Trupi dhe ecja, ja çfarë duhet të dini!

Kequshqyerja dhe jeta sedentare janë dy armiqtë e mëdhenj të shëndetit në ditët e sotme. Kjo pasi mënyra aktuale e jetesës ka çuar në uljen e aktivitetit fizik si pasojë e rritjes së përdorimit të makinave, aktivitetit të pakët fizik në shtëpi për shkak edhe të modernizimit tё aparaturave elektrike, si dhe në konsumin e më shumë ushqimeve të gatshme, të ngopura në konservantë dhe yndyra.

Ekspertët e shëndetit vënë në dukje se gjatë viteve të fundit gjithnjë e më shumë njerëz po përballen me ndërlikime të shkaktuara kryesisht nga sëmundjet kronike, të cilat po shtohen në masë si shkak i stilit të jetesës me mungesë të aktivitetit fizik, si dhe regjimit jo të shëndetshëm ushqimor.

Ajo që konsiderohet edhe më shqetësuese është edhe ulja e kufirit të moshës ku po konstatohen sëmundjet kronike dhe problemet e tjera të shëndetit.

Në kuadër të “Ditës Botërore të Aktivitetit Fizik”, nën moton “Bëj një jetë aktive! Jeto më gjatë”, ekspertët e Institutit të Shëndetit Publik vënë theksin tek fakti, se:  njerëzit tё cilët bëjnë një jetë të shëndetshme dhe që përfshihen rregullisht nё ushtrime tё moderuara, kanë mё pak mundësi tё vuajnë sëmundjet kronike, e veçanërisht nga: diabeti joinsulin-dipendent, sëmundjet kardiovaskulare, sëmundjet tumorale, si dhe çrregullimet e shëndetit mendor.

Kjo pasi me kryerjen e aktivitetit fizik të rregullt mund tё mbahet pesha e duhur trupore, çka redukton edhe rrezikun për të zhvilluar sëmundjet kronike të përmendura më lart.

Apeli i ISHP-së

Sipas ekspertëve të ISHP-së, është tepër e rëndësishme që dieta e shëndetshme tё kombinohet me aktivitet fizik ditor të nevojshëm për të minimizuar jetën sedentare, që është një faktor rreziku i zakonshëm për shumë sëmundje kronike.

Në këto kushte, rekomandohen ushtrimet e përditshme për të përmirësuar mirëqenien fiziologjike dhe psikologjike të çdokujt.

“Organizata Botërore e Shëndetit në bazë të evidencave të marra nga sektori i shëndetit, referon se së paku 30 minuta aktivitet fizik i moderuar i kryer gjatë 5 ditëve të javës do të reduktonte masivisht rrezikun nga sëmundjet e zemrës, obezitetin, diabetin deri në 50 për qind, dhe në mënyrë të dukshme do të zvogëlonte sëmundjet hipertensive dhe pasojat psikologjike të jetës sedentare, si: stresi, ankthi, depresioni, etj, të cilat gjatë viteve të fundit janë kthyer në një problem madhor për shëndetin publik edhe në vendin tonë”, sqaron ISHP.

Në vijim të shkrimit gjeni të detajuara edhe rekomandimet në lidhje me llojin dhe intensitetin e aktivitetit fizik që duhet të kryejë çdo grupmoshë. Aktiviteti fizik përfshin ecjen, notin, vallëzimin, ngjitjen në lartësi, përdorimin e biçikletës, punë në kopsht, ushtrimet fizike, etj.

Përfitimet e shumta që vijnë vetëm nga ecja

Studimet e shumta të kohëve të fundit kanë treguar se disa minuta ecje në ditë mund të përmirësojnë shëndetin duke transformuar jo vetëm trupin, por edhe mendjen, pasi mbajnë larg sëmundjet kronike dhe probleme të tjera shëndetësore.

Konkretisht përfitimet nga ecja përfshijnë më pak ndërlikime në zemër, kocka, gjendjen shpirtërore, mbajtjen e një peshe konstante, rritjen e jetëgjatësisë, përmirësimin e kujtesës, si dhe parandalimin dhe reduktimin e rrezikut për t’u prekur nga diabeti, ndërlikimet në veshka, apo çrregullimet e shëndetit mendor. Konkretisht, ecja e përditshme ndikon në reduktimin deri në 36 për qind të rrezikut për të zhvilluar depresion.

Po sipas studimeve të kryera, rezulton se të paktën 4 orë ecje në javë mund të zvogëlojë deri në 43 për qind rrezikun për të zhvilluar fraktura të kockave. Kjo problematikë bëhet edhe më e theksuar veçanërisht me kalimin e moshës. Në vijim gjeni të detajuara përfitimet dhe se si e mbron dukshëm shëndetin kryerja e disa minutave ecje gjatë ditës, si dhe përgjatë javës.

