Kandidati për deputet i Partisë Socialiste në qarkun e Gjirokastres, Erion Veliaj zhvilloi një vizitë në kompaninë e përpunimit dhe prodhimit të produkteve të qumshtit “Gjirofarma” e cila është një nga kompanitë më të mëdha në këtë qark ku numëron mbi 2 mijë të punësuar direkt dhe indirekt. Gjatë takimit me sipërmarrësit e kësaj kompanie Veliaj diskutoi gjatë mbi problematikat e biznesit që lidhen me taksat, infrastrukturën dhe përballjen me tregun informal. Në këtë takim Veliaj prezantoi disa nga pikat e programit që lidhen me taksimin e ndershëm të bizneseve dhe individit si dhe efektet që do të sjellë taksa progresive në rritjen e konsimit të produkteve bujqësore. “Fakti është që në vendin tonë nuk ka ferma të mëdha, kjo bën që ata ta grumbullojnë qumështin çdo ditë nga 700 fermerë të vegjël – mendoni se ç’kosto kolosale ka kjo?! Një problem tjetër, shumë i madh, është ai TVSH, e cila në vendin tonë është shumë e lartë krahasuar me vendet e tjera. Imagjinoni, për çdo kg djathë të prodhuar këtij biznesi i duhet të paguajë 180 lekë TVSH. Është vërtetë për të ardhur keq që një biznes kaq i suksesshëm nuk e zgjeron dot prodhimin e tij sepse nuk ku të sigurojë lëndën e parë, qumështin, në një kohë kur papunësia në fshat ka arritur nivele alarmante” deklaroi Veliaj. Duke vijuar prezantimin e programit të “Rilindjes” për sektorin e ekonomisë rurale Erion Veliaj garantoi së ky sector do të jetë prioritet i qeverisë socialiste pas 23 Qershorit pasi efekti i tij në rritjen dhe forcimin e ekonomisë është shumë I madh. “Programi ynë parashikon kthimin e ekonomisë rurale në një prioritet për qeverinë tone. Sot, bujqësia jep 20% të PPB-së ndërkohë që vetëm 3% e buxhetit të shtetit investohet në bujqësi. Ne do të pesëfishojmë investimet publike për fshatin e do të mbështesim financiarisht çdo fermer që dëshiron të zgjerojë aktivitetin e tij. Ne do të themelojmë Bankën e Zhvillimit Rural e cila do të kryejë pikërisht këtë funksion. Një pike e rëndësishme e programit tonë është investimi në krijimin e një rrjeti sa më efiçent grumbullimi e shpërndarjeje. Ne do të zbatojmëp politika mbështetëse financiare që do të nxisin bashkëpunimin e fermerëve në prodhim dhe do të krijomë qendrat e grumbullimit dhe prodhimit në rajone specifike të vendit. Gjithashtu, ne do të heqim akcizën e naftës, çka do ta ulë çmimin e naftës për bujqësinë. Të gjitha këto masa pritet që ulin koston e grumbullimit e prodhimit të produkteve bujqësore e blegtorale e t’i japin një hov të ri zhvillimit të fshatit”, tha Veliaj.
SHPRESOJ QE TE PUNONI ME FSHATIN ERION SEPSE U KALBEM DUKE NGRENE MISH BRAZILI E PATATE FRIGORIFERI!
Ka nevoje jetike per nje gje te tille. Ruli e ka lene ne meshire te fatit gjithcka. Vetem vjedhje te paprecent po bejne. Kerdia po behet ne kete vend, duhet ndryshim urgjent ne te kundert n amori lumi me keq nga cna ka marre
bravo zoti veliaj po bene nje pune te shkelqyer ne gjirokaster , je njeri i ri me vizion dhe deshire per punene gjirokastra e lene ne hije 8 vite me ty do te ndrydhoj fitore per ps
fshataret kane nevoj vertet per zgjidhje reale Erion. prandaj uroj kjo te jete nje pike kryesore ne programin e ps. me zgjidhjen e ketij problemi , i jepet nje zgjidhje ekonomise shqiptare ne shume hallka te saj!!!
sot fshati e ka humbur krenarine dhe emrin, eshte kthyer ne nje stane ….duhet bere dicka se sben perndryshe gjithcka do marre fund duhet rilindje
ruli duhet te japi llogari cka bere! asgje ska bere vecse ka vjedhur turp turp erion duhet rilinjde dhe njerez si ty suksese dhe urime ne fitoren e sigurt
fshatit duhet ti jepet nje hov i ri zhvillimi dhe duhet te celi blegtoria, fermeret duhet te fillojne te levizin populli duhet te shohi mire cfare eshte bere ne keto 8 vite per te kuptuar qe vota e tyre duhet te jete per rilindje
fshati eshte nje nga gabimet me te medha te bera nga qeverite keto kohe.me behet shume qefi qe me ne fund ekziston 1 program per zhvillimin e fshatit.eshte fakt tashme se ekonomia shqiptare eshte e orientuar nga blegtoria dhe bujqesia dhe per tu zhvilluar ato duhet t zhvillohet pikerisht fshati.rilindje :))
Eshte shume e rendesishme qe fshati te kete nje program te mire per zhvillimin e zonave rurale dhe ti jepet nje rendesi te vecante pasi shume njerez kane jeten te lidhur me sektorin e bujqesiese dhe zhvillimi rural ka ndikim te drejtperdrejt ne jeten e njrezve qe jetojne ne keto zona.
