“Zdrukthtoni” fantazinë!

Ndërsa po ecja një ditë, disi e ngutur, në një rrugicë, një djalë i vogël përpara meje, i cili mezi mundte të mbante nën kontroll, për rripi, një qen shtatlartë (gati më i lartë se djali), ndaloi hapat, dhe i foli qenit; – Duhet të lejojmë zonjushat të kalojnë të parat!… Pastaj më bëri rrugë mua…

I buzëqesha xhentëlmenit të vogël, teksa ai, mezi arrinte të mbante qenin (më pak xhentëlmen) që turfullonte i paduruar, ndërsa mendova me vete; – Po mbase ka ende ndopak shpresë për këtë vend!…

Gjatë javës së luftës kundër dhunës ndaj gruas, m’u kujtua një tjetër xhentëlmen i vogël, i cili në një emision televiziv të përpara disa kohëve, u shpreh midis të tjerash se mësuesja e kishte këshilluar që t’u dilte në mbrojtje shoqeve të klasës, dhe se ai, ashtu bënte gjithmonë…

I njëjti mendim optimist më shkoi nëpër mend edhe atëherë. Respekt për mësuesen fisnike!

Por, ç’duhet të mendojnë vallë këta xhentëlmenë të vegjël, shpresa e mekur e një Shqipërie të ardhshme, të emancipuar (e fatkeqësisht; ende të largët), kur shkojnë në shtëpi dhe u del në televizor, një reklamë, në të cilën, një vajzë bionde u thotë me zë provokues disa djemve të dembelosur në një zyrë; – Shfrenoni fantazinë! Dhe ata, pa një pa dy, i binden urdhërit të biondes… aq shumë e shfrenojnë atë… sa nuk e mbledhin dot më…

A e mendojnë ndonjëherë këta konceptues reklamash, se te fëmijët, për shkak të dendurisë së transmetimit, ato ndikojnë pavetëdijshëm; më shumë se edhe të gjitha mësimet e edukatës që një mësuese mund t’u japë?

Konceptuesi i kësaj reklame (me siguri duhet t’i përkasë gjinisë tjetër… kuptohet qartë këndvështrimi), ndoshta ka marrë një shuk parásh për realizimin me sukses të një reklame aq seksiste, dhe ka ikur në Maldive, pa i shkuar aspak ndër mend se ajo që krijoi, një ditë do t’i kthehet mbrapsht, sepse, edhe ai duhet të ketë, apo do të ketë një fëmijë, jo vetëm për ta ushqyer, por edhe për ta edukuar.

Ja, e zëmë se ai ka një fëmijë, që u krenohet shokëve të vegjël se reklamën e ka realizuar “babi” (edhe më e tmerrshme do të qe sikur atë ta ketë konceptuar një “mami”), dhe teksa shokët e pyesin se ç’kuptim ka reklama, pasi edhe ata nuk e kanë tepër të qartë, fëmija ngre supet dhe shkon e pyet të atin, ende të ekzaltuar prej shukës së paráve… Përgjigja? Me siguri i ati përtypet gjatë përpara pyetjes se; “Përse ajo biondja ka hipur në atë kalin prej lodre?”… “A nuk është e madhe për të luajtur me lodra?”. “A nuk i merren mendtë?”(gjithmonë nëse ka mend!)… “Pse ajo biondja bën si bionde?”, mund të shtojë ndokush, por le të tregohemi politikisht korrekt me pak sforcim.

Në këtë vend sureal nuk ekziston asnjë institucion mbikqyrës për reklamat. Këtu reklama ndërtohet trashë e vulgarisht, qëllimi i vetëm është të shesë produktin, e përtej kësaj nuk ka më asgjë; as parime e as estetikë. Mënyra se si në këto reklama kërkohet vëmendja prej konsumatorit, është gati e babëzitur… me çdo kusht, e fare pa u kokçarë për efekte të tjera, jo pak anësore, që reklama mund të lërë në nënvetëdijen e shikuesit.

Edhe pse biondja është veshur bukur, edhe pse djemtë kanë një pamje moderne, reklama në koncept mbetet aq primitive, sa të jep një ndjesi të pakëndshme çdo herë që e sheh. Madje, unë mendoj se këtë reklamë duhet ta raportojnë në javën e luftës kundra dhunës ndaj gruas, sepse edhe kjo është një lloj “dhune” që fare pak e ndan cakun me atë dhunën tjetër; fiziken.

Në një shoqëri tejet maskiliste si kjo e jona, një reklamë ku femra shihet si objekt dhe jo si një qënie njerëzore, është vetëm fotografia e saktë e mendësisë së saj. Tepër e thjeshtë… Ёshtë e gjitha çështje lodrash! (Një “lodër” hipur në një kalë lodër…) E mendësisë së një vendi që ka dhjetëra konkurse idiote bukurie të llojit “Paqe në botë”, dhe pak fare ose aspak, konkurse që edukojnë vlerat e vërteta të femrës.

Pastaj ne shqiptarët surealë, indinjohemi kur një këngëtare shqiptare, shkon dhe zhvishet gjatë një evenimenti të bujshëm në Amerikë. Edhe ajo, këngëtarja, s’ka si të mos jetë veçse fotografia e kësaj mendësie, ku vajzat quajnë suksesin më të madh, nëse çajnë në jetë duke u konsideruar si objekte, si copa mishi në kasaphanën e rradhës së gjësë së gjallë.

