“Vëllezërit Frashëri, Përmeti dhe Kosova”

Nga Kastriot Bezati*

Në emër të Shoqatës AK “Përmeti”, ju falënderoj për pjesëmarrjen tuaj në këtë konferencë të titulluar “Vëllezërit Frashëri, Përmeti dhe Kosova”, të organizuar nga shoqata atdhetare kulturore “Përmeti” me mbështetjen edhe të Komunës së Prizrenit dhe veçanërisht të kryetarit të saj, zotit Ramadan Muja.

Prizreni, qendra e dardanëve, është një nga qendrat urbane më të vjetra të Evropës, i cili ndoshta fillimet e veta i ka në shekullin IV para lindjes së Krishtit dhe, nga një qytet – kështjellë u  kthye ne një qytet urban nga më të zhvilluarit në Ballkan në shekullin e XIII. Sami Frashëri në veprën Kamus-ul-Alam, viti 1889, shkruan: “Qytetet më të  rëndësishme të Shqipërisë janë: Shkodra, Prizreni, Manastiri dhe Janina” dhe se “Qyteti i Prizrenit është një qytet i bukur me popullsi 38 000 banorë”, – vazhdonte më tej  Samiu i madh.

Përmeti, si trevë, edhe pse ka përmasa të vogla gjeografike, vetëm 929 km2 dhe, brënda kësaj hapësire lartësohet Frashëri, me hapësirë gjeografike 15.5 km2, gjatë ecurisë historike kanë lindur shumë figura me kontribute të veçanta për kombin, ndaj dhe emri i Frashërit dhe Përmetit, realisht nuk kane kufij gjeografike, janë si hapësira, pa fillim e pa mbarim, ndërsa Vëllezërit Frashëri, Abdyli, Naimi e Samiu, janë doktrinerë të mëdhenj të kombit dhe veprat e tyre janë Bibla dhe Kurani i shqiptarëve kudo që ata jetojnë e punojnë, brenda e jashtë Kosovës, brenda e jashtë Shqipërisë. “Abdyl Frashëri, i Tosk me mënd”, të cilit “m’i bëjnë të gjithë tungjatjeta” se “faqe t’bardh i la Shqipnisë” – thotë Gjergj Fishta. Naim Frashëri është “shpirti i kombit” – thotë Ismail Kadareja; është ”shënjtori i njerëzisë” – thotë Dritero Agolli; është “ndërgjegjja e kombit” – thotë Rexhep Qosja; është “Naim Shqipëria” – thotë Shqipëria. Sami Frashëri, truri i Rilindjes Kombëtare Shqiptare dhe emblema e diturisë së Shqipërisë; është një “përmendore pune”, është  “një akademi”, – thotë studiuesi  turk, Shaxhaattin Tural.

Të dy këta qytete, si Përmetin dhe Prizrenin i lidhin të gjitha ngjarjet historike të Shqipërisë, por veçanërisht një nga ngjarjet kyçe të historisë së Shqipërisë, Lidhja Shqiptare e Prizrenit, një ngjarje që festohet e përkujtohet në të gjithë Shqipërinë. Pr veçanërisht në këta dy qytete, se Prizreni qe vendi mikpritës, ndërsa Përmeti se pati aty figurën më të ndritur kombëtare, Abdyl Frashërin, ideologun dhe organizatorin e Lidhjes.

Me organizimin e shoqatës atdhetare Kulturore “Përmeti”, kanë ardhur sot në përvjetorin 139 të Lidhjes historike të Prizrenit, këtu në qytetin e bukur të Prizrenit, përfaqësues nga disa treva të Përmetit si Frashëri, Shqeria, Këlcyra, Dëshnica, Malëshova etj. për të gëzuar bashkë këtë përvjetor, si dhe nëpërmjet konferencës shkencore që po organizojmë me këtë rast, për të mësuar më shumë rreth kësaj ngjarje historike ku do të kumtojnë profesorë dhe akademikë të njohur shqiptarë, si Paskal Milo, Pëllumb Xhufi, Moikom Zeqo, Sherif Bundo, Parim Kosova, Bardhosh Gaçe, Laurant Bica, Nuri Dragoj etj.

*) Historian, kryetar i shoqatës atdhetare kulturore “Përmeti”, organizator i veprimtarisë për nder të 139-vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, në Prizren