Eshte shume e rendesishme ngritja nje banke per zhvillimin rural ku te mund te jepet perkrahja dhe ndihma per te gjithe fermeret per zhvillimin e zonave rurale dhe rimekmbjen e fshatit dhe programi i Rilindjes eshte zgjedhja e duhur per arritjen e ketyre objektivave.
keto lloj njerzish na duhen …optimist, energjik. dhe me deshire e vullnet gjirokastra eshte me ty erion na ben krenar me perfaqesimin tend
bravo Veliaj , ti i mban premtimet , jeni bere nje grup qe e tere shqiperia ju ka idhulla , nen udheheqjen e edit dhe me ndimen tende cdo gje eshte e bukur dhe me zor po presim qe ti te jesh deputet , dhe edi rama kryeminister, shqiperia do ringrihet ne menyre shume te shpejte se vetem drejtesia ne kryeministri namungon , bravo RILINDJE
MBARËSHTIMI DHE SHFRYTËZIMI RACIONAL I BURIMEVE NATYRORE EKZISTUESE BAZË E ZHVILLIMIT RURAL DHE KOMBËTAR NE SHQIPËRI
Nga: Mehmet Metaj *
Le të citojmë në parantezë-disa parime-bazë, të njohur dhe të panjohur (të paaplikuara) tek ne, elementët strategjikë si dhe politikat e nevojshme inovative për zhvillimin rural në Shqipëri (adoptuar dhe sprovuar për vendet në zhvillim nga: FAO/SARD, IFAD, BB, BE):
Tre parimet e Zhvillimit të Qëndrueshëm
Qëndrueshmëria ekonomike: jetesë të qëndrueshme nëpërmjet rritjes së përmirësuar dhe uljen e varfërisë
Qëndrueshmërinë e mjedisit, tokës bujqësore, pyjore, burimet ujore, zonat e mbrojtura, dhe biodiversiteti, kështu që mundësitë dhe opsionet e brezave të ardhshëm nuk janë të degraduara
Qëndrueshmërinë fiskale dhe institucionale, duhet të jetë realiste në lidhje me koston dhe kërkesat institucionale të instrumenteve dhe
Pesë dimensionet e zhvillimit të qëndrueshëm të burimeve natyrore
Reduktimi degradimin e tokës
Përmirësimi i menaxhimit të ujit
Mbarështimi i qëndrueshëm i pyjeve
Peshkim të qëndrueshëm
Përfshirja ngrohjen globale në planifikimin e zhvillimit
Roli i tregëtisë në bujqësi dhe zhvillimin rural
Përse Bujqësisë është e rëndësishme për reduktimin e varfërisë dhe zhvillimin e qëndrueshëm rural?
Bujqësia Varfëria dhe zhvillimi rural
Pse kaq e importit për bujqësi të qëndrueshme vendet në zhvillim dhe të varfërit rurale?
63 për qind e popullsisë jeton në zonat rurale
73 për qind jeton në zonat rurale të varfërve
Bujqësia dhe fusha e përpunimit të përbëjnë 30-60 për qind të PBB-së në vendet në zhvillim, si dhe një pjesë edhe më të madh të punësimit
ndodh me urbanizimit të shpejtë, pakujdesia, si 50% e të varfërve do të jenë në zonat rurale nga 2035, dhe në mënyrë të konsiderueshme varur në Bujqësi
Pesë element për zhvillimin e qëndrueshmërisë rural
Reduktimi degradimin e tokës
Mbarështimi i qëndrueshëm i pyjeve
Përmirësimi i menaxhimit të ujit
Peshkimi i qëndrueshëm
Përfshirja ngrohjen globale në planifikimin e zhvillimit
Reduktimi degradimin e tokës
Rritja e produktivitetit në tokën “më të mirë”
Mbrojtja e agroekosistemeve te diversifikuar të sistemin e ushqimit, për të përmirësuar dietën, minimizuar Ajo qeshi, diversifikuar të ardhurat dhe ruajtur agrobiodiversity
Rehabilitimi produktivitetit dhe funksionet e ekosistemit tokës së degraduar për të rritur e mjedisit p.sh. rolet 100 izolimi – BioCarbon xhepat.
Technologies Menaxhimit të përfshijnë pjellorisë së tokës, i integruar varieteteve adaptuara, rotacionin kulture, lëvrimi ruajtjes shirit, tampon, dhe bujqësinë organike
Forcimi i institucioneve lokale komunitetit dhe objektit të shtyrë të tokës dhe të ujit burime për goditjet e Menaxhimit, thekson menaxhimin, dhe të japë barrierat globale
Mbarështimi i qëndrueshëm i PYJEVE
Pyjet janë veçanërisht të rëndësishëm për zhvillimin rural, mjedisin dhe në ekonominë globale ……
1.6 miliard njerëz rurale janë të varur mbi pyll lidhur për të lundruar.
1 miliard nga 1.2 miliard jashtëzakonisht të dobët të varur në resurseve pyjore për pjesën e jetesës së tyre
350 milion njerëz janë shumë të varura nga pyllit.
60 milionë njerëz indigjene janë pothuajse tërësisht të varur nga pyjet.
Lufta ndaj varfërisë
Mbështetja e politikave, kornizave ligjore dhe institucionale për zhvillimin dhe për të siguruar të drejtat e pyllit Forest-varur popujt;
Promovimin i Mbarështimit të Pyjeve;
Integrimi në terren të Pylltarise, Zhvillimit Rural dhe Ndërmarrjeve të Vogla.
Po cili ёshtё realiteti Shqiptar dhe cilat do tё ishin politikat imediate pёr zhvillimin rural ?
Neni 59, pika 1/dh e Kushtetutës sё Republikës së Shqipërisë për mjedisin dhe pyjet (që askush s’i referohet dhe as që përmendet ndonjëherë edhe kur ndodhin katastrofa si përmbytjet, zjarret në pyje etj ?!) sanksionon se: “Shteti, brenda kompetencave kushtetuese dhe mjeteve që disponon, si dhe në plotesim të nismës dhe të përgjegjësisë private, synon:
d) nje mjedis të shëndetshëm dhe ekologjikisht të përshtatshëm për brezat e sotëm dhe të ardhshëm;
dh) mbrojtjen dhe shfytëzimin racional të pyjeve, kullotave, ujërave dhe burimeve të tjera natyrore mbi bazën e parimit të zhvillimit të qëndrueshëm;
Shqipëria është një vend i vogël me një popullsi prej rreth 3 milion banorësh. Ajo është malor dhe vetëm 24% e tokës së saj klasifikohet si tokë bujqësore, 50% janë pyje dhe 15% kullota. Bujqësia është sektori më i madh ende kontribuojnë për gjenerimin e të ardhurave për pjesën më të madhe të popullsisë, si dhe një burim të punësimit. Popullsia rurale përbën ende’ rreth 50% të popullsisë së përgjithshme dhe 71% e forcës së punës është e punësuar në aktivitetin bujqësor të lidhura.