Përse jeni ende ulur?  

• Është vërtetuar tashmë se 30 deri në 40 minuta ecje përgjatë shumicës së ditëve të javës, ul në mënyrë të theksuar rrezikun për të zhvilluar sëmundje të zemrës.
• Po sipas studimeve të kryera, rezulton se të paktën 4 orë ecje në javë mund të zvogëlojë deri në 43 për qind rrezikun për të zhvilluar fraktura të kockave. Kjo problematikë bëhet edhe më e theksuar veçanërisht me kalimin e moshës.
• Përfitimet nga ecja janë mjaft të rëndësishme edhe për mbajtjen e një shëndeti të mirë mendor. Sipas të dhënave të dala nga studimet rezulton se kryerja e 40 minutave ecje të paktën 3 herë në javë ndihmon në ruajtjen dhe përmirësimin e kujtesës.
• Po ashtu, edhe gjendja shpirtërore është shumë herë më e mirë në raste se kryejmë të paktën 30 minuta ecje në ditë. Kjo pasi ecja e përditshme ndikon në reduktimin deri në 36 për qind të rrezikut për të zhvilluar depresion apo çrregullimet e tjera të shëndetit mendor.
• Është konstatuar se kryerja e 3500 hapave në ditë ul me të paktën 29 për qind rrezikun për të zhvilluar sëmundjen e diabetit.
• Një armik i madh i shëndetit në ditët e sotme është edhe obeziteti. Sipas ekspertëve të shëndetit vlerësohet se për të mbajtur një peshë konstante trupore të aplikohet ecja. Kryerja e 60 minutave ecje në ditë ul pasivisht rrezikun për të zhvilluar obezitet.
• Gjithashtu duhet të dimë se ecja në mënyrë të vazhdueshme ndikon edhe në rritjen e jetëgjatësisë. Më saktësisht është provuar se 75 minuta ecje e shpejtë në javë mund të shtojë pothuajse 2 vite jetë.
• Përballë këtyre përfitimeve apelohet për shtimin e aktivitetit fizik, në mënyrë që të shmangen si dhe të vonohen sa më shumë që të jetë e mundur ndërlikimet e shëndetit që vijnë kryesisht nga zhvillimi i sëmundjeve kronike, e problemeve të tjera shëndetësore.

Aktiviteti fizik për moshën 3-6 vjeç duhet të përfshijë:  

 Një minimum prej 60 minutash në ditë aktivitet fizik me intensitet të moderuar, në një sesion tё vetëm ose dhe më shumë se një sesion nga 10 minuta secili.

Këshillohen aktivitete që tërheqin e zbavisin dhe që janë të sigurta për fëmijët e moshës parashkollore. Mundësi lëvizjeje aktive për fëmijët dhe të rriturit duke qëndruar së bashku, si dhe organizimin e tyre gjatë gjithë javës.

Aktiviteti fizik i rekomanduar për moshën 6-18 vjeç

• Rekomandohet që të bëhet të paktën 60 minuta aktivitet i moderuar deri nё aktivitet fizik intensiv, qё përfshin aktivitete tё ndryshme të zhvilluara përgjatë pesë ditëve të javës. Përfitimet nga aktiviteti fizik për gjeneratën e re konsistojnë nё:
• Zhvillimin e shëndetshëm tё sistemit muskulo-skeletor (kocka, muskuj dhe artikulacione).
• Zhvillimin e shëndetshëm tё sistemit kardiovaskular (zemër dhe mushkëri).
• Zhvillimin neuromuskulor (koordinim dhe kontroll tё lëvizjeve).
• Mbajtjen e masës së peshës.

Aktiviteti fizik i këshilluar për moshat 18-65 vjeç

• Këshillohet që kjo grupmoshë të kryejë të paktën 30 minuta aktivitet fizik të moderuar gjatë pesë ditëve tё javës, si dhe 20 minuta aktivitet fizik intensiv gjatë 3 ditove tё javës.
• Një kombinim i dy lloje aktivitetesh, redukton rrezikun ndaj sëmundjeve kronike si: sëmundjeve kardiovaskulare, hemorragjisë cerebrale, diabet tip II, kancerit të zorrës së trashë, si dhe kancerit të gjirit

Aktiviteti fizik për moshat mbi 65 vjeç

• Për këtë grupmoshë rekomandohet që të zhvillohet të paktën 30 minuta aktivitet fizik të moderuar gjatë pesë ditëve tё javës, si dhe 20 minuta aktivitet fizik intensiv gjatë 3 ditëve tё javës.

p.k/dita