Më jep trishtim ajo këngëtare… duket se ka zgjedhur formën më të dëshpëruar për të na treguar të gjithëve, apo ndokujt, se ajo vlen… Duket ekstremisht e dëshpëruar të na e demonstrojë… Kur në të vërtetë, njeriu i vetëm, të cilit meriton t’ia demonstrojë këtë, madje t’ia plasë në fytyrë që ajo vlen, është vetëm vetja e saj dhe askush tjetër! (Të lutem Bleona, mos u zhvish më… ne të besojmë!…)

E akoma më të trishta më duken vajzat në rrjetet sociale, të cilat kanë marrë të gjitha, gjithë ligësi, nga një vizore në dorë dhe janë duke matur një pjesë strategjike të trupit të këngëtares, nëpër analiza e stër-analiza estetike te llojit; “sa keq që ngjan ëëë”, “sa e zhdrejtë”, “sa e rame” etj, etj. A thua se këto vajza, kur dalin në realitet, jashtë koracës së virtualitetit, janë nga një metër e tetëdhjetë, dhe të gjitha mishëruese të perfeksionit të këtyre formave? Sipas tyre, nëse këngëtarja do t’i kishte format të përkryera, i gjithë ai ekzibicion do të ishte në rregull(?!)

Qarkullojnë nëpër televizione të ndryshme disa reklama të ndërtuara aq keq, aq sa ndonjëherë, në vend që ta afrojnë konsumatorin, e largojnë… për të mos thënë e lemerisin… Të mos flasim pastaj për gabimet gjuhësore që hasen rëndom… Në një televizion të njohur, i bëhej reklamë bujshëm dikur, një spitali privat. Midis të tjerash në reklamë theksohej se atje garantohej “steriliteti”… në çdo ambient të spitalit…. Dikush duhet t’i thotë konceptuesit të asaj reklame, se fjala e duhur duhej të qe “sterilizim”, jo “sterilitet”(!). Nëse askush nuk ia ka thënë deri tani, atëherë s’është çudi që këmbë njeriu të mos ketë shkelur në atë spital, për shkak të konfuzionit të madh që mund të ketë shkaktuar lapsusi Frojdjan; “Ju garantojmë sterilitet!”. Uroj që mjekët nëpër ato spitale, të mos jenë po aq “profesionistë” sa edhe tekstshkruesit e reklamës… sepse, ashtu siç tekstshkruesit ngatërrojnë “sterilizimin” me “sterilitetin”, ashtu mund të ngatërrojnë ndoshta edhe ata; zemrën me ndonjë organ tjetër.

Koncepti i pasurimit të shpejtë, të menjëhershëm dhe pa largpamësi, duket obsesioni më i fortë, gati i sëmurë i bizneseve shqiptare. I pasurimit sot për sot, pa menduar më larg. Duket se ne nuk mendojmë fare për të ardhmen, duket sikur mosha jonë mesatare është pesëmbëdhjetë vjeç; shtrojmë ca pllaka trotuari që thyhen menjëherë, vendosim kosha plehërash që zhduken sa hap e mbyll sytë, shkatërrojmë ndërtesa të vjetra historike për të ndërtuar përbindësha të lartë, me moshë 0 vjeç, që më vonë prishen si ndërtime pa leje, thua sikur kërkojmë t’i torturojmë me çdo kusht brezat që do të vijnë pas nesh, që ata të mos gjejnë asgjë të ndërtuar nga duart tona…

Edhe esenca e reklamave i përshtatet po kësaj babëzie, këtij kaosi… Ajo nuk duket fare e ndërlikuar, kurrfarë fantazie nuk ka në to (fantazi krijuese, të shëndetshme, dua të them). Pothuajse në të gjitha shfaqet një vajzë e zhveshur… dhe më tej fjalë horror si; – Më pi! – Më ha! – Më mbllaçit!

Një agresion i tmerrshëm. Një qasje barbare. Aq sa nëpërmjet atyre sekuencave të shkurtra, unë arrij t’i bëj një profil psikologjik të detajshëm, nënvetëdijes së personit që e ka konceptuar atë… (Më kujtohet fjalimi i një deputeteje në Parlamentin italian përpara disa muajsh. Midis të tjerash ajo tha; – Ndal përdorimit të trupit të femrës për të reklamuar produkte që nuk kanë kurrfarë lidhje me mirëqenien e saj! Italia duket se ka ende shpresë… pas të gjitha llojeve të mundshme të krizave që është duke kaluar.)

Pse dreqin qenka kaq e vështirë në këtë vend që një reklamë të jetë edhe edukative? Pse qenka kaq e vështirë që një reklamë të jetë estetike? Artistike edhe?

Kush nga ju e kujton një reklamë të “Calzedonia”-s?… Ajo fillon me një vajzë të vogël që kërcen mbi këmbët e të atit dhe në sfond dëgjohet lehtas kënga që fillon me fjalët: “She can kill with a smile”. (Ajo mund të vrasë me një buzëqeshje). Ndërkohë që pak më tej, vajza është bërë një zonjushë, ndërsa është duke zgjedhur plot hir çorapet e saj prej të rriture…

E gjitha një poezi! Aq elegante, aq femërore, aq artistike, dhe mbi të gjitha, pa asnjë grimë vulgariteti. Një reklamë që të bënte të blije njëqind mijë çorape! (edhe pse mund të mos u vinte kurrë rradha për t’i veshur).

Atë, konceptuesit e reklamave shqiptare, ndoshta duhet të mbajnë në vend të Biblës… thjesht e vetëm që të mos ua sabotojnë punën mësueseve të atyre dy xhentëlmenëve të vegjël për të cilët fola më lart…

E kështu, në vend që këta konceptues “ta shfrenojnë” fantazinë, do të ishte e udhës ndoshta, që, shumë kortezisht t’u kërkonim atyre… “ta zdrukthtojnë” fantazinë…

*“Skip”↔ “Skipëria”?

Rubrikë e përjavshme kushtuar “emigrantëve shqiptarë që jetojnë në Shqipëri”