Një strategji rurale e suksesshme kërkon bazë të qëndrueshme makroekonomike të zhvillimit, e karakterizuar nga rritja e fortë ekonomike, normat e ulëta të inflacionit, monedhë të qëndrueshme, nivel të palëvizshëm të deficitit të ulët fiskal, si dhe një stabilitet të konsoliduar të huaj. Kjo siguron parakushte për rritje të produkteve dhe shërbimeve rurale dhe për zhvillimin e tregut.
Ndër-sektoriale Strategjia e Zhvillimit Rural të Shqipërisë (ISRDSA) përbën një plan kombëtar strategji për zhvillimin rural të Shqipërisë. Ajo parashtron prioritetet e politikës së zhvillimit rural. Prioritetet janë ngritur në përputhje me prioritetet e Komunitetit Europian mbi politikën e zhvillimit rural. PSK do të zbatohet për periudhën 2007-2013 dhe do të jetë, nëse nuk përcaktohet ndryshe nga prioritetet, zbatohen në të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë. Dokumenti është hartuar në përputhje me të përshkruara në nenin 11 të Rregullores së Këshillit (KE) No.1698/2005 për mbështetjen e zhvillimit rural nga Fondi Bujqësor Evropian për Zhvillimin Rural (EAFRD). Prioritetet Kombëtare dhe aktivitetet janë përcaktuar në një mënyrë dhe një formë rritjen e sinergjive me instrumentet e tjera të financimit publik në politikat bujqësore dhe, sidomos, për kohezionin ekonomik dhe social, si dhe mjedisin dhe hapësirën. PSK është përgatitur në përputhje me udhëzimet strategjike të Komunitetit dhe direktivat më të gjera strategjike të Komunitetit për përdorimin e qëndrueshëm të burimeve (Vendimi i Këshillit të Gőtteborg) dhe rritja e zhvillimit ekonomik dhe krijimit të vendeve të punës (Strategjia e Lisbonës).
Plani Kombëtar Strategjia synon forcimin e rolit shumëfunksional të bujqësisë në Shqipëri. Në fokus janë nevojat për ristrukturimin e industrisë e bujqësisë dhe ushqimit, si dhe nevojën për të rritur konkurrueshmërinë e sektorit bujqësor dhe tërë agro-ushqimore zinxhir. PSK është themeluar mbi parimet e menaxhimit të qëndrueshëm të burimeve natyrore të rinovueshme dhe i kushton vëmendje të veçantë për ruajtjen e peisazhit kulturor dhe mbrojtjen e mjedisit, si dhe mirëmbajtjen e zgjidhjes dhe identitetin rural në fshat. Ai gjithashtu pasqyron rolin shumëfunksional të pyjeve, të cilat japin peizazhin shqiptar një shenjë të veçantë dhe paraqesin një element të rëndësishëm të konsistencës së mjedisit dhe një burim për biodiversitetit. Prioritetet e PSK gjithashtu do të kontribuojë në drejtim të rritjes ekonomike dhe shoqërore e fshatit dhe do të futë qasjeve të reja për rritjen e mundësive të punësimit në zonat rurale. Plani Kombëtar Strategjia paraqet një kuadër referimi për hartimin e programit të zhvillimit rural për të gjithë Shqipërisë për periudhën 2007-2013.
Përgatitjet paraprake për PSK u zhvillua në bashkëpunim me autoritetet kompetente administrative në nivel kombëtar, rajonal dhe lokal, partnerët shoqëror dhe ekonomik, si dhe përfaqësues të tjerë të interesuar të shoqërisë civile duke përfshirë organizatat jo-qeveritare. Drafti aktual i PSK është subjekt i një diskutimi të gjerë publik dhe debate me dhe mes partnerëve të përmendura më lart.
Bujqësia, pylltaria dhe industria ushqimore
Llogaritë e tokës bujqësore për 24% të sipërfaqes totale të tokës, pyjet zenë 46%, kullotat dhe livadhet 15% dhe 25% të tjerët. Nga toka bujqësore, 43% është ultësirë, 34% kodrinor dhe malet 23%. Bujqësia dominohet nga ferma të vogla (më pak se 1.2 ha) e ndarë në 3 deri në 4 parcela. Ky fragmentim është një pengesë e rëndësishme për një zhvillim efikas dhe të qëndrueshëm të bujqësisë shqiptare.
Bujqësia përbën rreth 23% të vlerës së shtuar bruto vendase dhe ka qenë në rritje me rreth 3% në vit, në terma realë. Megjithatë, duke qenë se rritja e jo-bujqësore sektorë ka qenë i rëndësishëm, pjesa e bujqësisë në GDP ka rënë. Në zonat rurale, bujqësia përbën 71% të punësimit, edhe pse shumica e fermerëve janë underemployed. Sipas të dhënave zyrtare, llogaritë kafshëve për 45% të vlerës së prodhimit të përgjithshëm bujqësor, të lashtat 44% dhe pemëtaria 11%. Gjatë pesë viteve të fundit, frutat kanë treguar shkallën më të lartë të rritjes (në gati 7% në vit), me sidomos vreshtat. Frutat dhe vreshtat kanë potencial të lartë për rritje të mëtejshme. Blegtoria është rritur me rreth 3%. Më shumë se 60% e popullsisë janë të përfshirë disi në mbarështimin e blegtorisë, kryesisht në shkallë shumë të vogël dhe bagëtia luan një rol thelbësor në sistemet bujqësore vegjël, si dhe kryen një funksion të rëndësishëm shoqëror të sigurisë. Blegtorale shumica është mbajtur për prodhimin e qumështit, kryesisht për konsum familjar. Prodhimi i qumështit vuan nga probleme të niveleve të ulëta të standardit të cilësisë. Blegtorale të shërbejë gjithashtu si një mjet për të transportit dhe janë përdorur për përgatitjen e tokës. Të lashtat kryesore janë foragjeret dhe drithrat dhe prodhimi ka treguar rritje të vogël gjatë pesë viteve të fundit.
