka u bë njëri ndër më të njohurit, ndoshta pa e lëvizur as gishtin për këtë.

Tani tonet janë mprehur. Ata kanë arritur stadin më të lartë, dhe përtej këtij nuk ka ku shkohet: përballë njëri tjetrit, si në një sherr rrugësh janë dy krerët e shtetit, Meta dhe Rama, ndërsa i treti, Ruçi, në heshtje, nuk dihet se cilin përkrah, mikun e tij të 28 viteve pluralizëm, Metën, partia e të cilit as nuk e votoi e as nuk e mohoi, apo, si ndodh rëndom, mikun e viteve të fundit, i cili nuk do të mund të bëhej shefi i partisë më të madhe në Shqipëri, njeriun enigmë, Gramoz Ruçin.

Si e kam shkruar edhe më herët, personalisht nuk jam për emërimin e Gent Cakës në këtë post të rëndësishëm. Për dy shkaqe , të cilat duken sikur e kundërshtojnë njëri tjetrin, por në fakt mund të jenë një. Nuk e kam mbështetur, pasi vetë ai nuk ka mbështetje politike, ai është i panjohur edhe për vetë socialistët dhe propozimi për lideri nuk e bën atë automatikisht të tillë. Është pra, një njeri brenda një grupimi që nuk e njeh dhe që mund t’i hapë mbështetje vetëm se do kështu i pari i tyre, Edi Rama.

Së dyti, nuk do të isha për emërimin e një djali të ri ministër të Punëve të jashtme, jo se është shqiptar nga Kosova, për këtë do e mbështesja, por kam drojën se, duke qenë i ditur, por i parrahur me stuhitë politike ballkanike, mund t’i venë mbi kokë pesha që nuk i mban dot dhe të tjerë, që mund të bëjnë marrëveshje të dënueshme, mund të fshihen pas shpatullave të tij.

Pas kësaj përplasje, që herë-herë i ngjan sherreve të lagjeve, e që fshihet mjeshtërisht pas fjalëve të mëdha, të mësuara nga politika, por rrallë herë të zbatuara, mendoj dhe mund të mos kem të drejtë, janë tri gjëra madhore:

Së pari, kush e ndërton kabinetin qeveritar: presidenti apo shefi i qeverisë. Leximi mes rrjeshtave, mbështetja, si i thonë, në framë e në germë, ia njeh këtë të drejtë shefit të qeverisë.

Ai e ndërton kabinetin me njerëzit që besoj se do të realizojë programin e tij qeveritar, me ato që mendon se janë më të aftë, më organizatorë dhe, si ndodh në Shqipëri, më besnikë ndaj shefit qeverisës.

Këtë praktikë e kanë ndjekur të gjithë, këtë e ka ndjekur edhe vetë zoti Meta kur ishte kryeministër. Këtë e ka ndjekur Meksi, Nano, Majko, Fino, Berisha, Rama 1, Rama 2 e tani Rama x.

Është e drejtë e kryeministrit të ndërtojë kabinetin e tij. Është detyrë e presidentit të miratojë këtë kabinet dhe të delegojë vendimin e tij në parlament, i cili, edhe në këtë rast, qëndron mbi të gjithë.

Duke kthyer dekretin e qeverisë, mos largimin nga detyra të zotit Bushati dhe emërimin e të riut Cakaj, konstitucionalistët thonë se ai shkel Kushtetutën.

Por një president i vendit, pavarësisht se cili dhe kur e ka zgjedhur, nuk është mumje presidenciale. Ai ka të drejtën të arsyetojë, të logjikojë, të bëjë të afishueshëm mendimin e tij, të komunikojë më shefin e qeverisë, në zyrën e njërit apo të tjetrit, të largojë dyshimet, por gjithnjë duke u mbështetur në Kushtetutën e vendit dhe referuar konkretisht asaj. Mendimi vetjak nuk përbën asnjë nen apo ligj të ri, ai mbetet një mendim personal dhe vetjak i një njeriu, qoftë ky edhe presidenti i vendit.

Arsyetimi presidencial për mosdekretimin e Cakës mund të ketë dhjetra arsye logjike, por asnjë konstitucionale.

Deklarimi i tashëm i Presidentit se “ Ministria e Jashtme nuk është autoshkollë” mund të përkthehej edhe se “ qeveria nuk është karrotrec”, pasi, në të njëjtën moshë dhe vetëm me përvojë parlamentare, pak vjeçare, direkt nga auditoret, u bënë kryeministra dy eurosocialistë të njohur, Majko e Meta dhe, duhet pranuar se qeveria e drejtuar nga Meta ka qenë më e suksesshme se të tjerat ngritur pas saj.

Së dyti, në cilin limit shtrohet dëshira apo vullneti presidencial për të mos miratuar një vendim qeveritar.

A mund ta kthejë ai sipas dëshirës, mendimit e mentalitetit të tij, në mënyrë të njëanshme dhe pa u mbështetur në një përcaktim kushtetues?

Meta, i cili më parë, në ligjërimin e kryeministrit që e propozoi, i bëri presion dhe e emëroi president dhe, pak më pas deklaronte se ishte presidenti më institucional që kemi pasur, dhe tani “presidenti është katandisur në çizme rezervë të Doktoreshës së Shkencave”, ka një përfytyrim tjetër për postin e tij. Ai, duke qenë gjithnjë një njeri i pyetur dhe bashkëvendosës, si duket, nuk e pranon rolin e tij ceremonial dhe është bërë tani pjesë e një debati që e zgjidh vetëm Gjykata Kushtetuese dhe që duhet ta zgjidhë në Vendimin e parë të saj pas riformatimit.

Deri atëherë, që nuk besoj të jetë kohë e largët, shefat e mëdhenj të shtetit, është mirë, të mos bëhen kaq mosbashkëpunues dhe agresivë, kur gjërat zgjidhen në mënyrën më të mundur ligjore e kushtetuese.

Së treti, është fjala për një djalë të ri, 28 vjeçar, shqiptar nga Kosova, nga një familje e njohur atdhetare dhe, vetë ai, si është bërë e njohur, një djalë i studjuar dhe i lexuar.

Si një njeri i lexuar nuk është shkak i mjaftueshëm për të qenë ministër; mos sigurimi i një vërtetimi, që edhe ministra të tjerë kanë qeverisur pa të, nuk është shkak mospranimi; përfshirja e tij në mllefe politike dhe si raste për tu dëshmuar të tjerë si atdhetarë, po ashtu, nuk janë shkaqe për të denigruar figurën e një djali që ka dëshirë të jetë pjesë e politikës dhe që politika po e merr nëpër këmbë si askënd tjetër.

Politika në Shqipëri ka hallet, kusuret dhe përplasjet e saj. Ata kështu kanë qenë e kështu do të jetë edhe për shumë vite, për deri sa mbizotërohet nga ata që e kanë dërguar në këtë derexhe.

Ata kanë dhjetra shkaqe të tjera për t’u përplasur me njëra tjetrën dhe deri tani, mjerisht, shumë pak prej tyre janë shfaqur realisht aq atdhetarë sa shfaqen tani publikisht.

Të jetë ministër i jashtëm një djalë i ri nuk është shkak për të qenë një betejë presidenciale dhe kryeministrore, të cilët kënaqen duke hedhur akuza ndaj njëri tjetrit, ashtu si fëmijët këtyre ditëve që kënaqen kur i hedhin topa bore njëri tjetrit.