Bujqësia në Shqipëri vuan nga konkurrueshmërisë ulët dhe prodhuesit vendor janë të detyruar të pranojnë të ardhura shumë të ulëta, në mënyrë që të konkurrojnë me prodhimet e importuara. Statistikat zyrtare ndoshta pasqyrojnë situatën në fermat e mëdha dhe për këtë arsye mund të zvogëlojnë problemet me efikasitet. Sipas këtyre statistikave zyrtare, jep drithëra janë në mes të 3 dhe 3.5 t / ha, e cila është e ngjashme me yield-eve të arritura në vendet e tjera të Evropës Lindore, dhe rreth 65% e rendimenteve mesatare në shtetet anëtare të BE. Yield-et janë rritur në mënyrë të vazhdueshme Pri dhe të konsiderueshme gjatë pesë viteve të fundit, ndërkohë që zona kulture ka rënë, duke sugjeruar se ka një tendencë drejt përqendrimit të prodhimit në fermat më efikase. Përjashtim në këtë trend është me bimë foragjere, ku yield-et kanë rënë, por zona e ndryshuar vetëm pak. Përveç kësaj, zona e mbjellë me vreshta dhe pemishte është rritur, në të njëjtën kohë si përmirësime në rendimenteve frutore.
Vetëm 73% e familjeve të përfshira në aktivitetet bujqësore të kryer operacionet kryesore tokë nga makinat, 24% e fermerëve përdorin kafshët për të mbjellë tokën, 63% e fermerëve përdorin makina për të përgatitur tokën, por edhe të bëjë të përfshijë disa punë manuale. Punimi manual është veçanërisht i shpeshtë në zonat malore në fermat me një zonë të vogël prej 0,1 për -1,02 ha, ku 75% e fermerëve të bërë disa punë manuale në përgatitjen e tokës. Punimi manual nuk është traditë në mal apo fusha të tjera. Përdorimi i praktikave Punimi manual i tokës nuk është shkaktuar nga mungesa e makinerive, pasi nuk është një traktor per 50 ha në Shqipëri. Përkundrazi, Punimi manual ndodh për shkak të të ardhurave të ulëta të gjeneruara nga parcelat e vogla, duke mos qenë të mjaftueshme për të përballuar çmimet e larta të akuzuar për përgatitjen e mekanizuar e tokës.
Rreth 70% e fermerëve të blerë inpute të tilla si farërave, plehrave kimike dhe pesticideve. Një përqindje më e lartë e fermerëve të ulëta përdorin inpute të blera. Shpenzimet e larta për fermë është për plehra kimike, e cila është përgjegjëse për rreth 40% të shpenzimeve të inputeve. Rreth 40-45% e fermerëve të blerë ushqim blegtoral. Ushqim më të blegtorisë është blerë nga fermeret e zonave malore për ushqim dimëror, edhe pse ajo është përdorur edhe për qëllime të tjera.
Si rezultat i efikasitetit të kufizuar të bujqësisë shqiptare, prodhimi dhe të ardhurat nga bujqësia është e ulët, në krahasim me standardet e BE. Sipas llogarive kombëtare, vlera e shtuar e zhvillimit bujqësor dhe rural është rreth 155 lekë bn. Me rreth 756.000 njerëzve të punësuar në bujqësi, vlera e shtuar për punonjës është rreth 200.000 lekë, ose 1700 €. Kjo është larg nga 26.000 € i BE-15 dhe 6500 € e Anëtarësimit Vendeve të reja. Ardhurat në fermë nga blegtoria janë 2,7 herë më shumë se të ardhurat nga prodhimi kulture.
Shqipëria ka një deficit të madh tregëtar në prodhimet bujqësore, me eksporte të përllogaritur në më pak se 15% të importeve. Pozicioni është përkeqësuar në vitet e fundit, me eksportet bien e disa produkteve bujqësore dhe importet në përgjithësi në rritje. Kjo është shkaktuar pjesërisht nga mungesa e konkurrencës, pasqyrohet në çmimet e larta të fermave prodhojnë në Shqipëri. Pozita e dobët tregtare reflekton një numër problemesh të tjera të veçanta, duke përfshirë: mungesa e organizimit të eksportuesve; zinxhirët e pazhvilluara të tregut dhe disa dobësi që kanë të bëjnë me kontrollin e cilësisë. Gjatë viteve të fundit Shqipëria finalizuar një numër të marrëveshjeve të tregtisë së njëanshme dhe multilaterale (OBT Marrëveshja, Marrëveshjet e Tregtisë së Lirë (MTL) në rajon dhe me BE-në), të cilat duhet të inkurajojnë importet bujqësore, por gjithashtu ofrojnë mundësi për eksporte, veçanërisht për të veçanta produkte, të tilla si bimë medicinale, perime, peshk dhe kafshë të gjalla. Një keqkuptim i zakonshëm publik që mallrat e importuara bujqësore janë të kualitetit më të lartë do të thotë se ata mund të shpesh mund të kenë çmime më të larta se prodhimet vendase.
Llogaritë e përpunimit të ushqimit për rreth 40% të agro-industrisë dhe është e përbërë nga: ndërmarrjet e vogla private; ndërmarrjeve të privatizuara ish-shtetërore (të përfshira kryesisht në bukë, miell, qumësht, dhe pije), dhe inisiativa private me investime te reja. Para se të 90, industria ushqimore grumbullonte dhe përpunonte rreth 50-80% të të gjithë prodhimit bujqësor, komercializuar të gjithë prodhimin e fermave shtetërore dhe duke punësuar rreth 47.000 punëtorë. Tani ka 2060 ndërmarrje të ushqimit (nga të cilat 46% janë për bukë-marrjes dhe miell bërë) duke punësuar rreth 9900 persona. Përpunimin e ushqimit po rritet me shpejtësi, në rreth 10% në vit në aspektin e prodhimit?, Dhe tani është e barabartë me mbi 20% të vlerës së shtuar bujqësore. Përpunimi i qumështit dhe mishit janë treguar rritje veçanërisht të fortë. Disa agro-përpunimi modern (p.sh. perimet e ngrira) është ndërmarrë në bazë të materialeve të papërpunuara të importuara. Eksportet e produkteve ushqimore të përpunuara në shumën rreth 10% të vlerës së importeve të produkteve ushqimore të përpunuara.
Parimet kryesore për Strategjitë për Zhvillimin e Qëndrueshëm Rural (FAO/SARD):
Këto janë parime të cilat strategjitë për duhet aspirojnë. Ata janë të gjitha të rëndësishme dhe nuk ka mënyrë që prioritet i është nënkuptuar. Ata nuk përfaqësojnë një listë të kritereve që duhet të plotësojnë, por përfshijë një grup të proceseve dhe rezultateve të dëshiruara të cilat gjithashtu lejojnë dallimet vendore.
(i). Njerëzit në qendër, fuqizimin e popujve indigjenë, duke u takuar me sfida të reja
Një strategji efektive kërkon një qasje njerëz në qendër, duke siguruar afat-gjatë ndikime të dobishme për grupet e pafavorizuara dhe të margjinalizuara, të tilla si të varfër.
. Konsensus mbi vizionin afat-gjatë
Kornizat e planifikimit strategjik kanë më shumë gjasa të jetë i suksesshëm kur ato janë të bazuara në një vizion afatgjatë me një afat kohor të qartë mbi të cilin aktorët dakord. Në të njëjtën kohë, ata duhet të përfshijnë mënyrat e që kanë të bëjnë me nevojat afat-shkurtër dhe afat-mesëm dhe ndryshim. Një vizion afatgjatë duhet të ketë angazhimin e të gjitha partive politike në mënyrë që një qeveri hyrje nuk do të shikoni një strategji të veçantë si përfaqësues i vetëm pikëpamjet apo politikat e paraardhësit të tij.
. Gjithëpërfshirëse dhe e integruar
Strategjitë duhet të kërkojnë të integrohen, ku është e mundur, objektivat ekonomike, sociale dhe mjedisore. Por ku integrimi nuk mund të arrihet, të tregtisë të humbura duhet të negociohet. Të drejtat dhe nevojat e mundshme të brezave të ardhshëm duhet të jenë faktorë në këtë proçes.
. Shënjestër me prioritete të qarta buxhetore
Një strategji për zhvillim të qëndrueshëm duhet të integrohet plotësisht në proceset buxhetore ekzistuese për të siguruar që planet kanë burime financiare për të arritur objektivat e tyre, dhe nuk përfaqësojnë thjesht “dëshirojnë listat”. Anasjelltas, formulimi i buxhetit duhet të informohet nga një identifikim të qartë të prioriteteve. Kufizimet e kapaciteteve dhe kufizimet kohore do të ketë një ndikim në masën në të cilën rezultatet e synuara janë arritur. Synimet nevojë të jenë të vështira – por realiste në lidhje me këto kufizime.
. Bazuar në analizat gjithëpërfshirëse dhe të besueshme
Identifikimi i prioriteteve duhet të bazohet në një analizë të plotë të situatës së tanishme. Parashikuar tendencat dhe rreziqet, dhe lidhjet midis sfidave lokale, kombëtare dhe globale. Presionet e jashtme në një vend – të tilla si ato që rezultojnë nga globalizimi, ose ndikimet e ndryshimeve klimatike globale – duhet të jenë faktorë në këtë analizë. Analiza të tilla kërkon informata të besueshme dhe të besueshëm në ndryshimin e mjedisit, kushtet sociale dhe ekonomike, presionet dhe përgjigjet, dhe korrelacionet e tyre me objektivat e strategjisë dhe treguesit. Kapaciteteve lokale për analizë dhe informacion ekzistues duhet të përdoret plotësisht, dhe perceptimet e ndryshme në mesin e aktorëve duhet të reflektohet.
. Inkorporimi, të mësuarit dhe përmirësim të monitorimit të vazhdueshëm
Monitorimi dhe vlerësimi duhet të jetë i bazuar në tregues të qartë dhe të ndërtuar në strategji të rri proceset, përparimin e pista, pikojë dhe kapjen mësime, dhe sinjal kur një ndryshim të drejtimit është e nevojshme.
. Vendi udhëhequr dhe kombëtare në pronësi
Strategjitë e kaluara kanë rezultuar shpesh nga presioni i jashtëm dhe kërkesat e agjencisë të zhvillimit. Është e domosdoshme që vendet të marrin rolin udhëheqës dhe iniciativë në zhvillimin e strategjive të tyre, nëse ata janë të duruar.
. Të ket ndikim dhe çojë në nivel të lartë angazhimi të qeverisë dhe institucioneve
Angazhim të tillë – në baza afatgjatë – është thelbësore në qoftë politike dhe institucionale ndryshime të ndodhin, burimet financiare janë të angazhuar dhe për atje të jetë i qartë
Përgjegjësia për zbatimin e tij.
. Duke u bazuar në proçeset dhe strategjitë ekzistuese
Një strategji për zhvillim të qëndrueshëm nuk duhet të mendohet si një proces të ri të planifikimit, por në vend të ndërtuar mbi atë që tashmë ekziston në vend, duke bërë të mundur, komplementaritetit konvergjencës dhe koherencën midis kornizave planifikuese të ndryshme dhe politikat. Kjo kërkon menaxhim të mirë për të siguruar koordinimin e mekanizmave dhe proceseve, si dhe për të identifikuar dhe zgjidhur konfliktet e mundshme. Ky i fundit mund të kërkojë një parti e pavarur dhe neutrale tretë për të vepruar si një ndërmjetës. Rolet, përgjegjësitë dhe marrëdhëniet ndërmjet pjesëmarrësve të ndryshëm në proceset kyçe të strategjisë duhet të sqarohet më herët.
. Pjesëmarrja efektive
Pjesëmarrja e gjerë e ndihmon për të hapur debat për ide të reja dhe burimeve të informacionit; ekspozojë çështje që duhet të adresohen; mundësojë problemet, nevojat dhe preferencat e shprehura të; identifikojnë aftësitë e nevojshme për të adresuar ato, dhe të zhvillojnë një konsensus për nevoja për veprim që çon në zbatimin më të mirë. Qeveria qendrore duhet të jenë të përfshira (duke siguruar udhëheqje, formësimin e strukturave nxitëse dhe alokimin e burimeve financiare), por proceset multi-aktorëve janë gjithashtu të detyruar. Këto duhet të përfshijnë autoriteteve të decentralizuara, të sektorit privat dhe shoqërisë civile, si dhe grupet e margjinalizuara. Kjo kërkon komunikim të mirë dhe mekanizma të informacionit me një premium vendoset në transparencën dhe llogaridhënien.
. Lidhja e nivelit të Strategjisë Kombëtare dhe lokale duhet të jetë i dyanshëm, process përsëritës brenda dhe në mes të niveleve kombëtare dhe e decentralizuar.
Parimet kryesore strategjike dhe drejtimet duhet të jetë vendosur në nivelin qendror (këtu, ekonomike, fiskale dhe politikat tregtare, ndryshimet legjislative, çështjet ndërkombëtare dhe marrëdhëniet e jashtme, etj, janë përgjegjësitë kryesore). Por planifikimi i detajuar, zbatimi dhe monitorimi do të ndërmerren në një nivel të decentralizuar, me transferimin e duhur të burimeve dhe të autoritetit.
. E zhvilluar për të ndërtuar mbi kapaciteteve ekzistuese
Në fillim të një procesi të strategjisë, është e rëndësishme për të vlerësuar kapacitetet politike, institucionale, njerëzore, shkencore dhe financiare të shtetit, tregut potencial dhe pjesëmarrësit e shoqërisë civile. Ku është e nevojshme, duhet të merren masa për të zhvilluar kapacitetet e nevojshme si pjesë e procesit të strategjisë. Një strategji duhet të zgjedh aftësitë lokale dhe kapacitetet si brenda dhe jashtë qeverisë. Burimi: OECD (2001, fq 27.).
Po cila është gjendja dhe cilat do të ishin prioritetet e zhvillimit rural në Shqipëri;
Zhvillimi rural nënkupton së pari zhvillimin nga i cili përfiton popullsia rurale dhe që sjell një përmirësim të qëndrueshëm të standarteve të jetesës apo mirëqënjes së popullsisë se këtyre zonave. Së dyti, me zhvillimin rural kuptojmë transformimin strukturor të ekonomisë së karakterizuar nga diversifikimi i ekonomisë, nga ekonomi thjesht bujqësore tradicionale në ekonomi të zhvillimit përmes mbarështimit të integruar të burimeve potenciale natyrore ekzistuese të zoanve rurale dhe zhvillimit të kapaciteteve menaxhuese lokale.
Zhvillimi rural, është i orientuar drejt përfitimit të shtresave më të varfëra dhe ka natyrë sociale. Në këtë kontekst, ndërsa bujqësia i ka kushtuar rëndësi zhvillimit të kapitalit nga pikpamja ekonomike, zhvillimi rural i kushton rëndësi kapitalit njerëzor. Kuptimi i këtyre nocioneve ndër vite, ka evoluuar duke u përfshirë në zhvillimin rural politika të diversifikimit te aktiviteteve ekonomike, burimeve natyrore, manaxhimit dhe përmirësimit të mjedisit, ekosistemeve, trashëgimise kulturore, peisazhit etj.
Parë në këtë këndveshtrim, zhvillimi rural dhe bujqësia në vëndin tonë ka ende’ një traditë primitive, ku nocioni fermer nuk e ka fituar statusin e vetë per shkak dhe te sassise se reduktuar dhe te copezuar dhe mos-kooperimit te “shfrytezimit” të tokës që zotëron, pamundësise së aplikimit të investimeve të qëndrueshme, te mungesese se “Bankës Agrare” dhe të mos-aplikimit të kredive dhe subvencioneve aftë-gjata, të mungesës investimeve në ruajtjen, mbarështimin dhe mirëmbajtjen e burimeve natyrore, infrastrukturës rurale dhe bujësore, ripyllëzimeve, mirëmbajtjes së ujëmbledhësave, të sistemit të ujitjes dhe mbi të gjitha mungesës së kapaciteteve të kualifikuara njerëzore etj.
Bujqësia, duke vazhduar te punoj ne “stilin tradicional” ende nuk është bërë një sektor prioritar i ekonomisë kombëtare, dhe është bërë tashme pothuajse e pandjeshme në PPB kombëtar siç ndodh për shumë vënde në zhvillim.
Partia Socialiste, në strategjinë e saj afatshkurtër, afatë-mesme dhe afat gjatë, zhvillimin rural perfshi dhe atë bujqësor (sipas programit te hartuar nën drejtimin e Ish-Ministrit të BU-se, Z. Agron Duka dhe grupi të punës) duket se do ta ketë prioritet duke e konsideruar forcë lëvizëse të ekonomisë kombëtare.
Për këtë qëllim, ajo ka studjuar dhe po studjon me përparësi zonat rurale dhe bujqësinë, duke evidentuar shkallën e prapambetjes, veçoritë e zonave, potencialet që mbartin, resurset natyrore, ekologjike dhe tokësore, faktorin njerëzor dhe rezervat e brëndshme dhe të jashtme, që ende janë të fjetura dhe po të manaxhohen e përdoren me efektivitet, mund ti sjellin dobi jo vetëm zonave rurale por gjithë zhvillimit të vëndit.
Dihet tashmë që prodhimi ynë bujqësor, është akoma larg niveleve të rritjes, që kanë pasur vëndet e reja që ju shtuan BE-së në periudhën e aderimit, si Bullgaria, Rumania etj. Struktura e pronës dhe tregu i sotëm i përdorimit të tokës, tarifat e punimeve me mjete mekanike, çmimet e larta të inputeve bujqësore (si plehra, pesticide, farna), kostua e ujitjes, mungesa e tregjeve, mosmbështetja e prodhimit vendas etj, e kanë bërë fermerin të pafuqishëm dhe te painteresuar për ta punuar e mobiluar tokën, si një burim mirëqënjeje e jetese.
Pas kaq vitesh tranzicion dhe për bujqësinë, eshte bëre tashme imediate dhe e domosdoshmëri nje system i ri pune, krijimi i kooperimit bujqësor, pa të cilin bujqësia jonë nuk ka dhe nuk mund të ketë zhvillim. Qe ne vitet ’93—’95 nje grup ekspertesh nga Universiteti Amerikan I Wiskonsin-it ka tentuar krijimin e disa “grupeve-pilote” kooperimi bujqesor ne Shqiperi, por kjo nuk pati suskses at’here nga “hija” ende’ e gjallë e ish-kooperativave bujqësore kolkozianë) ku bashkohet: toka, puna dhe administrimi) sistemi i ri i kooperimit bashkon tokën dhe administrimin por jo punën.
Në vitet 2000, u krijuan disa embrione kooperimi si në Maminas të Durrësit, në Divjak, Karbunarë dhe Këmishtaj të Lushnjës etj, por ato nuk patën jetë të gjatë se nuk u mbështetën në vazhdimesi nga shteti.
Dihet se çdo gjë e re e çan rrugën e vetë me vështirësi. Por ne kushtet e nevojes immediate te nxjerjes nga varferia te zonave rurale dhe futjes se tyre ne rrugen e zhvillimit te qendrueshem dhe qe të dilet nga ky kolaps zvarritës që ndodhet bujqësia në tranzicion, e vetmja rrugëdalje apo “shpëtim” është “kooperimi bujqësor”, duke ngritur fillimisht rreth 70-80 ferma bujqësore në tërë vendin, te cilat të paktën do të kenë jo më pakë se 3000-5000 ha tokë në përdorim.
Të ashtuquajturat ferma bujqësore, në gjëndjen aktuale, me prodhim artizanal në kushte primitive, mesjetare, ku ende në shumicën e tyre punohet me qe dhe kuaj, pa asnjë perspektivë zhvillimi, dhe për transformimin e tyre kërkohet medoemos një revolucion në ekonomi rentable, të prodhimit të madh bujqësor. Kjo arrihet me një strategji të menduar e studjuar mire, pasi nuk mund të ketë Shqipëri të pasur, me bujqësi të prapambetur dhe fshat të varfër. Kjo do mbështetur në investime kapitale për të krijuar kooperativa model prodhimi dhe konsumi, ekonomi të prodhimit të madh bujqësor, të mbështetura fuqimisht nga shteti.
Krahas bujqësisë ne duhet të krijojmë politika mbështetëse dhe për mbarështimin e blektorisë, për shtimin e numurit të krerëve dhe rritjen e prodhimtarisë së tyre, në mënyrë që ta bëjmë prodhimin vendas te konkurueshëm që të mos ndodh si deri më sot, që mollët dhe qepët e fermerëve të Korçës, patatet e Kukësit, agrumet e bregdetit apo mishi vëndas, të mbeten pa u shitur, se i mbyt prodhimi me stimulant që vjen nga vendet fqinje.
Fillimi i rrrugës së zhvillimit rural mund të arrihet vetëm nëse shteti, me politikat e tija të zhvillimit merr një rol parësor fuqizimi i ekonomisë dhe mirëqënjes së popullsisë së këtyre zonave. Dhe në Programin e Qeverisjes së Re Socialiste të pritshme të pas 23-Qershorit 2013 ka parashikuar një program tërësisht të ri ringritje për zhvilimin rural dhe për herë të parë një plan veprimesh aftë-shkurtër, afatë-mesëm dhe aftë-gjatë për zhvillimin e këtyre zonave të lëna në mëshirë të fatit.
Prioritetet strategjike për zhvillimin rural në Shqipëri që duhen integruar në programin dhe buxhetin e qeverisjes 2013-2023, sipas direktivave të BE-së janë:
a)-Synimet strategjike afatë-shkurtёr tё zhvillimit rural duhet tё jenё:
:
Gjashtë prioritetet e ndërhyrjes te rekomanduara nga BE-ja deri në vitin 2020, në zonat rurale janё:
1. Nxitja e transferimit të njohurive dhe inovacionit në bujqësi, pylltari dhe në zonat rurale.
2. Rritja e konkurueshmërisë së të gjitha llojeve bujqësore dhe rritja e qëndrueshmërisë së fermave.
3. Promovimi i organizimit të zinxhirit të ushqimit dhe menaxhimit të riskut në bujqësi;
4. Kthimi, ruajtja dhe zgjerimi i ekosistemeve të varura nga bujqësia dhe pylltaria.
5. Promovimi i efikasitetit të burimeve dhe mbështetja e ndryshimit drejt një ekonomie të ulët në karbon dhe elastike për mjedisin në sektoret e bujqësisë, ushqimit dhe pyjeve.
6. Promovimi i përfshirjes shoqërore, reduktimit të varfërisë dhe zhvillimit ekonomik në zonat rurale.
b)-Prioritete për mbarështimin e integruar të burimeve natyrore:
Hartimi i një strategjie dhe legjislacioni të ri të mbarështimit të integruar të burimeve natyroe;
Investime në mbarështimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore (pyje dhe kullota, ujra, bimë mjekësore dhe eterovajore, zhvillimi dhe përmiresimi i qëndrueshmërisë së pyjeve, kullotave dhe bimesise spntane mjeksore;
Krijimi i sistemeve agro-pyjore në e zonat e përshtatëshme klimatike;
Pyllëzimi dhe krijimi i zonave pyjore të mbrojtura me vlera të veçanta eko-turistike;
Parandalimi dhe rikuperimi i dëmeve në pyje nga zjarret dhe fatkeqësite natyrore per shmangien e përmbytjeve dhe ngjarjeve katastrofike;
Investime për rehabilitimin e ujëmbledhesave dhe përmirësimin e vlerës mjedisore të ekosistemeve pyjore;
Investime në teknologji të reja pyjore dhe në përpunimin dhe tregtimin e produkteve dhe nënprodukteve pyjore (rreshirë, esenca etj);
Aplikimi dhe shtrirja e metejshme e zonave dhe sistemit te zonave te mbrojtura ne rrjetin e ngritur Evropian: “Natyra 2000”;
Zhvillimi i partneritetit Evropian per inovacionin për produktivitetin dhe qëndrueshmërinë e prodhimeve;
c)-Prioritetet imediate të politikave tё zhvillimit tё qёndrueshёm rural duhet të jenë:
– Inkorporimin e politikave rurale nё strategjitё kombёtare tё zhvillimit afatё-shkurtёr, afatё-mesёm dhe aftё-gjatё.
– Politika pёr veprime dhe masa urgjente nё mbёshtetёje tё rekomandimeve tё institucioneve ndёrkombёtare (Raporti i Zhvillimit Njerёzor 2007/2008) lidhur me krizen globale dhe ndryshimet klimatike, tё shprehura nё thirrjen: “Botёs i mbetet mё pakё se njё dekadё pёr tё ndryshuar kursin e zhvillimit”).
– Vёmёndje mё urgjente dhe marrja e masave tё shpejta pёr zhvillimin rural perms mbarёshtimit tё integruar te burimeve natyrore dhe kapaciteteve njerёzore.
– Mbёshtetja e fermerёve si pro-motorё pёr rritjen ekonomike.
– Nxitja dhe shfrytёzimi i potencialit tё plotё tё bujqёsisё dhe burimeve natyrore nё tёrёsi pёr tё reduktuar varfёrinё dhe urinё dhe rigjallёrimin e zonave rurale, duke ruajtur zhvillimin e qёndrueshёm rural nёpёrmjet shёrbimeve tё ekosistemve tё ofruara nga fermerёt.
– Pjesё e politikave tё reja tё jetё paraprirja e debatit pёr reformёn “CAP 2013” pёr tё siguruar qё problemet jo-tregёtare si ato tё standarteve mjedisore dhe sociale, si dhe ato tё sigurisё, vetё sigurimit dhe sovranitetit tё ushqimit tё shteteve;
– Nxitja e ri-angazhimit tё fermerёve nё mёnyrё afatgjatё dhe tё qёndrueshme nё reduktimin e varfёrisё dhe tё urisё dhe gjenerimi i stimujve ekonomik shumё tё nevojshёm dhe pёrfshirjen e tyre nё paketat e stimujve fiskal tё pёrdorura nga qeverisja pёr tё luftuar reçesionin global.
– Mbeshtetja me mikro-kredite perms hapjes se “Bankës Agrare” për kompletimin me infrastrukturё tё tregjeve lokale qe ato tё jenё siguruesit kryesor tё ushqimit.
– Duke marrё parasysh rolin kyç tё bujqёsisё nё ekonomine Shqiptare, qeveria duhet ta zhvendosё vёmendjen e saj drejt sektorit tё zhvillimit rural (bujqёsisё, pyjeve, kullotave bimeve mjekёsore, vlerave natyrore ko-turistike etj) duke siguruar menjёherё njё paketё pёr mbёshtetjen e orientuar ndaj imputeve bujqёsore pёr tё zbutur ndikimin e krizёs sё sotme;
– Nё kuptimin afatgjatё, Shqipёria do tё kapёrcejё krizёn globale duke hartuar politika rurale pёr zhvillimin kapilar;
– Shqipёria ka nevojё pёr projektimin e politikave dhe sigurimin e stimujve pёr pёrdorimin e dёrgesave tё emigrantёve pёr zhvillimin bujqёsor dhe tё pёrgjithshёm tё zonave rurale tё vёndit;
– Shqipёria duhet tё pёrdorё potencialin e madh tё tyre me burime tё ripёrtёritshme tё energjisё, veçanёrisht tё burimeve ujore, jo vetёm pёr tё pёrballuar krizёn energjitike por edhe pёr t’ju pёrshtatur ndikimeve tё ndryshimeve klimatike.
Si te mbrojme pjeserisht voten.
Nese dikush ju kercenon per voten ose kerkon tua bleje, mund te veproni keshtu:
1) Nese u kerkojne qe te fotografoni fleten e votimit, beni nje foto me voten ne kuadratin qe ata duan.
Pastaj vendosni kryqe edhe ne disa kuti te tjera. Keshtu vota juaj do te anullohet.
2) Nese u japin nje flete te plotesuar e u kerkojne ate qe do te merrni ne vendin e votimit bosh. Perseri vendosni ne fleten qe u kane dhene disa kryqe ne disa kuti. Keshtu vota juaj do te anullohet, dhe i dergoni fleten bosh pucistave.
kam besim tek partia sociliste qe do e rilindi kete vend te rrenuar nga sali berisha , i vetmi i cili mund te sjelli ne rrugen e duhur kete vend eshte edi rama dhe lidershipi i tij 🙂
fitore ps dhe edi rama kryeminister 🙂
kkjo eshte pikerisht arsyeja pse me pelqen dhe e kam shum me qef partine socialsite , keto socialsitet vn kudo dhe meren me njerzit e thjesht popullin mbi te gjitha per problemet qe kane , kete e bejne vetem keta , kete qe sali berisha se beri per 8 vjet qeverisje pler te tij .